Οι αποκλίσεις στις προβλέψεις για τις τιμές «παγώνουν» την αγορά ΡΡΑ στην Ευρώπη – Οι προκλήσεις και οι ευκαιρίες

Προβλήματα στις ευρωπαϊκές συμβάσεις αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας προκαλούν οι αποκλίνουσες προσδοκίες για τις τιμές, κάτι το οποίο έχει ήδη αρχίσει να αποτυπώνεται στον αριθμό των συμφωνιών αγοράς ενέργειας (PPA).

Όπως επισημαίνει στην τελευταία της μελέτη η Pexapark, η επιβράδυνση που παρατηρείται στον αριθμό των συμφωνιών που υπογράφηκαν στις περισσότερες από τις κορυφαίες αγορές της Ευρώπης, αποδίδεται στην έλλειψη συναίνεσης ως προς τις τιμές μεταξύ αγοραστών και πωλητών.

Η ελβετική πλατφόρμα πληροφοριών τιμών, Pexapark σε ανάλυσή της τονίζει ότι επί του  παρόντος, υπάρχει ελάχιστη έως καθόλου επικάλυψη μεταξύ των προσφορών αγοραστή και των προσφορών πωλητή για συμφωνίες αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας (PPA) σε ορισμένες από τις μεγάλες αγορές της Ευρώπης. 

Το μοντέλο υπολογισμού

Στην τελευταία της έκθεση, εφαρμόζει το μοντέλο του διαπραγματεύσιμου εύρους τιμών, το οποίο προσδιορίζει το εύρος στο οποίο μπορούν ρεαλιστικά να πραγματοποιηθούν συμφωνίες PPA. Μέσω αυτού χαρτογραφείται η επικάλυψη μεταξύ των υψηλότερων προσφορών αγοραστή και των χαμηλότερων προσφορών πωλητή, για να ρίξει φως στην έλλειψη συναίνεσης στις τιμές στη Γερμανία, τη Μεγάλη Βρετανία, τη Γαλλία, την Ισπανία, την Πορτογαλία και την περιοχή των Σκανδιναβικών χωρών.

Κατά τη διάρκεια του τρίτου τριμήνου του τρέχοντος έτους (τρίτο τρίμηνο), η Pexapark δεν διαπίστωσε τέτοια επικάλυψη τιμολόγησης PPA στη Γερμανία, με αποτέλεσμα η δραστηριότητα των PPA στη Γερμανία να μειωθεί σε τρεις ανακοινωθείσες συμφωνίες που καλύπτουν 169 MW. Η Pexapark αναφέρει ότι το κενό στην ηλιακή ενέργεια οφείλεται στις συνεχώς χαμηλότερες υποθέσεις απορρόφησης από τους αγοραστές, οι οποίοι τιμολογούν με μεγαλύτερο κίνδυνο την υπερπροσφορά και την αρνητική τιμολόγηση.

Οι προοπτικές

Δεν καταγράφηκε επίσης επικάλυψη τιμών συναλλαγών στη Μεγάλη Βρετανία κατά το τρίτο τρίμηνο, κάτι που η Pexapark αποδίδει στις υψηλές τιμές από το σχέδιο Συμβάσεων επί Διαφοράς, οι οποίες θέτουν τις προσδοκίες των πωλητών σημαντικά πάνω από την εταιρική προθυμία πληρωμής. Παρόμοιες προοπτικές παρατηρήθηκαν στη Γαλλία, όπου δημιουργείται στασιμότητα από κατασκευαστές που βασίζουν τις τιμές προσφοράς σε αυξημένα κρατικά σημεία αναφοράς δημοπρασιών, ενώ οι αγοραστές υποβάλλουν αίτηση για μεγαλύτερες εκπτώσεις.

Η εικόνα στην Ιβηρική

Οι συμβάσεις αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας για την ηλιακή ενέργεια μειώνονται επίσης στις ιβηρικές αγορές της Πορτογαλίας και της Ισπανίας, προσθέτει η ανάλυση της Pexapark, με την περιοχή να αντιμετωπίζει αυξανόμενους κινδύνους δέσμευσης και κανιβαλισμού, παράλληλα με την αυξανόμενη περικοπή στην Ισπανία. 

