WWF: Πώς οι μύθοι για τα ορυκτά καύσιμα οδηγούν την Ελλάδα σε βαθιά εξάρτηση από το LNG

Νέο ενημερωτικό σημείωμα του WWF Ελλάς ρίχνει φως στη βαθιά εξάρτηση με την οποία απειλείται η χώρα μας από το LNG, επιβλαβές ορυκτό αέριο με πολύπλευρες συνέπειες για το περιβάλλον, την οικονομία και την ενεργειακή ασφάλεια. Η επέκταση και κατασκευή νέων υποδομών LNG στην Ελλάδα, αλλά και η προώθηση μακροπρόθεσμων συμφωνιών για αγορά υγροποιημένου αερίου, προβάλλονται σαν στρατηγική ευκαιρία για την ανάδειξη της χώρας σε περιφερειακό ενεργειακό κόμβο και την ενίσχυση της γεωπολιτικής της επιρροής. Ωστόσο, το αφήγημα αυτό απέχει πολύ από την πραγματικότητα, και στηρίζεται σε σοβαρές παρανοήσεις όσον αφορά τον πραγματικό αντίκτυπο του LNG στην ενεργειακή ανεξαρτησία και ασφάλεια Ελλάδας και Ευρώπης, τη γεωπολιτική σταθερότητα, την οικονομική βιωσιμότητα και την προσιτότητα των λογαριασμών ενέργειας.

To LNG είναι ορυκτό αέριο. Αποτελούμενο κυρίως από μεθάνιο (CH4), το αέριο είναι εξαιρετικά επιβαρυντικό για το κλίμα και επιδεινώνει ταχύτερα την υπερθέρμανση του πλανήτη. Έχοντας υποστεί υγροποίηση, αποθηκεύεται και μεταφέρεται ευκολότερα σε μεγάλες αποστάσεις, γεγονός που επιδεινώνει ακόμα περισσότερο το συνολικό περιβαλλοντικό του αποτύπωμα. Ειδικότερα όσον αφορά το κλιματικό αποτύπωμα του μεθανίου, είναι ισχυρότερο σε μεσοπρόθεσμη κλίμακα από το διοξείδιο του άνθρακα και επομένως, η μείωση των εκπομπών του εύλογα αντιμετωπίζεται σε επίπεδο πολιτικής και δικαίου της ΕΕ ως προτεραιότητα για να επιβραδυνθεί η κλιματική κρίση.

Μέσω αυτού του ενημερωτικού σημειώματος, το WWF Ελλάς αποδομεί τους πιο συχνούς και επίμονους μύθους που παρουσιάζουν λανθασμένα το LNG ως παράγοντα ενεργειακής ασφάλειας, γεωπολιτικής σταθερότητας και περιβαλλοντικής βιωσιμότητας. Ας πάμε να δούμε τι πραγματικά ισχύει:

