Η Κίνα αλλάζει τα «μαθηματικά» των εκπομπών CO2 – Ο νέος αλγόριθμος για να πετύχει τους κλιματικούς στόχους

Ένα δικό της αριθμητικό μοντέλο, με το οποίο μετρά στο εξής τις παγκόσμιες εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου, παρουσίασε η Κίνα. Το «ScienceOne–Yuheng Carbon Accounting Large Model», αναπτύχθηκε από το Ινστιτούτο Προηγμένων Ερευνών της Σαγκάης στο πλαίσιο της Κινεζικής Ακαδημίας Επιστημών και συνδυάζει τεχνητή νοημοσύνη, ενσωμάτωση δεδομένων μεγάλης κλίμακας και προηγμένη υπολογιστική ισχύ για την παρακολούθηση των εκπομπών σε όλη την παραγωγή, την κατανάλωση και τα φυσικά οικοσυστήματα εντός ενός ενοποιημένου πλαισίου.

Μάλιστα οι Κινέζοι επιστήμονες και υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής λένε ότι το νέο μοντέλο αντιμετωπίζει μια μακροχρόνια αδυναμία στα παγκόσμια συστήματα καταγραφής άνθρακα: την τάση να μετρώνται οι εκπομπές μόνο εκεί που κατασκευάζονται τα προϊόντα και όχι εκεί που τελικά καταναλώνονται τα αγαθά.

Για δεκαετίες, οι περισσότερες χώρες και οι διεθνείς οργανισμοί βασίζονται σε μεθοδολογίες που βασίζονται σε κατευθυντήριες γραμμές της Διακυβερνητικής Επιτροπής για την Κλιματική Αλλαγή (IPCC). Σύμφωνα με αυτήν την παραδοσιακή προσέγγιση που βασίζεται στην παραγωγή, οι εκπομπές αποδίδονται στη χώρα όπου λαμβάνει χώρα η βιομηχανική δραστηριότητα.

Λιγότερες εκπομπές

Η σημαντική αυτή αλλαγή στον τρόπο με τον οποίο η Κίνα μετρά τον βασικό της στόχο για το κλίμα έχει ουσιαστικά μειώσει στο μισό την αύξηση των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα (CO2) της χώρας τα τελευταία πέντε χρόνια.

Το αναθεωρημένο μέτρο της «έντασης άνθρακα», της ποσότητας CO2 ανά μονάδα οικονομικής παραγωγής, υποδηλώνει ότι οι εκπομπές της Κίνας έχουν αυξηθεί μόνο κατά 7% από το 2020-2025.

Αυτό είναι μόνο το ήμισυ της αύξησης του 14% που υποδεικνύουν προηγούμενα επίσημα στατιστικά στοιχεία.

Το κενό των 700 εκατ. τόνων CO2

Στα χαρτιά, η αναθεώρηση δημιουργεί ένα κενό 700 εκατομμυρίων τόνων CO2 (MtCO2) ετησίως, που ισοδυναμεί με τις συνολικές εκπομπές της Γερμανίας ή της Νότιας Κορέας.

Με τον νέο αυτό τρόπο μέτρησης η Κίνα φτάνει και επίσημα κοντά στην επίτευξη του στόχου της για την ένταση άνθρακα για την περίοδο 2020-2025, ενώ τα επίσημα στατιστικά στοιχεία προηγουμένως έδειχναν ότι δεν τα κατάφερε.

Ο νέος αλγόριθμος δεν έχει δημοσιοποιηθεί, ωστόσο οι πρώτες πληροφορίες που έχουν διαρρεύσει δεν φαίνεται να επαρκούν για να εξηγήσουν το μεγάλο χάσμα.

Μειώνονται, αυξανόμενες…

Τα εμφανή κενά ή οι ασυνέπειες στη νέα λογιστική καταγραφή των εκπομπών άνθρακα της Κίνας σημαίνουν επίσης ότι η Κίνα θα μπορούσε να τηρήσει τις διεθνείς δεσμεύσεις της για το κλίμα για το 2030, ακόμη και αν οι εκπομπές της αυξηθούν, ενώ το προηγούμενο μέτρο θα απαιτούσε τη μείωσή τους.

Σε ανάλυσή του το Κέντρο Έρευνας για την Ενέργεια και τον Καθαρό Αέρα (CREA), ενός ευρωπαϊκού think tank για το κλίμα, υποστηρίζει ότι ο επανυπολογισμός των στοιχείων για την ένταση άνθρακα από το Πεκίνο ενδέχεται ουσιαστικά να έχει εξαφανίσει σχεδόν τη μισή αύξηση των πρόσφατων εκπομπών της χώρας, προκαλώντας ανησυχία σε αναλυτές και φορείς χάραξης πολιτικής.

