Χάρης Σαχίνης: Φέρνουμε, για πρώτη φορά, αέριο από το Αζερμπαϊτζάν χωρίς τη μεσολάβηση της Τουρκίας

Την επίτευξη καταρχάς συμφωνίας με το Αζερμπαϊτζάν για την προμήθεια από τη χώρα μας 750 εκατ. κυβικ. μέτρων αερίου απευθείας, χωρίς τη μεσολάβηση της Τουρκίας, αποκαλύπτει, μιλώντας ο πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος της ΔΕΠΑ κ. Χάρης Σαχίνης. Θέτει ως στόχο το διπλασιασμό των πωλήσεων της εταιρείας μέσα στην επόμενη πενταετία, με όχημα την διατήρηση της ηγεμονικής θέσης στην εγχώρια αγορά και την διείσδυση στη Νοτιοανατολική Ευρώπη και την Ιταλία, ενώ προαναγγέλλει διαγωνισμούς, μέσα στους επόμενους 1 – 2 μήνες, για την επέκταση της οικιακής χρήσης σε 3 νέες περιοχές της χώρας.

Κύριε Σαχίνη, πριν λίγες μέρες ήσασταν στο Αζερμπαιτζάν. Τι επιδιώκουμε εκεί και τι έχουμε ως αποτέλεσμα;

Με το Αζερμπαϊτζάν και ιδιαίτερα με το κονσόρτσιουμ του Shah Deniz 2 και με την κρατική εταιρία του Αζερμπαιτζάν, την SOCAR, είμαστε σε διαπραγματεύσεις βασικά για τρία θέματα. Το ένα θέμα έχει να κάνει με την προμήθεια αερίου από το κοίτασμα του Shah Deniz 2, το οποίο θα αρχίσει να ρέει από το 2017. Το δεύτερο που διαπραγματευόμαστε είναι το ποιος αγωγός θα είναι αυτός με τον οποίο θα ανοίξει ο λεγόμενος νότιος διάδρομος για τη μεταφορά Αζέρικου αερίου στην Ευρώπη. Το σύστημα αγωγών που εκπροσωπούμε, δηλαδή του IGB που ενώνει την Ελλάδα με τη Βουλγαρία και του ITGI που ενώνει την Ελλάδα με την Ιταλία είναι το πλέον κατάλληλο για το σκοπό αυτό έναντι του ανταγωνιστικού αγωγού Nabucco. Και τούτο διότι ενώ το δικό μας project είναι ένα project έχει μια δυναμικότητα από 12-17 bcm, το Nabucco έχει δυναμικότητα 31 bcm. Οι ποσότητες αερίου που μπορεί να διαθέσει το Αζερμπαιτζάν ταιριάζουν ακριβώς σαν μέγεθος στους αγωγούς τους δικούς μας. Γι αυτό, εκείνο που προτείνουμε σε όλους τους ενδιαφερόμενους είναι: ο νότιος διάδρομος να ανοίξει με τους δικούς μας αγωγούς και μετά, σε βάθος χρόνου, όταν θα υπάρχει ακόμα περισσότερο αέριο από το Αζερμπαιτζάν και πιθανόν από το Τουρκμενιστάν και από το Ιράκ, και θα έχει μεγαλώσει και η ζήτηση αερίου από την Ευρώπη, τότε να γίνει συμπληρωματικά και ο Nabucco.