Ο κανιβαλισμός στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας (ή cannibalization effect) είναι ένα οικονομικό φαινόμενο που περιγράφει το πώς η αύξηση της παραγωγής από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας (ΑΠΕ) —κυρίως από αιολικά και φωτοβολταϊκά— οδηγεί σε πτώση των τιμών της ηλεκτρικής ενέργειας στις αγορές χονδρικής, μειώνοντας έτσι τα έσοδα των ίδιων αυτών παραγωγών.

Εν τω μεταξύ, στη σκανδιναβική περιοχή, η Pexapark αναφέρει ότι οι εταιρικοί αγοραστές είναι ολοένα και πιο ευαίσθητοι στις τιμές και λιγότερο πρόθυμοι να πληρώσουν τα ασφάλιστρα που απαιτούνται για να καταστούν τα έργα τραπεζικά, με αποτέλεσμα η νέα ανάπτυξη σχεδόν να σταματήσει. 

Η ιταλική εξαίρεση

Η Pexapark αναδεικνύει την Ιταλία ως μια τρέχουσα εξαίρεση, καθώς η χώρα εξακολουθεί να απολαμβάνει την εμπιστοσύνη των επενδυτών χάρη σε ένα δομημένο, μακροπρόθεσμο κανονιστικό πλαίσιο. Ενώ η συνολική χωρητικότητα των PPA επιβραδύνεται, ο αριθμός των συμφωνιών αυξήθηκε το τρίτο τρίμηνο, με την αγορά συστημάτων αποθήκευσης ενέργειας από μπαταρίες (BESS) να παρουσιάζει ισχυρή δραστηριότητα.

Αποσύνδεση

Ο Luca Pedretti, COO και συνιδρυτής της Pexapark, σχολίασε ότι οι προκλήσεις που παρατηρήθηκαν στο τρίτο τρίμηνο δείχνουν την αποσύνδεση μεταξύ της τιμής, η οποία καθορίζεται από το κόστος ανάπτυξης και τα κανονιστικά κριτήρια αναφοράς, και της αξίας, η οποία καθορίζεται από τις προθεσμιακές τιμές, τον κίνδυνο σύλληψης και την όρεξη των αγοραστών.

«Όταν τα εύρη προσφορών υπολείπονται του ελάχιστου εύρους προσφορών, οι συναλλαγές σταματούν», εξήγησε ο Pedretti. «Αυτό δεν οφείλεται σε έλλειψη φιλοδοξίας - είναι σύμπτωμα κακής πληροφόρησης και κατανόησης της τιμολόγησης από τους διαφορετικούς αντισυμβαλλομένους». 

Ο Pedretti πρόσθεσε ότι το εύρος τιμών που μπορεί να διαπραγματευτεί επιβάλλει μια ειλικρινή συζήτηση σχετικά με το πού μπορούν στην πραγματικότητα να κλείσουν οι συμφωνίες. «Για να κλιμακωθούν οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας αρκετά γρήγορα ώστε να επιτύχουν τους στόχους ενεργειακής μετάβασης, πρέπει να σταματήσουμε να συζητάμε για την αξία και να αρχίσουμε να πραγματοποιούμε συναλλαγές με μεγαλύτερη βεβαιότητα τιμολόγησης», πρόσθεσε.

Ο ρόλος των BESS

Η τελευταία έκθεση της Pexapark προσθέτει επίσης ότι, στο τρέχον πλαίσιο της έλλειψης ρευστότητας της αγοράς, οι ρυθμίσεις απορρόφησης που συνδέονται με τα BESS γίνονται ολοένα και πιο δημοφιλείς στην Ευρώπη, με τους συμμετέχοντες στην αγορά να θεωρούν την συστεγασμένη αποθήκευση κρίσιμη για την άμβλυνση των κινδύνων όγκου και τιμών που σχετίζονται με τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας.

