Rystad Energy: Το 2025 θα είναι ένα κομβικό έτος για την ενεργειακή μετάβαση – Τα τρία στοιχήματα

Καθώς κατακάθεται ο κουρνιαχτός μετά από μια ταραχώδη χρονιά εκλογών, γεωπολιτικών εντάσεων και παγκόσμιων συζητήσεων για τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου, το 2025 φαίνεται ότι θα είναι μια κομβική χρονιά για την καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής, την εξασφάλιση της ενεργειακής σταθερότητας και την προώθηση της βιώσιμης οικονομικής ανάπτυξης. Για τις κυβερνήσεις σε όλο τον κόσμο, αυτή η στιγμή σηματοδοτεί μια κρίσιμη συγκυρία για την επιτάχυνση των προσπαθειών που έχουν συζητηθεί εδώ και χρόνια, αλλά σε μεγάλο βαθμό παραμένουν ανεκπλήρωτες. 

Αυτό αναφέρει ή Rystad Energy στην έκθεσή της Global Energy Scenarios, υπογραμμίζοντας ότι «ενώ ζητήματα όπως το κόστος ζωής και οι γεωπολιτικές εντάσεις έχουν κυριαρχήσει στα πρωτοσέλιδα του 2024, είναι σαφές ότι έχει φτάσει η ώρα να δράσουμε για την κλιματική αλλαγή».

Οι καταλυτικές εκλογές

Φέτος ήταν μια χρονιά σημαντικών εκλογών, με σχεδόν το ήμισυ του παγκόσμιου πληθυσμού να πηγαίνει στις κάλπες σε περισσότερες από 60 χώρες, συμπεριλαμβανομένων πολλών χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Παρά τον επείγοντα χαρακτήρα της δράσης για το κλίμα, οι περισσότερες προεκλογικές εκστρατείες παραμέρισαν περιβαλλοντικά ζητήματα υπέρ των πιο άμεσων ανησυχιών, όπως ο πληθωρισμός, οι τιμές της ενέργειας και η εθνική ασφάλεια. Ενώ οι ψηφοφόροι δίνουν φυσικά προτεραιότητα σε θέματα που επηρεάζουν την καθημερινή τους ζωή, η συνεχιζόμενη παραμέληση της δράσης για το κλίμα κινδυνεύει να επιβαρύνει τις μελλοντικές γενιές με ακόμη πιο σοβαρές περιβαλλοντικές προκλήσεις. Σύμφωνα με τους συντάκτες της έκθεσης, όλα τα βλέμματα είναι επίσης στραμμένα στις ΗΠΑ και το ερώτημα παραμένει εάν η επερχόμενη κυβέρνηση του εκλεγμένου προέδρου Ντόναλντ Τραμπ θα κάνει πίσω στις δεσμεύσεις της χώρας για το κλίμα.

Η COP 29

Η σύνοδος κορυφής της COP29 υπογράμμισε το κρίσιμο σταυροδρόμι στο οποίο βρίσκεται το παγκόσμιο ενεργειακό σύστημα, με τη χρηματοδότηση για το κλίμα να αναδεικνύεται ως κεντρικό θέμα. Ένα από τα αποτελέσματα ήταν η δέσμευση των ανεπτυγμένων χωρών να παρέχουν 300 δισεκατομμύρια δολάρια ετησίως σε χρηματοδότηση για το κλίμα έως το 2035 — τριπλάσιο από τον τρέχοντα στόχο, αν και ακόμη πολύ κάτω από τα 1,3 τρισεκατομμύρια δολάρια ετησίως που ζητούν οι αναπτυσσόμενες χώρες. Αυτή η δέσμευση στοχεύει να στηρίξει τις αναδυόμενες οικονομίες στη μετάβασή τους μακριά από τα ορυκτά καύσιμα, να ενισχύσει την ανθεκτικότητα στις κλιματικές επιπτώσεις και να αντιμετωπίσει τις απώλειες και τις ζημίες που προκαλούνται από φυσικές καταστροφές. Αυτό είναι ένα βήμα προς τη σωστή κατεύθυνση, σύμφωνα με τη Rystad. Ωστόσο, όπως πάντα, η πραγματική πρόκληση θα βρίσκεται στη μετατροπή αυτών των δεσμεύσεων σε συγκεκριμένες, μετρήσιμες ενέργειες.

