750 εκατ. ευρώ για τη στήριξη ενεργειακών επενδύσεων στην Ελλάδα

Περισσότερα από 750 εκ ευρώ Ευρωπαϊκών και εθνικών πόρων θα είναι διαθέσιμα τα επόμενα χρόνια για την Ελλάδα από την συγχρηματοδότηση επενδύσεων στους τομείς των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας και της Εξοικονόμησης Ενέργειας.

Οι σχετικές ανακοινώσεις έγιναν από τους εισηγητές της ημερίδας «Χρηματοδοτήσεις και χρηματοδοτικά εργαλεία για επενδύσεις σε Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας και Εξοικονόμηση Ενέργειας» που συνδιοργάνωσαν το Ενεργειακό Γραφείο Ίου-Αιγαίου και το Δίκτυο Αειφόρων Νήσων του Αιγαίου (ΔΑΦΝΗ).

Η ημερίδα πραγματοποιήθηκε στην ΚΕΔΚΕ, και σε αυτή παρευρέθηκαν εκπρόσωποι από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, το Κοινό Κέντρο Ερευνών, Ευρωπαϊκή Επιτροπή (JRC), την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων, το Υπουργείο Περιβάλλοντος, Ενέργειας & Κλιματικής Αλλαγής, το Υπουργείο Υποδομών, Μεταφορών και Δικτύων, το Κέντρο Ανανεώσιμων Πηγών και Εξοικονόμησης Ενέργειας, τη Ρυθμιστική Αρχή Ενέργειας, τη Δ.Ε.Η, το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο, το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, από Οργανισμούς Τοπικής Αυτοδιοίκησης καθώς και από τράπεζες και πλήθος εταιρειών που δραστηριοποιούνται στο χώρο της ενέργειας.

Από τον προϊστάμενο της Ειδικής Υπηρεσίας Συντονισμού & Εφαρμογής Δράσεων του ΥΠΕΚΑ κ. Νίκο Κλενιάτη ανακοινώθηκε η διάθεση 396 εκατομμυρίων ευρώ για παρεμβάσεις εξοικονόμησης ενέργειας σε κτίρια, μέσω του Ευρωπαϊκού Ταμείου Περιφερειακής Ανάπτυξης και Επιχειρησιακών Προγραμμάτων του ΕΣΠΑ.

Η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων μέσω του εκπροσώπου της κ. Sebastian Hyzyk ανακοίνωσε την υποστήριξη της υλοποίησης του ΕΣΠΑ με 2 δις ευρώ για την περίοδο 2007-2015, διασφαλίζοντας έτσι τη συγχρηματοδότησή του από το ελληνικό δημόσιο.

Νέα τάση αποτελούν οι μηχανισμοί ανατροφοδοτούμενων πόρων (π.χ. JESSICA). Ο μηχανισμός JESSICA, αποτελεί ένα χρηματοδοτικό εργαλείο που δημιουργήθηκε από κοινού από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων για την καλύτερη και αποτελεσματικότερη χρήση των πόρων από τα Διαρθρωτικά Ταμεία. Βασική αρχή αποτελεί η δημιουργία ισχυρών κινήτρων για την υλοποίηση καλύτερων και βιώσιμων (ανταποδοτικών) έργων που στοχεύουν στην προώθηση της αειφορίας σε αστικές περιοχές. Μέσω του συγκεκριμένου μηχανισμού, η πόλη του Λονδίνου διέθεσε το 2010 109 εκατομμύρια ευρώ για έργα ενεργειακής αποδοτικότητας και διαχείρισης απορριμμάτων, τα οποία σταδιακά έως το 2015 αναμένεται να μοχλεύουν 2,5 δις ευρώ, όπως ανέφερε ο εκπρόσωπος του London Development Agency κ. Alex Conway. Για την Ελλάδα, μέσω 6 Επιχειρησιακών Προγραμμάτων του ΕΣΠΑ αναμένεται να διατεθούν στην αγορά 258 εκ. ευρώ, όπως ανακοίνωσε ο κ. Ηλίας Παπαγεωργίου, εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων.