Το τρίτο θέμα για το οποίο μιλάμε με τους συνεργάτες μας και τις εταιρίες με τις οποίες συνεργαζόμαστε στο Αζερμπαιτζάν, (σε αυτό συμμετέχει και η BOΤAS, η τουρκική εταιρία αερίου), είναι η μεταφορά της σύμβασης που έχουμε μεταξύ ΔΕΠΑ και BOTAS, είτε στην SOCAR, η οποία είναι η αζέρικη εταιρεία αερίου είτε στο κονσόρτσιουμ του AGSC, το οποίο είναι το κονσόρτσιουμ του Αζερμπαιτζάν στο πλαίσιο του οποίου λειτουργούν οι μεγάλες εταιρίες που εκμεταλλεύεται το αέριο που εξάγει το Αζερμπαιτζάν. Αυτή η πιθανή αλλαγή του προμηθευτή, (μιλάμε στην πραγματικότητα για το ίδιο αέριο αλλά με αλλαγή του προμηθευτή), πιστεύω ότι είναι πολύ σημαντική γιατί ουσιαστικά αποτελεί το πιλοτικό άνοιγμα του νοτίου διαδρόμου. Γιατί για να γίνει η απευθείας προμήθεια, από τον αρχικό προμηθευτή που είναι το Αζερμπαιτζάν, προς τη ΔΕΠΑ, θα πρέπει να έχουν γίνει όλες οι ενδιάμεσες συμφωνίες. Θα πρέπει να έχει γίνει συμφωνία για διέλευση μέσω Τουρκίας, θα πρέπει να υπάρχει μια τιμή για διέλευση μέσω Τουρκίας, θα πρέπει να υπάρχει λειτουργία συμφωνίας, το πώς θα παραδοθεί το αέριο ενός τρίτου προμηθευτή από την Τουρκία στην Ελλάδα κ.λπ. Υπάρχουν γύρω στις 7-8 συμφωνίες οι οποίες πρέπει να γίνουν, οι οποίες όμως θα αποδείξουν ότι πραγματικά έχει ανοίξει και δουλεύει ολόκληρος ο διάδρομος και αυτό είναι μια προϋπόθεση για να μπορούν να γίνουν μετά και μεγαλύτερα έργα όπως ο ITGI και ο IGB. Και νομίζουμε ότι αυτό το πιλοτικό άνοιγμα είναι πολύ σημαντικό και για τις τρεις εταιρίες (BOTAS, SOCAR, ΔΕΠΑ) και για τις τρείς κυβερνήσεις οι οποίες θα συναινέσουν στο να γίνει αυτή η αλλαγή.

Πάνω σε αυτούς τους τρείς άξονες κινήθηκαν τα θέματα που εξετάσαμε κατά την επίσκεψη.

Συμφωνήσαμε με τους Αζέρους ώστε να αγοράζουμε κατευθείαν την ποσότητα αερίου, τα 750 εκατ. Κυβικά το χρόνο, που σήμερα παίρνουμε από την Τουρκία;

Συμφωνήσαμε να το εξετάσουμε και να το κάνουμε, αλλά όπως είπα έχουμε μπροστά μας 7 διαφορετικές συμφωνίες που πρέπει να γίνουν. Υπάρχει πάντως η συναίνεση και η συμφωνία ότι πράγματι θέλουμε, όλοι οι εμπλεκόμενοι, να προχωρήσουμε προς αυτό το στόχο.

Λύσαμε το βασικό θέμα με τους Τούρκους; Που ζήταγαν πάντοτε να έχουν ρόλο διαμεσολαβητή στην πορεία αυτή;

Η Τουρκία, εάν λειτουργήσει ο νότιος διάδρομος, θα έχει σημαντικό ρόλο ως χώρα διέλευσης. Και βέβαια οι Τούρκοι έχουν μεγάλες ανάγκες για φυσικό αέριο, τις οποίες διαπραγματεύονται με τους αζέρους. Διαπραγματεύσεις που έχουν σχέση με την τιμή, την ποιότητα κ.λπ., Πάντως το βασικό που πρέπει η Τουρκία να κάνει είναι να δείξει ότι μπορεί να είναι μια χώρα διέλευσης η οποία έχει κανόνες και ρυθμιστικό πλαίσιο, το οποίο μπορούν να εμπιστευθούν, με σιγουριά, οποιεσδήποτε χώρες της Ευρώπης που θέλουν να πάρουν αέριο από χώρες οι οποίες συγκοινωνούν με την Τουρκία.

Σε ποια φάση βρίσκεται ο ITGI και σε ποια φάση βρίσκεται ο αγωγός προς τη Βουλγαρία;

Σχετικά με τον αγωγό Ελλάδας – Βουλγαρίας (IGB), έχει ήδη δημιουργηθεί η εταιρία που θα διαχειρίζεται τον αγωγό, η οποία είναι μια εταιρία στην οποία συμμετέχει με 25% η ΔΕΠΑ, 25% η EDISON και 50% η Bulgarian Energy Holding. Αρχίζουμε πολύ σύντομα τις μελέτες για τον αγωγό αυτό, τις οποίες πιστεύουμε θα έχουμε τελειώσει μέχρι το τέλος του χρόνου ώστε να μπορούμε να αρχίσουμε να κατασκευάζουμε τον αγωγό.

