Αδύνατο έως απίθανο το cold-ironing στα ελληνικά λιμάνια μέχρι το 2030 – Οι βασικές προκλήσεις και το αγκάθι της χρηματοδότησης – Η πρόταση του ΔΕΔΔΗΕ

Με πλήθος προκλήσεων εκ των οποίων η κυριότερη το θέμα της χρηματοδότησης των έργων προχωρά ο εξηλεκτρισμός των λιμανιών με την αρχή να γίνεται από την Ηγουμενίτσα χωρίς ωστόσο να ακολουθούν «κατά πόδας» τα υπόλοιπα λιμάνια της χώρας, όταν η κοινοτική υποχρέωση θέλει να έχουν ολοκληρωθεί όλα τα έργα μέχρι το 2030.

Ειδικότερα, όπως επισημάνθηκε από ειδικούς του χώρου στα πλαίσια της χθεσινής ημερίδας «Breaking Barriers, Powering the Future: Vision and Challenges of Shore-Side Electricity Ports», το χρονοδιάγραμμα δύσκολα βγαίνει όταν η σχετική λίστα περιλαμβάνει συνολικά 19 λιμάνια της χώρας. Σημειώνεται ότι η ημερίδα που διοργανώθηκε με πρωτοβουλία της WMG Sustainable Innovation, υπό την σκέπη του ευρωπαϊκού προγράμματος "DECOMPRES", συγκέντρωσε για πρώτη φορά στην Ελλάδα όλους τους εμπλεκόμενους φορείς. 

Η βασική αδυναμία να «τρέξουν» οι σχετικές διαδικασίες που για την ώρα περιορίζονται στην εκπόνηση μελετών κι αυτό σε ορισμένες μόνο περιπτώσεις λιμένων, αφορά στο κομμάτι της χρηματοδότησης με τους οργανισμούς λιμένων να αδυνατούν να αναλάβουν ένα τέτοιο «βάρος» όταν μάλιστα το σχετικό πλαίσιο παραμένει «ημιτελές» τόσο στο κομμάτι του σχεδιασμού και υλοποίησης των επενδύσεων εντός και εκτός λιμένα όσο και στο κομμάτι της τιμολόγησης της προσφερόμενης ενέργειας.

Οι 4 προκλήσεις

Παρά τις όποιες διαφοροποιήσεις υπάρχουν από λιμένα σε λιμένα, οι βασικές προκλήσεις, όπως ανέφερε ο Στέφανος Δάλλας, EU Project Manager της Protasis αφορούν ενδεικτικά στη διαθεσιμότητα της απαραίτητης ισχύος εκ μέρους του δικτύου, στα χωροταξικά θέματα σε κάθε λιμάνι, στο κομμάτι των αναβαθμίσεων που απαιτούνται σε κάθε λιμάνι προκειμένου να κάνει «host» τις νέες υποδομές εξηλεκτρισμού καθώς και το κομμάτι των αδειοδοτήσεων.

Αναλυτικότερα, όπως τόνισε ο ίδιος, οι ενεργειακές απαιτήσεις του εγχειρήματος είναι αρκετά σημαντικές και αδύνατον να καλυφθούν αποτελεσματικά και με ασφάλεια από την υπάρχουσα υποδομή. Αυτό σημαίνει επέκταση του δικτύου, δημιουργία νέων υποσταθμών μέσης τάσης ή ακόμη και υψηλής τάσης -επομένως εμπλοκή του ΑΔΜΗΕ – σε περιπτώσεις υψηλών φορτίων όπως για παράδειγμα στο Λιμάνι του Πειραιά με ξεχωριστό κεφάλαιο να αποτελούν τα Μη Διασυνδεδεμένα Νησιά.

Σε κάθε περίπτωση, όπως επισήμανε ο κ. Δάλλας, η υλοποίηση των έργων θα πρέπει να γίνει στη βάση μιας ολιστικής προσέγγισης συνδυάζοντας τα έργα εντός του λιμένα με τα έργα εκτός του λιμένα ώστε να διασφαλίζεται εν συνόλω η ομαλή λειτουργία του λιμενικού «ηλεκτρικού οικοσυστήματος».

Ως προς το κομμάτι της χωροταξίας, το πρόβλημα έγκειται στην έλλειψη χαρτογράφησης του λιμενικού χώρου με αποτέλεσμα να μην υπάρχει προς ώρας σαφής εικόνα για την χωροθέτηση των νέων υποδομών ενός του λιμανιού. Για το λόγο αυτό, το έργο «DECOMPRES» προβλέπει σχετικές εργασίες που εκτείνονται μέχρι τα βάθη του λιμένα προκειμένου να αντιμετωπιστούν επιμέρους άλλα τεχνικά θέματα που ενδέχεται να προκύψουν και να αποτελέσουν «εμπόδια» μελλοντικά στην εξυπηρέτηση ορισμένων τύπων πλοίων.

Η 3^η στη σειρά πρόκληση αφορά την αναβάθμιση των υποδομών εντός του λιμένα με τα νέα φορτία να απαιτούν αυξημένες δυνατότητες υποστήριξης αυτών πράγμα που σημαίνει από την δημιουργία ενός νέου δικτύου έως την ανάπτυξη νέων υποσταθμών.

Τέλος, η αδειοδότηση παραμένει σε «περιβάλλον δυστοκίας» με πολλές περιπτώσεις λιμένων να έχουν σε εκκρεμότητα την έγκριση των master plan, όταν αυτό αποτελεί προϋπόθεση για να προχωρήσουν τέτοια έργα.

