Κεφάλαια 1,6 δισ. από το Ταμείο Απανθρακοποίησης Νησιών με στόχο επενδύσεις 5 δισ. - Πως θα επιμεριστούν σε διασυνδέσεις, ΑΠΕ και νερό - Επικίνδυνη η ακραία ρητορική εναντίον των ΑΠΕ

Τα ελληνικά νησιά γίνονται πρωταγωνιστές στην ενεργειακή μετάβαση μέσω του Ταμείου Απανθρακοποίησης, για το οποίο υπογράφεται σήμερα η συμφωνία στήριξης με την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων στη Νάξο.

Όπως ανέφερε στην παρουσίασή της η υφυπουργός ΠΕΝ, Αλεξάνδρα Σδούκου, τα κεφάλαια του ταμείου θα είναι 1,6 δισ. ευρώ με στόχο να μοχλευτούν επενδύσεις 3-5 δισ. ευρώ ή και παραπάνω. Πρόκειται, δηλαδή, για ένα "μίνι" Ταμείο Ανάκαμψης που θα προσφέρει πολλά.
 

Αναλυτικότερα, από τα χρήματα του Ταμείου θα διατεθούν 550 εκατ. για τη διασύνδεση των Δωδεκανήσων και του Β. Αιγαίου που εκτιμάται ότι θα εξοικονομήσουν 3,8 δισ. ευρώ σε βάθος 25ετίας από τις χρεώσεις ΥΚΩ.

Παράλληλα, 135 εκατ. θα διατεθούν για μικρά έργα ΑΠΕ με σκοπό την αυτοκατανάλωση νοικοκυριών, επιχειρήσεων, δήμων και αγροτών. Άλλα 140 εκατ. θα στηρίξουν την υλοποίηση έργων ΑΠΕ με μπαταρία σε συνδεδεμένα νησιά συν 210 εκατ. για υβριδικά έργα με μπαταρίες σε μη συνδεδεμένα νησιά.

Μέσα στο 2025 θα λάβουν χώρα οι δημοπρασίες για αυτά τα έργα που θα εγκατασταθούν σε Ρόδο, Κω, Κάλυμνο, Σάμο, Χίο και Λέσβο. Στόχος είναι η διείσδυση των ΑΠΕ να αγγίξει το 30-40% μέσω των συγκεκριμένων επενδύσεων.

Ταυτόχρονα, το σχέδιο προβλέπει 260 εκατ. για τα υπεράκτια αιολικά, καθώς και 30 εκατ. για τις υποδομές ηλεκτροκίνησης και τις αντίστοιχες στα λιμάνια. Άλλα 100 εκατ. αφορούν το νερό με ταμιευτήρες και αντλησιοταμίευση.

Ο υπουργός ΠΕΝ, Θ. Σκυλακάκης, τόνισε σχετικά με τα παραπάνω ότι "το όραμά μας είναι να πετύχουμε εθνική ενεργειακή ανεξαρτησία, να καταναλώνουμε τη δική μας ενέργεια. Το Ταμείο θα βοηθήσει συντριπτικά στη συνολική ανταγωνιστικότητα της χώρας, όπως και των ίδιων των νησιών".

Ο ίδιος πρόσθεσε ότι "το πράσινο σήμα από αυτές τις επενδύσεις έχει τεράστια σημασία μεταξύ άλλων για τον τουρισμό. Στο τέλος θα έχουμε θέσεις εργασίας, σημαντικά ανταποδοτικά οφέλη που θα φτάσουν στους νησιώτες με τον πιο αποτελεσματικό τρόπο".
 

Στη δική του ομιλία ο πρωθυπουργός, Κ. Μητσοτάκης, στάθηκε στο ότι "μέσω του Ταμείου κάνουμε τις ζωές των νησιωτών καλύτερες".

Μίλησε παράλληλα και για τις αντιδράσεις κατά των ΑΠΕ λέγοντας:

"Παρακολουθώ με προβληματισμό στο δημόσιο διάλογο μια ακραία ρητορική κατά των ΑΠΕ. Είναι μια τελείως εσφαλμένη λογική. Οι ΑΠΕ θα επιτρέψουν στη χώρα μας την ενεργειακή αυτονομία και θα συνεισφέρουν κρίσιμα στη μείωση του κόστους. Είμαστε πρωταγωνιστές στην πράσινη ενέργεια και σκοπός της κυβέρνησης είναι να έχουν ολοένα και περισσότερα ανταποδοτικά χαρακτηριστικά οι ΑΠΕ... Είναι επικίνδυνη και μη πατριωτική η παραφιλολογία αυτή".