Σε δύο χρόνια θα μπορούσε να είναι έτοιμος ο αγωγός. Με τον οποίο αγωγό, να υπενθυμίσουμε, θα πηγαίνει αέριο από την Ελλάδα στη Βουλγαρία και στη συνέχεια, όπως ξέρετε, υπάρχουν διασυνδετήριοι αγωγοί που πηγαίνουν προς τη Ρουμανία και προς τη Σερβία, και από τη Ρουμανία προς την Ουγγαρία και περαιτέρω, οπότε βασικά θα είναι διασυνδεδεμένο το σύστημά μας μέχρι και την Αυστρία.

Και με τον ITGI στο σύνολό του, που είμαστε;

Για να υλοποιηθεί ο Τουρκο – Ελληνο – Ιταλικός αγωγός (ITGI), προαπαιτούμενο είναι το να υπάρχει μια σύμβαση για προμήθεια αερίου που μεταφέρεται από τον αγωγό. Το μόνο αέριο που υπάρχει υπό διαπραγμάτευση αυτή τη στιγμή είναι το αζέρικο, το οποίο θα είναι έτοιμο για εξαγωγή το 2017 από το κοίτασμα του Shah Deniz 2. Και είναι το κονσορτσιουμ του Shah Deniz 2 το οποίο θα αποφασίσει ποιος είναι ο πιο οικονομικός και ευέλικτος τρόπος για να μεταφέρουν αέριο προς την Ευρώπη, ο οποίος θα τους μεγιστοποιήσει τα έσοδα. Ο αγωγός ITGI, «περιμένει» την απόφασή τους. Γι αυτό οι συναντήσεις που γίνονται στο Αζερμπαιτζάν και σε ολόκληρη την Ευρώπη, όπου πηγαίνουμε συχνά, είναι σημαντικές. Εμείς προχωράμε. Είμαστε οι μόνοι που μπορούμε να δώσουμε μια δεσμευτική προσφορά για τιμή διέλευσης από τον αγωγό μέχρι το Μάρτιο. Όπως σας είπα, οι ποσότητες που θέλει να διαμετακομίσει το Αζερμπαιτζάν ταιριάζουν απόλυτα με τις ποσότητες που μπορεί να διαμετακομίσει ο αγωγός μας. Επίσης, εμείς είμαστε το μόνο σύστημα αγωγών που μπορεί να φέρει ποσότητες από την Κασπία και να τις προωθήσει είτε προς Βορρά, μέσω Βουλγαρίας, είτε προς την ιταλική χερσόνησο και περαιτέρω, μέχρι τη Γάλλια και την κεντρική Ευρώπη. Αυτό προσφέρει μεγάλη ευελιξία στο κονσόρτσιουμ του Shah Deniz 2, ώστε, ανάλογα με το ποιοι θα απορροφήσουν τελικά το αέριο του από αυτές τις αγορές, να μπορέσει να μεγιστοποιήσει τα έσοδά του.

Το υποθαλάσσιο κομμάτι Ελλάδα – Ιταλία;

Είμαστε πάρα πολύ προχωρημένοι σε αυτό το κομμάτι. Έχουμε πάρει όλες τις άδειες, περιβαλλοντικές και άλλες, και από τις δύο πλευρές της Αδριατικής, κάτι το οποίο δεν μπορεί να ισχυριστεί κανένα άλλο project. Την περίοδο αυτή κάνουμε λεπτομερή έρευνα του βυθού για να δούμε ακριβώς, με εύρος μισού μέτρου, που θα «πέσει ο αγωγός», ποιο θα είναι το σημείο προσαιγιάλωσης κ.λπ. Οπότε, όσον αφορά την ωριμότητα του έργου, αισθανόμαστε πάρα πολύ ασφαλείς. Αν «αύριο», συμβολαιοποιούσαμε αέριο, μπορούσαμε να προχωρήσουμε στην κατασκευή.

Μου περιγράφετε πάντως μια εταιρία η οποία έχει διεθνή παρουσία και δραστηριότητα. Με την έννοια ότι θα αγοράζει αέριο από διάφορες πηγές, θα εμπορεύεται αέριο, θα παίζει ένα ρόλο σημαντικό στη διαμετακόμιση κλπ.

