Αντώνης Κοντολέων (ΕΒΙΚΕΝ): Βιομηχανικά τιμολόγια σε μία μη ανταγωνιστική αγορά

Η ελληνική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας  προφανώς και δεν μπορεί να χαρακτηριστεί ως ανταγωνιστική αγορά  στην προμήθεια ηλεκτρικής ενέργειας, καθώς η  ΔΕΗ  κατέχει το 99,7% της αγοράς στην προμήθεια εν αντιθέσει με την παραγωγή όπου κατέχει το 70% περίπου .

 Η  ΔΕΗ δεν έχει το άγχος να εξασφαλίσει πελάτες για τις μονάδες παραγωγής της  για δύο λόγους :

- Η υποχρεωτική Ημερήσια Αγορά ( pool)

- Tο ποσοστό  της στην προμήθεια υπερκαλύπτει κατά 30% το ποσοστό της στην παραγωγή .

Οι τιμές στην λιανική αγορά εξακολουθούν να είναι κάτω του κόστους, όπως αυτό υπολογίζεται από την ΔΕΗ ως  το άθροισμα του μεταβλητού κόστους παραγωγής της , της αγοράς από τρίτους παραγωγούς μέσω της χονδρεμπορικής και του σταθερού κόστους της .

 H  ΔΕΗ μέχρι σήμερα δεν ανακτά το κόστος της από τα ρυθμιζόμενα ισχύοντα τιμολόγια Χαμηλής Τάσης ( ΧΤ ). Οι χαμηλές τιμές στα τιμολόγια ΧΤ δεν αποτελούν κίνητρο για τους άλλους προμηθευτές να εισέλθουν δυναμικά στην λιανική αγορά λόγω επίσης και των επισφαλειών  που θα αντιμετωπίσουν , οι οποίες στην περίπτωση της ΔΕΗ πλησιάζουν το ένα δις Ευρώ σε αυτή την  κατηγορία καταναλωτών .

Αυτό που διακρίνει  τα τιμολόγια σε μια ανταγωνιστική αγορά   είναι κύρια ο τρόπος επιμερισμού του σταθερού κόστους της καθετοποιημένης  επιχείρησης στις διάφορες κατηγορίες καταναλωτών  .

Στην Ελλάδα συνεχίζουμε να διακρίνουμε τα τιμολόγια ανάλογα με την  τάση δικτύου   που είναι συνδεδεμένος κάθε καταναλωτής ,ακόμη και όταν μιλάμε μόνο για το κομμάτι της ανταγωνιστικής τιμής ,( π.χ    σε  Υψηλή Τάση (ΥΤ)  και Μέση τάση( ΜΤ) ) .

Αυτή η διάκριση είναι εσφαλμένη και αδικεί τους μεγάλους σε κατανάλωση καταναλωτές της Μέσης Τάσης που συγχρόνως έχουν και καλό – σταθερό προφίλ κατανάλωσης .

Στις χώρες της Ευρώπης  οι καταναλωτές όσον αφορά  την ανταγωνιστική τιμή  διακρίνονται:

1.       σε καταναλωτές με μεγάλη ετήσια κατανάλωση π.χ μεγαλύτερη από 10GWH ετησίως  ανεξάρτητα σε ποιο δίκτυο είναι συνδεδεμένοι ΜΤ ή ΥΤ   ή

2.       σε καταναλωτές με καλό προφίλ λειτουργίας .Τέτοια προφίλ είναι :

-a) η λειτουργία στην ζώνη ελαχίστου φορτίου με παράλληλη αποφυγή της ζώνης αιχμής ( ίδε χαρακτηριστική λειτουργία σήμερα των χαλυβουργιών ).

b)  η συνεχής λειτουργία με σταθερό φορτίο σε όλες τις ζώνες.

Και τα  αυτά 2 προφίλ αποτελούν σταθερό φορτίο βάσης για τους λιγνιτικούς σταθμούς των οποίων η λειτουργία απαιτεί   σταθερό φορτίο όλο το 24ωρο .