Το βασικότερο η χρηματοδότηση

Σε κάθε περίπτωση, το παράδειγμα με το project της Ηγουμενίτσας που πλέον μπαίνει σε φάση υλοποίησης, αποδεικνύει, όπως επισημάνθηκε την δυνατότητα επίλυσης των τεχνικών ζητημάτων με την πλέον κρίσιμη «μεταβλητή» να αποτελεί το κομμάτι της χρηματοδότησης.

Σε αυτό το κομμάτι, η επικρατούσα άποψη παραπέμπει στο μοντέλο της συγχρηματοδότησης κατά τα ευρωπαϊκά πρότυπα προκειμένου να καταστεί βιώσιμη μια τέτοια επένδυση. «Δίχως χρηματοδότηση πάνω από 50%, η επένδυση δεν είναι βιώσιμη και δεν είναι βιώσιμη κυρίως για το γεγονός ότι εκλείπει ακόμη ο τρόπος με τον οποίο θα τιμολογείται η προσφερόμενη υπηρεσία παροχής ενέργειας στα πλοία», όπως αναφέρθηκε χαρακτηριστικά.

Ο ΔΕΔΔΗΕ για τον ρόλο του ΔΕΔΔΗΕ

Σε αυτή την κατεύθυνση, ο ΔΕΔΔΗΕ, έχοντας «τρέξει» μια σχετική μελέτη και λαμβάνοντας υπόψη την σχετική ευρωπαϊκή εμπειρία προκρίνει «εαυτόν» να αναλάβει την ανάπτυξη της ηλεκτρικής υποδομής εντός και εκτός λιμένα, «περνώντας» τα έργα στην ρυθμιζόμενη περιουσιακή του βάση με το σχετικό κόστος να κοινωνικοποιείται κατά αναλογία με τα υπόλοιπα έργα που εκτελεί ο διαχειριστής στο πλαίσιο του πενταετούς προγράμματος ανάπτυξης 2026-2030.

Ειδικότερα, όπως ανέφερε ο Κωνσταντίνος Μαμμάσης, Σύμβουλος του ΔΕΔΔΗΕ σε θέματα καινοτομίας και έρευνας κατά την σχετική του παρουσίαση, η ευρωπαϊκή πρακτική «υπαγορεύει» μια τέτοια προσέγγιση τόσο προς άμβλυνση του προβλήματος της χρηματοδότησης όσο και για τον καλύτερο συντονισμό του έργου μιας και εντός και εκτός των τειχών του λιμένα θα υπάρχει ένας ενιαίος σχεδιασμός.

Σε κάθε περίπτωση, όπως τόνισε ο ίδιος, το εν λόγω εγχείρημα εξηλεκτρισμού των λιμένων φτάνει τα 7,5 δισεκατομμύρια ευρώ επενδύσεις σε ευρωπαϊκό επίπεδο, ποσό που αυξάνει στα 80 δισεκατομμύρια αν συνυπολογιστούν και τα έργα «πίσω από το λιμάνι», δηλαδή στο κεντρικό δίκτυο διανομής με αυτά να αφορούν τόσο επέκταση με νέες γραμμές όσο και νέους υποσταθμούς.

Σε ένα τέτοιο καθεστώς, η λειτουργία και χρήση των υποδομών θα καθορίζεται κατά ανάλογο τρόπο με το υπόλοιπο δίκτυο σήμερα, δηλαδή θα υπάρχει ελεύθερη πρόσβαση των προμηθευτών για να προχωρήσουν στη συνέχεια σε συμφωνία με τις ναυτιλιακές εταιρείες (PPAs, CfDs, κλπ) για την παροχή της προσφερόμενης υπηρεσίας ηλεκτροδότησης.

Χρειάζεται να σημειωθεί ότι όλα τα παραπάνω συνιστούν προτάσεις για την ώρα εν γνώσει τόσο της Ρυθμιστικής Αρχής Αποβλήτων, Ενέργειας και Υδάτων όσο και του αρμόδιου Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας με το τελευταίο να καλείται να καταλήξει «τι μέλλει γενέσθαι» και υπό ποιο μοντέλο και πλαίσιο θα προχωρήσει προς υλοποίηση το cold-ironing των λιμανιών. Σύμφωνα με πηγές του θέματος, υπάρχουν συζητήσεις και γίνονται βήματα χωρίς ωστόσο μέχρι στιγμής να διαφαίνονται τελικές αποφάσεις.

Εξετάζουν αίτημα παράτασης

Να προσθέσουμε ότι σύμφωνα με νεότερα στοιχεία η απαιτούμενη ισχύς για τον εξηλεκτρισμό των 19 λιμανιών υπολογίζεται στα 800 MVA, στοιχείο που υπογραμμίζει με την σειρά του το μέγεθος των επενδύσεων που απαιτούνται να γίνουν προς επίτευξη του σχετικού στόχου.

Σε αυτή την βάση, οι υπεύθυνοι των λιμενικών υποδομών εκ μέρους των οικείων οργανισμών εκτιμούν «αδύνατο» να υλοποιηθούν αυτά τα έργα μέχρι το 2030, απευθύνοντας κάλεσμα σε ΔΕΔΔΗΕ, ΑΔΜΗΕ και ΥΠΕΝ να τεκμηριώσουν σχετικά αίτημα προς την Κομισιόν για παράταση του «deadline» ώστε να αποφευχθούν πρόστιμα και ποινές που θα καταλήξουν να επιβαρύνουν περαιτέρω την κατάσταση και την προσπάθεια των λιμανιών να ευθυγραμμιστούν με τις ευρωπαϊκές επιταγές.