Ρυθμίζοντας τη μετάβαση και μετάλλαξη της ενεργειακής αγοράς

Καθώς η ενεργειακή αγορά εισέρχεται σε ένα κρίσιμο μεταβατικό στάδιο, η χρονιά που μας πέρασε αποτέλεσε μια περίοδο κατά την οποία οι βασικές προκλήσεις της επόμενης δεκαετίας άρχισαν να έρχονται με εντονότερο βαθμό στο προσκήνιο και να διαμορφώνουν με περισσότερη σαφήνεια το ευρύτερο πλαίσιο λειτουργίας της αγοράς.

Στη χώρα μας, η αυξημένη μεταβλητότητα τιμών, η εντεινόμενη στοχαστικότητα της μεγάλης διείσδυσης των ΑΠΕ, η ανάγκη για μεγαλύτερη ευελιξία μέσω αποθήκευσης, και η ενίσχυση του ρόλου και του ενδιαφέροντος για υφιστάμενες και νέες υποδομές υποδοχής και διαμετακόμισης φυσικού αερίου έγιναν πραγματικότητα και όχι απλώς εκτιμήσεις για το μέλλον. Από ρυθμιστικής πλευράς, αναδείχθηκε η ανάγκη για πιο δυναμικές και ευέλικτες παρεμβάσεις: Η αγορά χονδρικής κλήθηκε να ανταποκριθεί σε διακυμάνσεις ζήτησης και παραγωγής, τα έργα αποθήκευσης, ή μάλλον η έλλειψη τους, έθεσαν ουσιαστικά ερωτήματα για το ρόλο τους στην αγορά, ενώ οι υποδομές εισόδου φυσικού αερίου αναδείχθηκαν σε στρατηγικούς πυλώνες ασφάλειας εφοδιασμού.

Σε αυτό το περιβάλλον, η ρυθμιστική λειτουργία οφείλει όχι μόνο να επιβλέπει, αλλά να διευκολύνει τη μετάβαση: να ενισχύει τον ανταγωνισμό, να μειώνει τις στρεβλώσεις της αγοράς, να δημιουργεί ίσες συνθήκες ανταγωνισμού, αλλά και να δημιουργεί ένα πλαίσιο όπου ο τελικός καταναλωτής δεν είναι παθητικός δέκτης, αλλά ενημερωμένος και ενδυναμωμένος.

Με αυτή την αφετηρία εισερχόμαστε στο 2026, με γνώση των προκλήσεων, αλλά και με τα δεδομένα του 2025 ως βάση για αποφασιστική προσαρμογή στις διαρκώς μεταβαλλόμενες συνθήκες.

Για τη νέα χρονιά, τα βασικά σημεία ενδιαφέροντος μας είναι:

1. Η στήριξη της ανταγωνιστικότητας της αγοράς και η μείωση διακυμάνσεων των τιμών

Η βασική πρόκληση που έχουμε μπροστά μας είναι η μείωση των διακυμάνσεων των τιμών ηλεκτρισμού, τόσο μέσα στη μέρα όσο και εποχιακά. Οι έντονες τιμές αιχμής και οι μεγάλες βυθίσεις των τιμών σημαίνουν ότι η αγορά χάνει την ικανότητα να παράγει αξιόπιστα market signals. Από ρυθμιστικής πλευράς, απαιτείται να εξεταστούν οι τρόποι και τα εργαλεία μετριασμού της μεταβλητότητας χωρίς όμως να πληγούν οι συνθήκες ανταγωνισμού στην αγορά. Σε αυτό πλαίσιο, η ΡΑΑΕΥ θα εντείνει την εποπτεία της αγοράς χονδρικής ώστε να διασφαλιστεί ότι οι τιμές αντανακλούν τα πραγματικά κόστη, παράγουν ουσιαστικό ανταγωνισμό, και δεν εμπεριέχουν στρεβλώσεις.

2. Η ανάπτυξη και αποτελεσματική λειτουργία της αγοράς εξισορρόπησης

Η λειτουργία της αγοράς εξισορρόπησης οφείλει να αποτελεί πλέον την καρδιά μιας σύγχρονης αγοράς ηλεκτρισμού καθώς εισέρχονται όλο και υψηλότερα μερίδια μεταβλητής παραγωγής σε αυτή. Για το 2026, η ΡΑΑΕΥ θα δώσει έμφαση στην ενίσχυση της διαφάνειας στην αγορά εξισορρόπησης έτσι ώστε οι συμμετέχοντες (παραγωγοί, καταναλωτές ευελιξίας, προμηθευτές) να παρέχουν και λαμβάνουν αυξημένη και έγκαιρη πληροφόρηση για το κόστος της εξισορρόπησης και να μπορούν να τιμολογούν αποτελεσματικά τη συμμετοχή του στα τελικά κόστη προμήθειας. Αυτό θα ενισχύσει την ανταγωνιστικότητα και θα μειώσει αθέμιτες ή προνομιακές καταστάσεις, άρα θα ωφελήσει και τον τελικό καταναλωτή.