Μετασχηματισμός

Το 2025 πρόκειται να είναι ένα έτος όπου αυτός ο μετασχηματισμός πρέπει να ξεκινήσει σοβαρά. Μέχρι τον Φεβρουάριο του επόμενου έτους, οι χώρες αναμένεται να υποβάλουν ενημερωμένες Εθνικά Καθορισμένες Συνεισφορές (NDC), περιγράφοντας πώς θα μειώσουν τις εκπομπές και θα προσαρμοστούν στις κλιματικές επιπτώσεις. Τα τρέχοντα σχέδια υπολείπονται σημαντικά, όπως τονίζεται στη UN Nationally Determined Contributions Synthesis Report. Ο επόμενος γύρος εθνικών σχεδίων για το κλίμα πρέπει να αντιπροσωπεύει μια ουσιαστική αύξηση τόσο στη δράση για το κλίμα όσο και στη φιλοδοξία. Οι κυβερνήσεις πρέπει να εκπληρώσουν τις δεσμεύσεις που ανέλαβαν στην  COP29, διασφαλίζοντας ότι τόσο οι δεσμεύσεις για τη χρηματοδότηση του κλίματος όσο και οι φιλόδοξοι στόχοι μείωσης των εκπομπών έχουν υλοποιηθεί πλήρως.

Το πετρέλαιο

Η εξισορρόπηση της ενεργειακής ασφάλειας με τους στόχους της ενεργειακής μετάβασης απαιτεί την αντιμετώπιση τόσο βραχυπρόθεσμων όσο και μακροπρόθεσμων αναγκών. Το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο θα συνεχίσουν να διαδραματίζουν κρίσιμο ρόλο στο παγκόσμιο ενεργειακό μείγμα για δεκαετίες. Ενώ η ζήτηση πετρελαίου μπορεί να κορυφωθεί μέσα στην επόμενη δεκαετία, περισσότερο από το ήμισυ της σημερινής κατανάλωσης πετρελαίου θα εξακολουθεί να είναι απαραίτητη μέχρι το 2050. Ωστόσο, οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας θεωρούνται κλειδί για την επίτευξη μακροπρόθεσμης, ασφαλούς, αξιόπιστης και οικονομικά προσιτής ενέργειας. 

Η πρόκληση των ΑΠΕ

Σύμφωνα με την έκθεση Global Energy Scenarios, πάνω από το 90% του παγκόσμιου πληθυσμού ζει σε περιοχές όπου οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας μπορούν να καλύψουν ή να υπερβούν τις μελλοντικές ενεργειακές ανάγκες, ενώ περισσότερο από το 80% ζει σε χώρες που εξαρτώνται από εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα. Οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας παρέχουν αποκεντρωμένο, σταθερό και τοπικό ενεργειακό εφοδιασμό, μειώνοντας την εξάρτηση από ασταθείς παγκόσμιες αγορές και βελτιώνοντας την ενεργειακή ασφάλεια.

Τα τρία στοιχήματα

Για την επίτευξη των προκλήσεων αυτών υπάρχουν τρις βασικές προκλήσεις, σύμφωνα με τη Rystad: Η απαλλαγή από τις εκπομπές άνθρακα στον τομέα της ενέργειας, ο πλήρης εξηλεκτρισμός και η αντιμετώπιση των υπολειμματικών εκπομπών.