Όλα αυτά είναι στο πλαίσιο του να δημιουργηθεί μια εταιρία σημαντική για την Ελλάδα, με σημαντικές προοπτικές και ιδιαίτερα σε μια αγορά η οποία έχει απελευθερωθεί, να μπορεί να διπλασιάσει τις πωλήσεις της, βλέποντας όχι μόνο την ελληνική αγορά, η οποία και αυτή θα ανέβει, αλλά προβλέποντας και την περιφερειακή αγορά, η οποία και αυτή θα αυξηθεί παραπάνω. Για παράδειγμα, στην Ελλάδα εκτιμάται ότι η ζήτηση θα αυξηθεί από 3.5 bcm το χρόνο που βρισκόμαστε σήμερα, γύρω στα 6.5 bcm μέχρι το 2020. Πιστεύουμε ότι σε αυτή την αγορά θα πάρουμε ένα σημαντικό μερίδιο. Εκτιμάμε επίσης ότι η ζήτηση για την αγορά της Ν.Α Ευρώπης θα παρουσιάσει μέχρι το 2020 ένα «κενό» περί τα 8 bcm το χρόνο, μέρος του οποίου φιλοδοξούμε να καλύψουμε. Υπάρχει ακόμα η αγορά της Ιταλίας όπου μέσω συνεργασίας που συζητάμε με μια Ιταλική εταιρία θα μπούμε δυναμικά. Με όλα αυτά θα μπορέσουμε να διπλασιάσουμε τις πωλήσεις της ΔΕΠΑ στην ευρύτερη περιοχή. Το γεγονός αυτό θα δώσει στην εταιρία μας μια ευελιξία σχετικά με τις πηγές του αερίου που θα προμηθεύεται. Πρέπει, δε, να σας πώ, ότι αν μια εταιρεία διαθέτει ευελιξία σχετικά με τις προμήθειές της, αυτή η ευελιξία την κάνει πιο ελκυστική στους πελάτες της, καθώς μπορεί να τους προσφέρει ότι χρειάζονται για να γίνουν με τη σειρά τους πιο ανταγωνιστικοί.

Οι ενέργειες που κάνουμε, ειδικά σε σχέση με τους αγωγούς, έχουν ιδιαιτέρως θετικά αποτελέσματα για την Ελλάδα, καθώς την καθιστούν στρατηγικό παίχτη στην αγορά φυσικού αερίου στην περιοχή. Φανταστείτε δηλαδή να υπάρχουν διασυνδέσεις με την Τουρκία, με τη Βουλγαρία - και όλη τη Ν.Α Ευρώπη -, με την Ιταλία... Σκεφτείτε επίσης πόσο σημαντικό θα είναι κάτι τέτοιο για την ασφάλεια εφοδιασμού της αγοράς. Ακόμα και από τη Β. Αφρική θα μπορεί να φέρει κανείς αέριο μέσω Ιταλίας. Η Ελλάδα θα είναι διασυνδεδεμένη και με κόμβους στην Ευρώπη, αλλά θα υπάρχει κι ένα μικρό hub αερίου και στην ίδια την Ελλάδα.

Να σας πώ όμως και κάτι άλλο: Όταν υπάρχουν όλες αυτές οι εναλλακτικές οδοί προμήθειας, θα υπάρχει και ανταγωνισμός προμηθευτών, πράγμα που σημαίνει ότι θα υπάρχουν ανταγωνιστικές τιμές στην Ελλάδα αλλά και στην ευρύτερη περιοχή της Ν.Α Ευρώπης. Θα είναι δηλαδή η χώρα μας στη «μέση» μιας ανταγωνιστικής αγοράς, το οποίο είναι σημαντικό για τη βιομηχανία, που θα έχει στη διάθεσή της φθηνή ενέργεια, για τα νοικοκυριά κ.λπ.

Τον ανταγωνισμό στο ελληνικό πλέον έδαφος δεν τον φοβάστε; Επειδή υπάρχει μια ευελιξία στις ιδιωτικές εταιρείες, και έδειξαν να μπαίνουν δυναμικά στη χονδρική του αερίου, κυρίως με το LNG.