Για μεγάλες επενδύσεις, 4,5 δις ευρώ θα δοθούν από την Ευρωπαϊκή Ένωση για την υποστήριξη καινοτόμων τεχνολογιών ΑΠΕ και δέσμευσης του διοξειδίου του άνθρακα, από αυτά πάνω από 100 εκ ευρώ για την Ελλάδα, όπως ανέφερε ο εθνικός εκπρόσωπος του SET Plan, κ. Τάκης Χαβιαρόπουλος. Παράλληλα, ο εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής κ. Pedro Ballesteros ανακοίνωσε ότι κατόπιν τροποποίησης προηγούμενης απόφασης της Ε.Ε., ανοίγει πλέον ο δρόμος για τη δημιουργία ταμείου ύψους 146 εκ ευρώ, από το υπόλοιπο του Ευρωπαϊκού Ενεργειακού Προγράμματος για την Ανάκαμψη, για τη χρηματοδότηση ενεργειακών επενδύσεων. Σε αυτό το πλαίσιο, 45 εκ. ευρώ είναι διαθέσιμα μέχρι το 2011 από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή μέσω του προγράμματος ELENA της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων, που παρέχει Τεχνική Βοήθεια για την ωρίμανση έργων ΑΠΕ και ΕΞΕ με στοιχεία καινοτομίας και υψηλή προστιθέμενη αξία. Όπως ανέφερε ο εκπρόσωπος της Ε.Τ.Επ κ. Marcin Idczak, υψηλής προτεραιότητας θεωρούνται μεγάλα έργα με ύψος επένδυσης 100 φορές μεγαλύτερο από το ύψος της ζητούμενης Τεχνικής Βοήθειας. Εκπρόσωπος της Ε.Τ.Επ ωστόσο ανακοίνωσε ότι το 2011 θα δημιουργηθεί από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή ειδικό ταμείο για τη στήριξη και μικρότερων έργων.

Στην ημερίδα τονίστηκε ιδιαίτερα το θέμα της συμμετοχής των τοπικών κοινωνιών σε επενδύσεις ΑΠΕ. Από τον κ. Hans Bjerregaard της Bjerregaard Consulting Aps, παρουσιάστηκε η εμπειρία του μικρού νησιού Samsoe της Δανίας, όπου λειτουργεί ένα υπεράκτιο αιολικό πάρκο 10 ανεμογεννητριών ισχύος 23MW, με κόστος επένδυσης 32M€ το οποίο μοιράστηκαν τέσσερις οργανισμοί και συνεταιρισμοί του νησιού, ένας εκ των οποίων απαρτιζόταν από το Δήμο και κατοίκους του νησιού. Παράλληλα, όπως ανέφερε ο κ. Guy Auger σε παρόμοια λογική έχουν ήδη υλοποιηθεί μερικά μικρά έργα στην Ελλάδα: 4 μικρά αιολικά πάρκα συνολικής ισχύος 7MW χρηματοδοτήθηκαν συνολικά με 20 εκατομμύρια ευρώ μέσω Τοπικών Επενδυτικών Ταμείων που δημιουργήθηκαν (Πελοπόννησος, Δυτική και Ελλάδα, Θεσσαλία).

Ο ειδικός γραμματέας ΣΔΙΤ του Υπουργείου Οικονομίας, Ανταγωνιστικότητας και Ναυτιλίας, κ. Νίκος Ματζούφας ανέφερε ότι πλήθος ενεργειακών επενδύσεων μπορούν να υλοποιηθούν με Συμπράξεις Δημοσίου και Ιδιωτικού Τομέα, ένα αποτελεσματικό εργαλείο προώθησης επενδύσεων από έργα συμπαραγωγής με βιομάζα και τηλεθέρμανση μέχρι έργα αιολικής ενέργειας, γεωθερμίας ή υβριδικά συστήματα.

Στο πλαίσιο της ανάπτυξης νέων μοντέλων υπηρεσιών διαχείρισης ενέργειας και χρηματοδοτικών μηχανισμών η Ελλάδα καλείται να ακολουθήσει το παράδειγμα της Γαλλίας, της Ιταλίας, της Γερμανίας και της Ελβετίας, χωρών ιδιαίτερα προχωρημένων σε νέα χρηματοδοτικά σχήματα, όπως η Χρηματοδότηση από Τρίτους. Τον μηχανισμό ανέπτυξε ο κ. Ιωάννης Ψαρράς, Καθηγητής στο Ε.Μ.Π. Σε αυτόν, ένας τρίτος οργανισμός (π.χ. εταιρεία ενεργειακών υπηρεσιών - ESCO) αναλαμβάνει μέρος του κόστους μιας ενεργειακής επένδυσης και σημαντικό κομμάτι του ρίσκου ενώ αποπληρώνεται από τα αναμενόμενα κέρδη.

Σε γενικές γραμμές, όπως χαρακτηριστικά ανέφερε η κ. Δήμητρα Πραγαλού εκπρόσωπος του οργανισμού Invest in Greece, η αξιοποίηση του υψηλού δυναμικού των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας της χώρας μπορεί να συμβάλει στην προσπάθεια μετατροπής της οικονομικής κρίσης σε ευκαιρία για ανάπτυξη και να δημιουργήσει σημαντικές επενδυτικές ευκαιρίες για την Ελλάδα.