Δυστυχώς σήμερα η λειτουργία των λιγνιτικών σταθμών δεν χαρακτηρίζεται από 24ωρη σταθερή λειτουργία .Καθημερινά κάθε βράδυ η παραγωγή των λιγνιτικών σταθμών μειώνεται κατά περίπου 500ΜW .

Αιτία για αυτό είναι η ένταξη περισσότερων  μονάδων  Φυσικού Αερίου από αυτές που απαιτούνται για την ικανοποίηση των νυχτερινών φορτίων στον  Ημερήσιο Ενεργειακό Προγραμματισμό ( ΗΕΠ ) και μάλιστα με λειτουργία στα τεχνικά τους ελάχιστα , η οποία συνεχίζεται και ολόκληρη την ημέρα σε περιόδους χαμηλής ζήτησης .

Λειτουργώντας οι μονάδες Φυσικού Αερίου( ΦΑ) στα τεχνικά τους ελάχιστα εκτός του ότι λειτουργούν με χαμηλό βαθμό απόδοσης  δεν έχουν την δυνατότητα σε οποιαδήποτε μεταβολή του φορτίου του συστήματος να μειώσουν φορτίο και  η οποιαδήποτε μείωση φορτίου εκτελείται από τις λιγνιτικές μονάδες . 

Αυτή η λειτουργία του συστήματος  μειώνει  περίπου με 700GWH την ετήσια  λιγνιτική παραγωγή με αποτέλεσμα επιπλέον κόστος 45 εκ Ευρώ !

Δυστυχώς   αυτή η στρέβλωση  ήταν η αφορμή  ώστε η  ΔΕΗ  να ζητήσει με τα νέα τιμολόγια της   από τους μεγάλους βιομηχανικούς καταναλωτές ,που έχουν βρεί τελευταίο καταφύγιο πριν το κλείσιμο  των μονάδων τους  στην νυχτερινή λειτουργία , αύξηση κατά 40% της τιμής του ηλεκτρικού ρεύματος στην ζώνη ελαχίστου .

Το επιπλέον αυτό κόστος  που προκύπτει  εκ της μη αποδοτικής λειτουργίας  των μονάδων ΦΑ στην νυχτερινή ζώνη δεν μπορεί να το επωμιστούν οι βιομηχανικοί καταναλωτές    που η λειτουργία τους στην νυχτερινή ζώνη είναι η τελευταία τους επιλογή  πριν το λουκέτο !

Η ΔΕΗ μάλιστα θα θέσει σε λειτουργία σύντομα 2 μονάδες παραγωγής ΦΑ  δυναμικότητας 1.200ΜW, οι οποίες  θα επιδιώξουν   προφανώς και αυτές  την λειτουργία  τους  στην νυχτερινή ζώνη ,  αυξάνοντας  όμως το κόστος παραγωγής της ΔΕΗ μια και θα μειώσουν περαιτέρω την παραγωγή των λιγνιτικών .Η ΔΕΗ φυσικά θα ζητήσει την ανάκτηση του αυξημένου κόστους  παραγωγής της .Και μάλιστα όταν είναι αναμενομένη η μείωση της παραγωγής των μονάδων Φυσικού Αερίου λόγω της αύξησης της παραγόμενης ενέργειας από Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΑΠΕ) .

Η  ΔΕΗ δεν ενδιαφέρεται για την αριστοποίηση της λειτουργίας των μονάδων της αφού ως μονοπώλιο ζητάει να ανακτήσει το πλήρες κόστος της ακόμη και όταν αυτή το έχει αυξήσει. Σημειώνουμε ότι η παρατήρηση για λειτουργία μονάδων Φυσικού Αερίου την νύχτα ισχύει και για τις μονάδες της ΔΕΗ.

Τα ανωτέρω αποδεικνύουν ότι η λειτουργία της υποχρεωτικής Ημερήσιας Αγοράς  «pool»    έχει εκπληρώσει πλέον τον ιστορικό της  ρόλο και δυστυχώς αυξάνει το τελικό κόστος της ηλεκτρικής ενέργειας στον καταναλωτή  προς όφελος των παραγωγών .