Έχουμε δημιουργήσει μια εταιρία η οποία νομίζω ότι μπορεί να παίρνει αποφάσεις γρήγορες, και με την αύξηση των πωλήσεών μας, θα δημιουργήσουμε ακόμα περαιτέρω ευελιξία, την οποία θα προσφέρουμε στους πελάτες μας. Από την άλλη, με τις μακροχρόνιες συμβάσεις που έχουμε, διασφαλίζουμε ότι θα υπάρχουν οι ποσότητες φυσικού αερίου όταν θα χρειαστούν. Γιατί μην ξεχνάμε ότι το spot LNG είναι αέριο το οποίο είναι σε ένα καράβι το οποίο αναζητά που θα βρίσκεται η πιο καλή αγορά. Και αν την επόμενη μέρα πει κάποιος «εγώ το θέλω αυτό να το φέρω σε μεγαλύτερη τιμή στην Κίνα», θα πάει στην Κίνα και θα εξαφανιστεί από τη Μεσόγειο. Εμείς προσπαθούμε να έχουμε μια στρατηγική που «βλέπει» όχι μόνο για κάποιους μήνες ή κάποια χρόνια για τα οποία το LNG μπορεί να είναι φθηνότερο από τις μακροχρόνιες συμβάσεις. Προσπαθούμε να έχουμε μια στρατηγική με την οποία δε θα μείνουν οι ηλεκτροπαραγωγοί χωρίς αέριο, με την οποία δε θα μείνουν νοικοκυριά χωρίς αέριο. Και νομίζω ότι οι ίδιοι οι καταναλωτές αναγνωρίζουν την ανάγκη να υπάρχει αφενός μεν ευελιξία, αφετέρου, δε, σιγουριάς.

Η κρίση έχει φέρει μείωση στην κατανάλωση του αερίου;

Η κατανάλωση του αερίου, από περίπου 4 bcm το 2008 κατέβηκε σε 3.4 bcm το 2009 και ανέβηκε λίγο σε 3.6 bcm το 2010. Αυτή η πτώση δεν ήταν πτώση σε πρωτογενή ζήτηση, δηλαδή στα νοικοκυριά ή στη βιομηχανία, ήταν κυρίως πτώση στην παραγωγή ηλεκτρισμού, η οποία οφείλεται σε δύο λόγους. Πρώτον στο ότι, λόγω κρίσης η ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας έπεσε. Δεύτερον, στο ότι τα περασμένα δύο χρόνια, ιδιαίτερα στο τέλος του 2009 και του 2010, υπήρχαν πάρα πολλές βροχοπτώσεις, οι οποίες έκαναν τα υδροηλεκτρικά να μπουν στο σύστημα πολλές ώρες κι έτσι δεν καταναλώθηκε πάρα πολύ αέριο για την ηλεκτροπαραγωγή. Όμως η ζήτηση του αερίου θα αναπτυχθεί πολύ στην ηλεκτροπαραγωγή μέχρι το 2020. Στη βιομηχανία η ζήτηση θα αναπτυχθεί ανάλογα με τους ρυθμούς ανάπτυξής της αλλά πιστεύουμε ότι θα υπάρχει ανάπτυξη στην κατανάλωση των νοικοκυριών, στην οικιακή κατανάλωση, για δύο λόγους: Και γιατί γίνονται περισσότερες συνδέσεις στα δίκτυα που ήδη υπάρχουν, (στην Αθήνα, στη Θεσσαλονίκη και στη Θεσσαλία), και επειδή είμαστε έτοιμοι να ιδρύσουμε 3 νέες εταιρίες παροχής αερίου, σε άλλες περιοχές της Ελλάδας, στις οποίες πιστεύουμε θα υπάρχει ζήτηση. Οι δύο από τις καινούριες εταιρίες παροχής αερίου θα είναι στη Βόρεια Ελλάδα, όπου εκεί το κλίμα είναι πιο κρύο, οπότε υπάρχει μεγαλύτερη ζήτηση για θέρμανση.

Προχωράει η διαδικασία ίδρυσης των νέων ΕΠΑ;

Αυτή η διαδικασία είχε κολλήσει για αρκετά χρόνια. Την έχουμε αρχίσει με εντατικούς ρυθμούς και νομίζω μέσα στους επόμενους 1-2 μήνες θα βγουν οι διαγωνισμοί για να ιδρυθούν οι 3 αυτές νέες ΕΠΑ. Διαγωνισμοί με τους οποίους θα προσκαλούμε άλλους επενδυτές να συμμετάσχουν μαζί με τη ΔΕΠΑ και να έχουν την αποκλειστική εκμετάλλευση για μία ορισμένη χρονική περίοδο των εταιριών παροχής αερίου.

(Ο Κόσμος του Επενδυτή, 19/02/2011)