Πως και πόσο επηρεάζει η πτώση της τιμής του πετρελαίου τις έρευνες στην Ελλάδα

Πέρα από τα προφανή οφέλη που συνεπάγεται για την ελληνική οικονομία και τους καταναλωτές η πτώση της τιμής του πετρελαίου, τα χαμηλά των 83 με 86 δολαρίων στα οποία κινείται πλέον το βαρέλι, έχουν και μια δεύτερη “ανάγνωση”, που σχετίζεται με τις έρευνες για υδρογονάνθρακες.
Διεθνώς, ο κανόνας είναι ότι ένα “φθηνό” πετρέλαιο κάνει ασύμφορες τις ακριβές έρευνες ειδικά σε μεγάλα βάθη σαν αυτά του Ιονίου και της Ν. Κρήτης στα οποία πιθανολογείται ότι βρίσκονται τα ελληνικά πετρέλαια.
Σαν επίπεδο πάντως, η τιμή συνεχίζει να είναι συμφέρουσα για εξορύξεις. Ποιός είναι επομένως ο κίνδυνος για χώρες σαν την Ελλάδα που προετοιμάζονται για δύσκολες έρευνες σε υπεράκτια κοιτάσματα; Οτι, εφόσον το πετρέλαιο διατηρηθεί για καιρό στα επίπεδα των 80 δολαρίων, τότε είναι πιθανό οι εταιρείες που θα κατέβουν στο διαγωνισμό του Ελληνικού Δημοσίου να περιορίσουν τις επενδυτικές τους δαπάνες, τα κεφάλαια δηλαδή που θα “ρίξουν” για έρευνες.
Ποιός όμως βρίσκεται πίσω από την πτωτική αυτή τροχιά των διεθνών τιμών ;  Η επιθετική πολιτική τιμών που εγκαινίασε η Σαουδική Αραβία, είναι η απάντηση σύμφωνα με τους ειδικούς.
Οι πληροφορίες για τις διαθέσεις των Σαουδαράβων, μιλούν για στρατηγική απόφαση να διατηρηθούν τα υπάρχοντα μερίδια αγοράς ακόμη και με τιμές στα 70 δολάρια. Εννοείται ότι σε μια τέτοια περίπτωση, οι έρευνες για υδρογονάνθρακες θα καταστούν ασύμφορες.
Ήδη πάντως στις ΗΠΑ εκφράζονται ανησυχίες ότι με τόσο χαμηλές τιμές αργού, μεγάλος αριθμός πεδίων shale oil καθίστανται ζημιογόνα. Συναγερμός όμως έχει χτυπήσει και σε χώρες με παραγωγή συμβατικού πετρελαίου όπως η Ρωσία ή η Βενεζουέλα που βασίζουν την οικονομία τους στα έσοδα από τις εξαγωγές πετρελαίου.
Εκτός απροόπτου, μέχρι τις 27 Νοεμβρίου, οπότε και είναι προγραμματισμένη η σύνοδος του ΟΠΕΚ, δεν αναμένεται αλλαγή πολιτικής από καμία πλευρά. Για να ανακοπεί η πτωτική τάση εκτιμάται ότι η Σαουδική Αραβία θα χρειαζόταν να μειώσει την παραγωγή της κατά 500 χιλιάδες βαρέλια την ημέρα.  Άλλες εκτιμήσεις αναφέρουν ότι για να σταθεροποιηθούν οι τιμές θα χρειαστεί ένα ακόμη πιο ισχυρό σοκ με μείωση της τάξης του... 1 έως 1,5 εκατ. βαρελιών την ημέρα. Μια τέτοια μείωση ωστόσο δεν μπορεί να προέλθει μόνο από τη Σαουδική Αραβία και επομένως θα έπρεπε να πειστούν και οι άλλοι παραγωγοί του ΟΠΕΚ να εισφέρουν.
Κόντρα σε αυτήν την εικόνα, η Σαουδική Αραβία φέρεται να έχει αποφασίσει να διατηρήσει σταθερή μέχρι το τέλος του έτους την παραγωγή της στα 9,73 εκατ. βαρέλια την ημέρα. Αλλά οι προβλέψεις για μειωμένη ζήτηση δημιουργούν ακόμη μεγαλύτερο πλεόνασμα στην αγορά και πιέζουν τις τιμές προς τα κάτω.