Η ΔΕΗ επιμερίζει το σταθερό κόστος  της σε όλους τους καταναλωτές ανεξαρτήτου προφίλ λειτουργίας αναλογικά ,μάλιστα και στην ζώνη ελαχίστου όπου δεν υπάρχει κόστος διαφυγής φορτίου καταναλωτή .

Η ΔΕΗ ως μονοπώλιο προσπαθεί να μεγιστοποιήσει το έσοδο που έχει από όλες τις κατηγορίες καταναλωτών .

Αυτό ισχύει και στην περίπτωση των μεγάλων βιομηχανιών που μετά την κρίση που άρχισε το 2009 γύρισαν σε λειτουργία στην ζώνη ελαχίστου ( νύχτα και Σαββατοκύριακο)  . Η ΔΕΗ αντελήφθη ότι από την συγκεκριμένη κατηγορία έχει απολέσει έσοδα και προσπάθησε να τα ανακτήσει διεκδικώντας υπερβολική αύξηση των τιμών της ενέργειας στην ζώνη ελαχίστου .Χαρακτηριστική κίνηση μονοπωλίου που δεν ενδιαφέρεται για την δίκαιη κατανομή του κόστους της στους πελάτες της   , εκείνου του κόστος που ο καθένας προκαλεί με την καταναλωτική συμπεριφορά του στο σύστημα .

Η ΔΕΗ επίσης προσπαθεί  να μην αυξήσει περισσότερο την ανταγωνιστική τιμή ηλεκτρικής ενέργειας σε εκείνους τους καταναλωτές που λόγω του κακού προφίλ τους έχουν τόσο μεγάλη τιμή που αποτελούν στόχο προσέλκυσης τους από τους άλλους προμηθευτές διότι έχουν μεγαλύτερο περιθώριο κέρδους σε αυτή την κατηγορία .

Και τούτο διότι η τιμή που αποζημιώνονται οι μονάδες Φυσικού αερίου ανεξαρτήτου ώρας και φορτίου του συστήματος είναι σταθερή ανεξάρτητη από την Οριακή τιμή του συστήματος ! Αρκεί  να δεί  κανείς την λειτουργία του συστήματος τον περασμένο Ιανουάριο .Η Μέση τιμή  της Οριακής τιμής του Συστήματος (ΟΤΣ) ήταν  45,5 Ευρώ/MWh , παρά την αυξημένη κατανάλωση λόγω εποχής.

Το 2011 όταν η ΔΕΗ είχε χάσει το 25% των μεγάλων πελατών της με καλό προφίλ στην Μέση Τάση  εφάρμοσε συντελεστές έκπτωσης στην χρέωση ισχύος . Λειτούργησε  υπό την πίεση  ανταγωνισμού και ορθώς επιμέρισε το σταθερό της κόστος όπως ακριβώς συμβαίνει σε όλες τις ανταγωνιστικές αγορές.

Το 2012 όμως έδειξε πως αντιλαμβάνεται την δεσπόζουσα θέση που έχει στην αγορά . Ελλείποντος του ανταγωνισμού  αύξησε κατά 20% τα τιμολόγια σε εκείνη την κατηγορία καταναλωτών με καλό προφίλ λειτουργίας.

Η ΔΕΗ οφείλει βάσει του κώδικα προμήθειας  και των αρχών τιμολόγησης ( απόφαση ΡΑΕ 692/11) για όλους τους μεγάλους καταναλωτές ΜΤ και ΥΤ να διαπραγματευτεί μαζί τους εξατομικευμένα τιμολόγια ανάλογα με το προφίλ λειτουργίας  τους.

Πρέπει να λειτουργήσει ως η αγορά να ήταν ανταγωνιστική. Πρέπει να επιβραβεύσει τα καλά προφίλ  όταν επιμερίζει το σταθερό κόστος της .Πρέπει επίσης να αναγνωρίσει το πλεονέκτημα των μεγάλων καταναλωτών.