Η απαλλαγή από τον άνθρακα, μόνο στον τομέα της ενέργειας συμβάλλει κατά 40% στις στοχευμένες μειώσεις, ενώ η ηλεκτροκίνηση στις μεταφορές, τη βιομηχανία και τα κτίρια προσθέτει άλλο ένα 40%. Η αντιμετώπιση του υπόλοιπου 20% επικεντρώνεται στις υπολειμματικές εκπομπές, ιδίως σε τομείς που είναι δύσκολο να ηλεκτροδοτηθούν πλήρως. Η κατανομή αυτή αντικατοπτρίζει την ισορροπία που απαιτείται για τη μείωση των εκπομπών, τονίζοντας τη σημασία της υιοθέτησης τεχνολογιών και ισχυρών πλαισίων πολιτικής.

Ο εξηλεκτρισμός της οικονομίας αναδιαμορφώνει τη ζήτηση σε όλους τους βασικούς τομείς, αλλάζοντας ριζικά το παγκόσμιο ενεργειακό τοπίο. Στον τομέα των μεταφορών, για παράδειγμα, παρατηρείται ταχεία στροφή προς τα ηλεκτρικά οχήματα (EV), τα οποία αναμένεται να αντιπροσωπεύουν το 23% των παγκόσμιων πωλήσεων επιβατικών οχημάτων το 2024. Τα οφέλη της ηλεκτροκίνησης, όσον αφορά την αποδοτικότητα, είναι εξίσου αξιοσημείωτα. Τα ηλεκτρικά συστήματα, όπως τα ηλεκτρικά οχήματα και οι αντλίες θερμότητας, είναι πολύ πιο αποδοτικά από τις τεχνολογίες που βασίζονται στην καύση. 

Η αντιμετώπιση των υπολειμματικών εκπομπών, οι οποίες είναι πιο δύσκολο να εξαλειφθούν μέσω της ηλεκτροκίνησης, είναι επίσης κρίσιμη. Η δέσμευση, αξιοποίηση και αποθήκευση άνθρακα (CCUS), το πράσινο υδρογόνο και τα βιοκαύσιμα είναι απαραίτητα για τη μείωση των εκπομπών στη βαριά βιομηχανία, τις αερομεταφορές και την παραγωγή τσιμέντου. Στο τσιμέντο, για παράδειγμα, όπου οι εκπομπές είναι συνυφασμένες με τη διαδικασία παραγωγής, η CCUS προσφέρει μια βιώσιμη λύση. Η κλιμάκωση της χρήσης βιοκαυσίμων στις αερομεταφορές θα είναι επίσης το κλειδί για την επίτευξη καθαρών μηδενικών εκπομπών σε αυτόν τον τομέα, που είναι δύσκολο να αναχαιτιστεί.

Το μεθάνιο

Στην έκθεση γίνεται ειδική μνεία γίνεται και στη σημασία του μεθανίου, η οποία προσφέρει μια ευκαιρία για βραχυπρόθεσμο αντίκτυπο, δεδομένης της φύσης του καυσίμου, με άμεσα οφέλη για το κλίμα. Ωστόσο, πολλά έργα παραμένουν υψηλού κινδύνου, γεγονός που υπογραμμίζει την ανάγκη για στοχευμένη πολιτική στήριξη και τεχνολογική πρόοδο, ώστε να καταστούν βιώσιμες αυτές οι λύσεις.

Εν κατακλείδι, ενώ η σκόνη μπορεί να καταλαγιάζει μετά τα γεγονότα του 2024, οι μεγάλες προκλήσεις φαίνεται ότι μόλις ξεκινούν. Οι κυβερνήσεις πρέπει να αδράξουν τη στιγμή το 2025, δεσμευόμενες για τολμηρές ενέργειες που θα επιταχύνουν τη μετάβαση σε ένα βιώσιμο ενεργειακό μέλλον. Αυτό είναι εφικτό εάν εφαρμοστούν οι σωστές επενδύσεις, πολιτικές και ρυθμιστικές μεταρρυθμίσεις — και οι λύσεις θα πρέπει να προσαρμοστούν στο μοναδικό πλαίσιο κάθε χώρας.