3. Η ταχύτερη είσοδος έργων αποθήκευσης και μονάδων ευελιξίας στην αγορά

Η είσοδος ικανού όγκου έργων αποθήκευσης και ευελιξίας αποτελεί κρίσιμο στοιχείο για την ομαλή λειτουργία της αγοράς και για τη μείωση της μεταβλητότητας των τιμών το 2026. Από ρυθμιστικής πλευράς, η πρόκληση είναι διττή: αφενός να δημιουργηθούν τα κατάλληλα ρυθμιστικά κίνητρα και μηχανισμοί ανταγωνισμού για τα έργα αυτά, αφετέρου να ενταχθούν εγκαίρως σε ένα αποτελεσματικό κανονιστικό πλαίσιο ώστε να μην καθυστερούν λόγω αδειοδοτικών/κανονιστικών φραγμών. Η ΡΑΑΕΥ θα επιδιώξει να συμβάλει ενεργά προς αυτή την κατεύθυνση και να διασφαλίσει ότι η αποθήκευση θα αρχίσει να παίρνει το ρόλο που της αναλογεί ως κρίσιμος παράγοντας παροχής ευελιξίας και, συνεπώς, ανταγωνισμού.

4. Η προετοιμασία για αυξημένη ζήτηση στα σημεία υποδοχής LNG

Στην εποχή της νέας μετάλλαξης της ενεργειακής αγοράς και των ροών φυσικού αερίου, τα σημεία εισόδου LNG της χώρας αποκτούν ζωτική σημασία για την ασφάλεια του εφοδιασμού, τη διαμόρφωση ανταγωνιστικών τιμών φυσικού αερίου, αλλά και τη θέση της χώρας στο ευρύτερο γεωπολιτικό-ενεργειακό τοπίο της περιοχής. Αυτό σημαίνει ότι το 2026 αναμένεται αυξημένη ζήτηση για δέσμευση slots εισόδου LNG κάτι για το οποίο η ΡΑΑΕΥ οφείλει να είναι προετοιμασμένη. Η ρυθμιστική μας προτεραιότητα είναι η διασφάλιση της συνέχισης του υφιστάμενου, δίκαιου, διαφανούς και ανταγωνιστικού μηχανισμού κατανομής ακόμα και υπο συνθήκες ιδιαιτέρως αυξημένης ζήτησης, ώστε να μην προκύψουν αποκλεισμοί ή κατάχρηση των κανόνων από τους συμμετέχοντες στην αγορά.

Συμπερασματικά:

Το 2026 δεν αποτελεί μια χρονιά που απλώς συνεχίζονται οι συνθήκες του 2025, αλλά ένα σημείο καμπής όπου, τόσο σε εθνικό όσο και σε ευρωπαϊκό επίπεδο, οι ρυθμιστικές κινήσεις και οι ευρύτερες επιλογές σε επίπεδο ενεργειακής πολιτικής, θα διαμορφώσουν τους όρους λειτουργίας της αγοράς για τα επόμενα αρκετά χρόνια. Για τη ΡΑΑΕΥ, κεντρικός στόχος για το 2026 παραμένει μια αγορά που ενσωματώνει νέες τεχνολογίες, προσαρμόζεται στις αλλαγές χωρίς να δημιουργεί φραγμούς ή στρεβλώσεις, και λειτουργεί με μηχανισμούς τιμολόγησης που αντανακλούν πραγματικά κόστη και αποτρέπουν μονοπωλιακές συμπεριφορές.

Ταυτόχρονα, η ενδυνάμωση των καταναλωτών θα συνεχίσει να αποτελεί αναπόσπαστο σκέλος της στρατηγικής μας: Η πρόσβαση σε ξεκάθαρη πληροφόρηση, δίκαιες χρεώσεις, δυνατότητες επιλογής και συμμετοχή σε νέες μορφές ενεργειακής δραστηριότητας, από την αυτοπαραγωγή και την αποθήκευση έως τις ενεργειακές κοινότητες, συνεχίζουν να αποτελούν προτεραιότητα μας. Με αυτά τα θεμέλια, η αγορά ενέργειας του 2026 μπορεί να εξελιχθεί σε ένα πιο σταθερό, πιο ανταγωνιστικό και πιο συμμετοχικό σύστημα, όπου η ικανοποιητική οικονομική απόδοση, η ασφάλεια εφοδιασμού και η προστασία του πολίτη συνυπάρχουν ως αλληλοενισχυόμενοι στόχοι..

_______

Ο Δημήτριος Φούρλαρης είναι Αντιπρόεδρος Κλάδου Ενέργειας της Ρυθμιστικής Αρχής Αποβλήτων, Ενέργειας και Υδάτων (ΡΑΑΕΥ).

Το άρθρο περιλαμβάνεται στο αφιέρωμα του energypress για τις εμπειρίες του 2025, τις προκλήσεις και τις προσδοκίες για το 2026.