Το Σύμφωνο των Νησιών

Έχοντας υπόψη τις σύγχρονες χρηματοδοτικές ευκαιρίες που δημιουργούνται, Νησιωτικοί Δήμοι και Περιφέρειες κινητοποιούνται και συνάπτουν συνεργασίες για την προώθηση της Πράσινης Ενέργειας στα νησιά της Ευρώπης. Με την ενεργό πρωτοβουλία μεταξύ άλλων και του τέως ευρωβουλευτή Σταύρου Αρναουτάκη, τέθηκε σε εφαρμογή ένα ευρύ πρόγραμμα για την προώθηση αειφορικών ενεργειακών λύσεων στα νησιά της Ευρώπης. Το πρόγραμμα (ISLE-PACT) χρηματοδοτείται από την Γ/Δ Ενέργειας και σε πρώτη φάση αφορά την προετοιμασία / ωρίμανση τουλάχιστον 30 έργων στα νησιά της Ευρώπης, από τα οποία 3 Ελληνικά. Τα έργα θα είναι ώριμα για χρηματοδότηση στο τέλος του 2012.

Επιπλέον, η Ελληνική πλευρά δραστηριοποιείται στην μονιμοποίηση της νησιωτικής συνεργασίας στην Ευρώπη, με τη δημιουργία ενός μόνιμου δικτύου (ΣΥΜΦΩΝΟ ΤΩΝ ΝΗΣΙΩΝ - PACT OF ISLANDS) με στόχο τη συμπλήρωση των εθνικών και κοινοτικών πολιτικών και πρωτοβουλιών στο νησιωτικό χώρο. Στο σχήμα αυτό θα συμμετέχουν νησιωτικοί δήμοι, περιφερειακές αρχές και οργανισμοί όπως η Νησιωτική Επιτροπή (Islands Commission) της Επιτροπής των Περιφερειών. Ήδη η Περιφέρεια της Κρήτης προτίθεται να φιλοξενήσει εντός του Φεβρουαρίου την πρώτη συνάντηση των μελών του Συμφώνου των Νησιών στο Ηράκλειο της Κρήτης.

Επίσης, με την καθοριστική συμβολή του τέως προέδρου της ΔΑΦΝΗΣ και νυν Αντιπεριφερειάρχη Κυκλάδων Γ. Πουσσαίου, η ΔΑΦΝΗ επελέγη προς χρηματοδότηση από το πρόγραμμα στήριξης του Συμφώνου των Δημάρχων (ELENA) για την υλοποίηση του έργου ΕΞΥΠΝΑ ΔΙΚΤΥΑ σε 5 νησιά του Αιγαίου.

Το Σύμφωνο των Δημάρχων

Το Σύμφωνο των Δημάρχων αποτελεί μια πρωτοβουλία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής που απευθύνεται σε Δήμους και Κοινότητες που επιθυμούν να δεσμευτούν για μείωση των εκπομπών του διοξειδίου του άνθρακα (CO2) στα όριά τους κατά τουλάχιστον 20% μέχρι το 2020, μέσω της υιοθέτησης και εφαρμογής μέτρων για αύξηση της ενεργειακής αποδοτικότητας, εξορθολογισμό της κατανάλωσης ενέργειας και αναβάθμιση σε πιο περιβαλλοντικά φιλική της παραγωγής ενέργειας.

Δέκα Δήμοι και Κοινότητες του Δικτύου Αειφόρων Νήσων του Αιγαίου (ΔΑΦΝΗ) συμμετέχουν στο Σύμφωνο των Δημάρχων, έχοντας υποβάλλει σχέδια δράσης για την επίτευξη της μείωσης στις εκπομπές CO2: Ίος, Κέα, Κόρθι (Άνδρος), Λειψοί, Μήλος, Μούδρος (Λήμνος), Νίσυρος, Οία (Σαντορίνη), Ποσειδωνία (Σύρος) και Σκύρος.

Το δίκτυο ΔΑΦΝΗ αποτελεί Δομή Στήριξης των νησιωτικών Δήμων και Κοινοτήτων του Αιγαίου για τη συμμετοχή τους στο Σύμφωνο των Δημάρχων με στόχο τη μείωση των εκπομπών τους κατά τουλάχιστον 20% μέχρι το 2020. Το δίκτυο ΔΑΦΝΗ παρέχει στρατηγική καθοδήγηση και τεχνική στήριξη σε όλους τους Δήμους και Κοινότητες που επιθυμούν να δεσμευτούν υπογράφοντας το Σύμφωνο των Δημάρχων αλλά δε διαθέτουν τους απαραίτητους ανθρώπινους πόρους ή την τεχνική κατάρτιση για να αντεπεξέλθουν στις υποχρεώσεις του Συμφώνου, στην κατάστρωση και υλοποίηση δηλαδή του απαιτούμενου Σχεδίου Δράσης για την Αειφόρο Ενέργεια.