Σύμφωνα με τα ευρήματα του CREA,  με βάση την προηγούμενη μεθοδολογία, η Κίνα φαινόταν απίθανο να πετύχει τον στόχο μείωσης της έντασης άνθρακα κατά 18% κατά την τρέχουσα περίοδο σχεδιασμού. Με το αναθεωρημένο σύστημα λογιστικής, ωστόσο, το Πεκίνο εμφανίζεται πλέον σε τροχιά εκπλήρωσης της υπόσχεσης του προέδρου Σι Τζινπίνγκ για μείωση της έντασης άνθρακα κατά 65% σε σχέση με τα επίπεδα του 2005 έως το 2030.

Το CREA υποστηρίζει ότι η αλλαγή αποδυναμώνει ουσιαστικά τη φιλοδοξία των κινεζικών κλιματικών στόχων, ενώ παράλληλα παρουσιάζει την πρόοδο ως μεγαλύτερη απ’ ό,τι ενδέχεται να είναι στην πραγματικότητα. Το think tank σημείωσε ότι η Κίνα δεν έχει ποτέ διευκρινίσει δημόσια με ποιον ακριβώς τρόπο υπολογίζει την ένταση άνθρακα, αλλά υποστήριξε ότι η αναδρομική αυτή προσαρμογή εγείρει ερωτήματα σχετικά με την αξιοπιστία των επίσημων κλιματικών δεδομένων.

Τι μετρούν

Στην καρδιά του ζητήματος βρίσκεται το ποιες εκπομπές περιλαμβάνονται στον υπολογισμό. Προηγουμένως, οι αναλυτές μπορούσαν σε μεγάλο βαθμό να αναπαράγουν τα επίσημα στοιχεία της Κίνας για την ένταση άνθρακα, συνδυάζοντας δεδομένα κατανάλωσης ορυκτών καυσίμων με στοιχεία ανάπτυξης του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος. Στη νέα προσέγγιση, το Πεκίνο φαίνεται να εξαιρεί ορισμένες μη ενεργειακές χρήσεις ορυκτών καυσίμων και να επικεντρώνεται περισσότερο στις εκπομπές από βιομηχανικές διαδικασίες.

Αν και οι τεχνικές αυτές διακρίσεις μπορεί να φαίνονται δυσνόητες, έχουν τεράστια πολιτική και οικονομική σημασία. Η Κίνα είναι ο μεγαλύτερος εκπομπός αερίων του θερμοκηπίου στον κόσμο, υπεύθυνη για περίπου το ένα τρίτο των παγκόσμιων εκπομπών άνθρακα. Οποιαδήποτε αλλαγή στον τρόπο με τον οποίο η χώρα μετρά την κλιματική της επίδοση επηρεάζει τις διεθνείς διαπραγματεύσεις, την εμπιστοσύνη των επενδυτών και τη συνολική παγκόσμια προσπάθεια περιορισμού της υπερθέρμανσης του πλανήτη.

Το timing

Η χρονική στιγμή της αναθεώρησης είναι ιδιαίτερα ευαίσθητη. Η Κίνα έχει τοποθετήσει τον εαυτό της ως ηγετική δύναμη στην παγκόσμια πράσινη μετάβαση, ιδιαίτερα καθώς οι Ηνωμένες Πολιτείες υπό τον Ντόναλντ Τραμπ έχουν στραφεί εκ  νέου προς τα ορυκτά καύσιμα. 

Οι κινεζικές εταιρείες κυριαρχούν στις παγκόσμιες αλυσίδες εφοδιασμού για ηλιακά πάνελ, μπαταρίες και ηλεκτρικά οχήματα, ενώ η χώρα έχει επενδύσει τεράστια ποσά σε υποδομές ανανεώσιμων πηγών ενέργειας.

Πράγματι, τα επιτεύγματα της Κίνας στις καθαρές τεχνολογίες είναι σημαντικά. Ηγείται παγκοσμίως στην ανάπτυξη ηλιακής και αιολικής ενέργειας, ενώ η αγορά ηλεκτρικών οχημάτων έχει επεκταθεί με εντυπωσιακή ταχύτητα. Σε πολλές μεγάλες πόλεις, ηλεκτρικά λεωφορεία, σκούτερ και αυτοκίνητα αποτελούν πλέον συνηθισμένη εικόνα, αντανακλώντας χρόνια κρατικά υποστηριζόμενης βιομηχανικής πολιτικής με στόχο τον μετασχηματισμό των μεταφορών και των ενεργειακών συστημάτων.