Ποια πετρέλαια “δοκιμάζουν” αντοχές στα 80 δολάρια
Ποια είναι όμως η εικόνα σε σχέση με τα κόστη και ποιοι παραγωγοί απειλούνται περισσότερο από τις χαμηλές τιμές; Τα κόστη διαφέρουν ανάλογα με την περιοχή, το είδος εξόρυξης, τις επενδύσεις και φυσικά το μέγεθος του κοιτάσματος.
Γενικά υπάρχουν δύο κατηγορίες κόστους που λαμβάνονται υπόψη. Η 1η αφορά το μεταβλητό κόστος, δηλαδή το πόσο κοστίζει η παραγωγική διαδικασία σε ένα ενεργό κοίτασμα. Η 2η κατηγορία είναι το σύνθετο κόστος, που περιλαμβάνει και τα επενδυτικά κόστη (γεωτρήσεις, την εγκατάσταση πλατφορμών κλπ).
Από τους μεγάλους παραγωγούς πετρελαίου το χαμηλότερο κόστος εμφανίζεται στη Σαουδική Αραβία και κυμαίνεται μεταξύ 5 έως 7 δολάρια το βαρέλι.
Ακολουθούν τα κοιτάσματα σε μεγάλα θαλάσσια βάθη (deepwater), με μεταβλητό κόστος εξόρυξης 10 δολάρια το βαρέλι. Το σύνθετο κόστος ωστόσο που περιλαμβάνει και την ανάπτυξη ανεβαίνει στα 30 με 35 δολάρια το βαρέλι. Σε αυτήν ακριβώς την κατηγορία εμπίπτουν και τα πιθανολογούμενα ελληνικά κοιτάσματα στις θάλασσες.
Μεταβλητό κόστος 30 δολαρίων το βαρέλι εμφανίζει το αμερικανικό shale oil, που όμως ανεβαίνει στα 50 έως 60 δολάρια μαζί με τα κόστη ανάπτυξης. Τέλος στα 60 δολάρια είναι το σύνθετο κόστος για το καναδικό πετρέλαιο oil sands, που έχει μεταβλητό κόστος 40 δολαρίων.

Ο παράγοντας Ρωσία
Εφόσον πάντως διατηρηθεί αυτή η bear αγορά και το 2015, θα πληγεί και η Ρωσία. Προς το παρόν, για τη Ρωσία δεν τίθεται θέμα κόστους εξόρυξης, σε αυτά τα επίπεδα τιμών. Σύμφωνα με πηγές της αγοράς, τα πιο ακριβά πετρέλαια της Μόσχας έχουν κόστος εξόρυξης στα 20 έως 30 δολάρια, ενώ τα μεγάλα κοιτάσματα των Ουραλίων έχουν ακόμη χαμηλότερα κόστη. Τιμή ορόσημο για τη ρωσική οικονομία είναι τα 100 δολάρια το βαρέλι, επίπεδα πάνω στα οποία έχει καταρτιστεί ο προϋπολογισμός. Εκεί που πραγματικά θα δοκιμαστούν οι αντοχές των Ρώσων είναι σε περίπτωση που διατηρηθεί η bear αγορά στο πετρέλαιο και το 2015. Σε μια τέτοια περίπτωση θα κινητοποιηθούν τα στρατηγικά αποθέματα του ρωσικού "Oil Stabilization Fund" για να ισοσκελίσουν πιθανές απώλειες στο δημόσιο πρόγραμμα επενδύσεων.