• Τo LNG είναι περιβαλλοντικά επικίνδυνο: Το ορυκτό αέριο είναι “φυσικό” μόνο εφόσον παραμένει αδιατάρακτο στη φυσική του θέση: υπόγεια, κάτω από το έδαφος. Από τη στιγμή της εξόρυξης, οι περιβαλλοντικές του επιπτώσεις εκτείνονται σε όλη την αλυσίδα παραγωγής, επεξεργασίας, μεταφοράς και καύσης, επηρεάζοντας τα φυσικά οικοσυστήματα, την ποιότητα του αέρα, συνεπώς και την ανθρώπινη υγεία. Στην Ελλάδα, χώρα εισαγωγής, επαναεριοποίησης και διακίνησης, τα τερματικά LNG απειλούν με σοβαρότατες επιπτώσεις ευαίσθητα οικοσυστήματα, ιδίως όταν βρίσκονται μέσα σε περιοχές Natura (όπου κανονικά απαγορεύονται τέτοιες εγκαταστάσεις με βάση τον εθνικό νόμο για τη βιοποικιλότητα 3937/2011). Μια τέτοια περιοχή είναι η “Θαλάσσια περιοχή Θράκης” στην οποία ήδη έχει εγκατασταθεί ένας τερματικός σταθμός και σχεδιάζεται δεύτερος.
• Το LNG υπονομεύει την ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης: Το LNG εντείνει την ενεργειακή ανασφάλεια, λόγω της εξάρτησης από εισαγωγές ενός ακριβού ορυκτού καυσίμου.
• Το LNG είναι οικονομικά ασύμφορο: Οι αγορές αερίου είναι διεθνείς, οπότε απρόβλεπτοι παράγοντες όπως συγκρούσεις και ο ανταγωνισμός μπορούν να οδηγήσουν σε απότομη και απρόβλεπτη αύξηση των τιμών. Επιπλέον, οι προβλέψεις για τη ζήτηση γίνονται όλο και πιο αβέβαιες λόγω των αναγκαίων μέτρων για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής, της ηλεκτροκίνησης καθώς και της αύξησης της χρήσης ΑΠΕ. Αυτό δημιουργεί κίνδυνο αχρήστευσης των υποδομών που καθίστανται παρωχημένες πριν αποσβέσουν το κόστος τους. Τελικά, οι καταναλωτές επωμίζονται το οικονομικό βάρος μέσω υψηλότερων τιμών ενέργειας ή δημόσιων επιδοτήσεων. Αυτό καθιστά όλες τις χώρες που επενδύουν σε τερματικούς σταθμούς LNG, όπως η Ελλάδα, ιδιαίτερα ευάλωτες σε μειωμένο ενδιαφέρον από τις αγορές.
• H ευρωπαϊκή ζήτηση για αέριο αναμένεται να μειωθεί: Ο σημαντικότερος κίνδυνος είναι ότι η Ελλάδα εξακολουθεί να σχεδιάζει νέες υποδομές LNG, ενώ η κατανάλωση αερίου στην Ευρώπη προβλέπεται να μειωθεί. Ανάλυση των εθνικών σχεδίων για την ενέργεια και το κλίμα (ΕΣΕΚ) από τον οργανισμό Ember δείχνει ότι η ζήτηση αερίου στην ΕΕ αναμένεται να μειωθεί κατά περίπου 7% έως το 2030, συνεχίζοντας μια τάση των τελευταίων ετών. Παράλληλα, τα κράτη μέλη σχεδιάζουν ταχεία ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και της ηλεκτροκίνησης, με τις ΑΠΕ να μπορούν να καλύπτουν περίπου τα δύο τρίτα της ηλεκτροπαραγωγής της ΕΕ έως το 2030. Το πολύ χαμηλό ενδιαφέρον της αγοράς για το αέριο που διακινείται μέσω του Κάθετου Διαδρόμου (δίκτυο μεταφοράς από Ελλάδα προς Βαλκάνια), δείχνει το αβέβαιο μέλλον της εξάρτησης από αυτό το ιδιαίτερα προβληματικό ορυκτό καύσιμο.

Ο κανονισμός (ΕΕ) για το μεθάνιο ως προτεραιότητα για την Ελλάδα

Με δεδομένες τις πολλές και σοβαρές επιπτώσεις των ορυκτών καυσίμων, το 2024 τέθηκε σε ισχύ ο κανονισμός (ΕΕ) 2024/1787 «σχετικά με τη μείωση των εκπομπών μεθανίου στον τομέα της ενέργειας», θεσπίζοντας το απαραίτητο πλαίσιο διαφάνειας, λογοδοσίας των ενεργειακών αγορών και ελέγχου των εκπομπών της αγοράς αερίου. Ο κανονισμός θεσπίζει για πρώτη φορά υποχρέωση για μέτρηση, δήλωση και μείωση των εκπομπών μεθανίου, αποτελώντας έτσι, το ισχυρότερο εργαλείο για τη λογοδοσία της βιομηχανίας ορυκτών καυσίμων που εδώ και δεκαετίες λειτουργεί υπό ευνοϊκούς νόμους.

Ειδικά στην περίπτωση της Ελλάδας, προτεραιότητα θα έπρεπε να είναι η σωστή εφαρμογή του ευρωπαϊκού κανονισμού για το μεθάνιο, με απώτερο στόχο μια ισχυρή, ανεξάρτητη και ασφαλή ενεργειακή εθνική πολιτική.

Ο Δημήτρης Καραβέλλας, γενικός διευθυντής του WWF Ελλάς, δήλωσε: “Η εξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα δεν είναι σχέδιο για το μέλλον. Είναι ένα αδιέξοδο. Η πραγματική πρόοδος βρίσκεται στη θεσμική θωράκιση της φύσης και στη μετάβαση στην καθαρή ενέργεια, με όρους αποτελεσματικής περιβαλλοντικής προστασίας, κοινωνικής συμμετοχής και δικαιοσύνης.”

Το ενημερωτικό σημείωμα του WWF Ελλάς για το LNG είναι διαθέσιμο εδώ.