Η εξάρτηση από τον άνθρακα

Ωστόσο, αυτές οι επιτυχίες συνυπάρχουν με μια επίμονη εξάρτηση από τον άνθρακα. Η Κίνα συνεχίζει να εγκρίνει και να κατασκευάζει εργοστάσια ηλεκτροπαραγωγής με καύση άνθρακα με ρυθμό που δεν συναντάται πουθενά αλλού στον κόσμο. Οι ανησυχίες για την ενεργειακή ασφάλεια, την οικονομική ανάπτυξη και τη βιομηχανική παραγωγή έχουν επανειλημμένα υπερισχύσει των εκκλήσεων για ταχύτερη μείωση των ορυκτών καυσίμων. Ο άνθρακας παραμένει κεντρικός για την τροφοδοσία βαριών βιομηχανιών, από τον χάλυβα και το τσιμέντο έως τις εξαγωγικές μεταποιητικές δραστηριότητες.

Αυτή η αντίφαση έχει εξελιχθεί σε μία από τις καθοριστικές εντάσεις της παγκόσμιας πολιτικής για το κλίμα. Οι υποστηρικτές του Πεκίνου υποστηρίζουν ότι καμία άλλη χώρα δεν έχει συμβάλει περισσότερο στην ανάπτυξη τεχνολογιών ανανεώσιμης ενέργειας ή στη μείωση του κόστους της καθαρής ενέργειας παγκοσμίως. Οι επικριτές, αντίθετα, υποστηρίζουν ότι οι απόλυτες εκπομπές της Κίνας παραμένουν υπερβολικά υψηλές και ότι οι αναθεωρήσεις στη λογιστική των εκπομπών κινδυνεύουν να αποκρύψουν το πραγματικό μέγεθος της πρόκλησης.

Αδιαφάνεια

Η συζήτηση αναδεικνύει επίσης ένα ευρύτερο ζήτημα: την αυξανόμενη αδιαφάνεια των κινεζικών οικονομικών και περιβαλλοντικών στατιστικών στοιχείων. Κατά την τελευταία δεκαετία, το Πεκίνο έχει περιορίσει τη δημόσια πρόσβαση σε αρκετές κατηγορίες δεδομένων που χρησιμοποιούνταν παλαιότερα από οικονομολόγους και ερευνητές.

Για πολλούς αναλυτές, η υιοθέτηση του νέου μοντέλου εντάσσονται σε ένα ευρύτερο μοτίβο αυστηρότερου ελέγχου της πληροφόρησης.

Σε διεθνές επίπεδο

Καθώς τα κράτη προετοιμάζονται για νέους γύρους διεθνών διαπραγματεύσεων για το κλίμα, ο έλεγχος των συστημάτων καταγραφής εκπομπών αναμένεται να ενταθεί. Οι κυβερνήσεις αντιμετωπίζουν αυξανόμενη πίεση όχι μόνο να ανακοινώνουν φιλόδοξους στόχους, αλλά και να αποδεικνύουν με μετρήσιμη και διαφανή πρόοδο ότι τους επιτυγχάνουν.

Τι σημαίνει η αλλαγή για τους στόχους της Κίνας

Η αλλαγή στον ορισμό της έντασης άνθρακα έχει ως αποτέλεσμα την αποδυνάμωση των κλιματικών στόχων της Κίνας και την εισαγωγή μεγαλύτερης αβεβαιότητας στην παρακολούθηση της προόδου.

Με βάση τα νέα στοιχεία της Κίνας, θα απαιτηθεί λιγότερη προσπάθεια για την επίτευξη του στόχου του 2030 για μείωση της έντασης άνθρακα κατά 65% σε σχέση με τα επίπεδα του 2005, σύμφωνα με τη δέσμευση της Κίνας στο Παρίσι.

Αυτός ο στόχος μπορεί πλέον να επιτευχθεί ακόμη και αν οι εκπομπές CO2 αυξηθούν μεταξύ 2025 και 2030, ενώ η προηγούμενη μέτρηση θα απαιτούσε μείωση. Θα απαιτηθεί επίσης λιγότερη προσπάθεια για την επίτευξη του στόχου του 17% στο 15ο πενταετές σχέδιο. 

Παρ 'όλα αυτά, οι ερευνητές και οι αναλυτές μπορούν ακόμα να παρακολουθούν την πρόοδο υπολογίζοντας ανεξάρτητα τις εκπομπές CO2 της Κίνας.

Ενώ βάσει του πλαισίου του ΟΗΕ για το κλίμα, η Κίνα είναι ελεύθερη να χρησιμοποιήσει οποιονδήποτε ορισμό επιθυμεί για να τηρήσει τις δικές της εθνικά καθορισμένες δεσμεύσεις για το κλίμα, οι αναδρομικές αλλαγές στη μεθοδολογία ή η ασυνεπής λογιστική θα μπορούσαν να διαβρώσουν την αξία των δεσμεύσεων της χώρας.

Η επόμενη έκθεση διαφάνειας της Κίνας προς τον ΟΗΕ, η οποία αναμένεται μέχρι το τέλος του τρέχοντος έτους, θα πρέπει επίσης να παρέχει μεγαλύτερη σαφήνεια σχετικά με τη μεθοδολογία και τα δεδομένα στα οποία βασίζονται οι αναθεωρημένοι αριθμοί.