Η αυξανόμενη ανάγκη για συστέγαση ηλιακών έργων με συστήματα αποθήκευσης, προκειμένου να επιτευχθεί η τραπεζική συμβατότητα με τις PPA, έχει επισημανθεί τόσο από ερευνητικές ομάδες όσο και από ειδικούς του κλάδου τους τελευταίους μήνες.

Η αγορά ΡΡΑ στην Ευρώπη

Η ευρωπαϊκή αγορά συμβάσεων προαγοράς ενέργειας (Power Purchase Agreements – PPA) συνεχίζει να ωριμάζει, παρά το δύσκολο περιβάλλον των διακυμάνσεων στις τιμές ηλεκτρικής ενέργειας και τη ραγδαία διείσδυση των ανανεώσιμων πηγών. Το 2024 έκλεισε με περίπου 19 GW νέων συμφωνιών για έργα ΑΠΕ, σύμφωνα με την ανάλυση της Wood Mackenzie, επιβεβαιώνοντας τη θέση της Ευρώπης ως της πιο ενεργής περιφέρειας παγκοσμίως στον συγκεκριμένο τομέα.

Η Ισπανία και η Γερμανία παραμένουν οι αδιαμφισβήτητοι πρωταγωνιστές, συγκεντρώνοντας περίπου το 30% του συνολικού όγκου των συμβάσεων, ενώ σημαντική κινητικότητα καταγράφεται και σε αγορές όπως το Ηνωμένο Βασίλειο, η Πολωνία και η Ελλάδα.

Οι τιμές υποχωρούν, αλλά το ενδιαφέρον παραμένει ισχυρό

Το 2025 η αγορά φαίνεται να εισέρχεται σε φάση σταθεροποίησης. Σύμφωνα με στοιχεία της Strategic Energy, ο ευρωπαϊκός δείκτης τιμών PPA (Composite Index) διαμορφώθηκε τον Φεβρουάριο του 2025 στα €50,25/MWh, σημειώνοντας πτώση 4,3% σε σχέση με τον Ιανουάριο. Παρότι οι τιμές μειώνονται, η τάση αυτή θεωρείται ευνοϊκή για τις εταιρείες που θέλουν να “κλειδώσουν” μακροπρόθεσμα τιμές σε περιβάλλον αβεβαιότητας.

Η πτώση αποδίδεται κυρίως στη μεγάλη προσφορά νέων έργων ΑΠΕ, αλλά και στην εμφάνιση αρνητικών τιμών χονδρικής σε ορισμένες ώρες της ημέρας, ιδιαίτερα σε χώρες με υψηλή διείσδυση φωτοβολταϊκών. Αυτό έχει οδηγήσει σε πιο προσεκτική διαμόρφωση συμβάσεων, με αυξημένες ρήτρες προστασίας και ευελιξία ως προς τη διάρκεια.

Οι εταιρείες “ηγούνται” της μετάβασης

Οι εταιρικές PPA (corporate PPAs), δηλαδή τα συμβόλαια απευθείας μεταξύ επιχειρήσεων και παραγωγών ενέργειας, έχουν μετατραπεί στον κύριο μοχλό ανάπτυξης. Το 2024, πάνω από 70% των ευρωπαϊκών συμφωνιών ήταν εταιρικού τύπου. Οι μεγάλες πολυεθνικές αξιοποιούν τις συμβάσεις αυτές για να εξασφαλίσουν πράσινη ενέργεια με σταθερό κόστος, αλλά και για να καλύψουν τους στόχους μηδενικών εκπομπών (Net Zero).

Επιπλέον, η νέα γενιά PPA χαρακτηρίζεται από υβριδικές λύσεις, που συνδυάζουν ΑΠΕ και αποθήκευση ενέργειας (μπαταρίες). Με αυτόν τον τρόπο, οι εταιρείες εξασφαλίζουν πιο σταθερή παροχή ρεύματος και προστατεύονται από τις διακυμάνσεις των τιμών.