Στο πλαίσιο της υποστήριξης των ελληνικών Δήμων και Κοινοτήτων στη συμμετοχή τους στο Σύμφωνο των Δημάρχων, η Ακαδημία Ενέργειας (http://environ.chemeng.ntua.gr/EnergyAcademy), μια πρωτοβουλία του Ενεργειακού Γραφείου Αιγαίου, περιλαμβάνει σχετική εκπαίδευση και κατάρτιση μέσω των νέων θεματικών ενοτήτων του 2ου κύκλου σπουδών που υλοποιείται από τον Νοέμβριο 2010 έως τον Ιούνιο του 2011.

Το Ευρωπαϊκό έργο ISLE-PACT

Το Δίκτυο Αειφορικών Νήσων του Αιγαίου - ΔΑΦΝΗ συμμετέχει μαζί με άλλα 11 νησιά ή δίκτυα νησιών στο Ευρωπαϊκό έργο ISLE-PACT, στόχος του οποίου είναι η εμπλοκή των Ευρωπαϊκών νησιών στην προσπάθεια μείωσης των εκπομπών CO2 κατά 20% με ορίζοντα το 2020 μέσω της δημιουργίας ενός νέου θεσμού με την ονομασία PACT OF ISLANDS. Στο θεσμό αυτό τα Ευρωπαϊκά νησιά θα συμμετέχουν εθελοντικά υπογράφοντας μια δεσμευτική διακήρυξη σύμφωνα με την οποία θα αναλάβουν να εκπονήσουν και να υλοποιήσουν σχέδιο δράσης για τη μείωση των εκπομπών CO2 στα όριά τους κατά 20%. Η λογική που έχει υιοθετηθεί είναι αντίστοιχη με αυτή του Συμφώνου των Δημάρχων, όπου η σχετική δέσμευση αναλαμβάνεται σε επίπεδο Δήμου. Ωστόσο, η διαφοροποίηση του έργου ISLE-PACT είναι ότι αντιμετωπίζει τα νησιά ως αυτόνομες οντότητες με ιδιαίτερα χαρακτηριστικά, για τα οποία τα σχέδια δράσης θα εκπονηθούν αφού πρώτα μελετηθούν περιβαλλοντικές και κοινωνικές παράμετροι ώστε οι σχετικές επενδύσεις να είναι αποδεκτές στο νησιωτικό περιβάλλον.

Για τα σχέδια δράσης που θα αναπτυχθούν θα υπάρξει παρακολούθηση της υλοποίησής τους, ενώ θα αναπτυχθεί και μεθοδολογία για την παρακολούθηση των εκπομπών CO2 (ΔΑΦΝΗ), βασισμένη στις αντίστοιχες διαδικασίες του Συμφώνου των Δημάρχων.

Στο πλαίσιο του έργου, θα επιλεγούν συγκεκριμένα έργα που πληρούν προϋποθέσεις υψηλής αποδοτικότητας (περιβαλλοντικά οφέλη ως προς το κόστος) και χαμηλού ρίσκου για τα οποία θα εκπονηθούν μελέτες ωρίμανσης, σε επίπεδο προμελέτης σκοπιμότητας. Οι μελέτες θα περιλαμβάνουν:

- Τεχνική περιγραφή και προδιαγραφές

- Προϋπολογισμό και χρονοδιάγραμμα υλοποίησης

- Αναμενόμενα οφέλη σε εξοικονόμηση ενέργειας και μείωση των εκπομπών CO2

- Ανάλυση κόστους-οφέλους, συμπεριλαμβανομένης μιας προκαταρκτικής ανάλυση ευαισθησίας

Επιπλέον θα αναπτυχθούν προτάσεις για μηχανισμούς χρηματοδότησης των επιλεγμένων έργων καθώς και κίνητρα για μικρομεσαίες επιχειρήσεις αλλά και για τις τοπικές κοινωνίες προκειμένου αυτές να εμπλακούν και να υποστηρίξουν τις σχεδιαζόμενες επενδύσεις.

Τέλος, μέσω δράσεων δημοσιότητας το έργο στοχεύει στη διάδοση του θεσμού PACT OF ISLANDS σε όλα τα Ευρωπαϊκά νησιά ενώ ειδικές εκστρατείες σε τοπικό επίπεδο θα αποσκοπούν στην υιοθέτηση της σχετικής δεσμευτικής διακήρυξης για τη μείωση των εκπομπών CO2 κατά 20% με ορίζοντα το 2020 από το μεγάλο αριθμό νησιών.

Το έργο ξεκίνησε τον Φεβρουάριο του 2010 και έχει διάρκεια 30 μήνες.