Σε σχετική ανακοίνωση του ΥΠΕΝ αναφέρονται μεταξύ άλλων τα παρακάτω:

Μέσω του Ταμείου Απανθρακοποίησης των Νησιών διατίθενται στην Ελλάδα, προς δημοπράτηση, 25 εκατ. δικαιώματα εκπομπών CO₂ από το σύστημα εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών αερίων θερμοκηπίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, τα οποία θα χρησιμοποιηθούν για την απανθρακοποίηση των ενεργειακών συστημάτων των ελληνικών νησιών. 

Οι καταρχήν διαθέσιμοι πόροι του νέου αυτού Ταμείου, στο βασικό σενάριο τιμής των δικαιωμάτων εκπομπών, διαμορφώνονται στα 1,6 δισ. ευρώ, ενώ συνολικά το Ταμείο εκτιμάται πως θα κινητοποιήσει επενδύσεις ύψους 3,8 δισ. ευρώ για το χρονικό διάστημα 2025 - 2032. Εφόσον, μάλιστα, ληφθούν υπόψη οι προβλέψεις για την αύξηση της τιμής των δικαιωμάτων, τα επόμενα 2 χρόνια, όταν και θα δημοπρατηθούν τα δικαιώματα εκπομπών της χώρας μας, στα ποσά αυτά μπορούν να προστεθούν έως και 1,5 δισ. ευρώ επιχορηγήσεων και 3,5 δισ. ευρώ συνολικών επενδύσεων επιπλέον, αντιστοίχως.

Οι τρεις πυλώνες

Το Ταμείο Απανθρακοποίησης των Νησιών διαρθρώνεται στους εξής τρεις βασικούς πυλώνες:

1. Νέες εγκαταστάσεις Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (ΑΠΕ)

Τουλάχιστον το 50% του συνολικού προϋπολογισμού του Ταμείου αφορά σε έργα ανάπτυξης συστημάτων ΑΠΕ και αποθήκευσης στα νησιά, που θα υλοποιηθούν στο πλαίσιο αυτού του πυλώνα. 

Στα επιλέξιμα έργα συμπεριλαμβάνονται μικρές επενδύσεις, που στοχεύουν σε αυτοκατανάλωση κατοικιών και επιχειρήσεων, αλλά και μεγαλύτερες, όπως είναι τα υβριδικά συστήματα παραγωγής ενέργειας, τα οποία συνδυάζουν ΑΠΕ με συστήματα αποθήκευσης. Επίσης, έμφαση δίνεται στη χρηματοδότηση για την ανάπτυξη υπεράκτιων αιολικών πάρκων.

2. Διασυνδέσεις των Νησιών

Στο πλαίσιο του δεύτερου πυλώνα θα χρηματοδοτηθούν έργα ηλεκτρικών διασυνδέσεων των νησιών. Μεταξύ αυτών είναι η ηλεκτρική διασύνδεσης των Δωδεκανήσων, ενώ παράλληλα επιταχύνεται η ολοκλήρωση επιμέρους διασυνδέσεων των Κυκλάδων. 

3. Εγκαταστάσεις για την αύξηση της διείσδυσης των ΑΠΕ 

Στον τρίτο πυλώνα θα κατευθυνθούν πόροι για την ανάπτυξη συστημάτων cold-ironing σε λιμάνια νησιών, με σκοπό την τροφοδότηση των πλοίων με ηλεκτρική ενέργεια όσο παραμένουν στο λιμάνι, καθώς και για την ανάπτυξη υποδομών φόρτισης για ηλεκτρικά οχήματα στα νησιά. Σημαντικά έργα του τρίτου πυλώνα είναι, επίσης, αυτά για την κατασκευή ταμιευτήρων στα νησιά, που ταυτόχρονα στοχεύουν τόσο στην ηλεκτροπαραγωγή και στην αποθήκευση όσο και στην καλύτερη διαχείριση των υδάτινων αποθεμάτων των νησιών.

Η διαχείριση του Ταμείου θα γίνεται από το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, ενώ η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων θα αξιολογεί την πρόοδο, αλλά και τα κοινωνικοοικονομικά οφέλη όλων των υπό ένταξη έργων και θα διενεργεί τις εκταμιεύσεις. 

Μετά την υπογραφή της σύμβασης, το επόμενο βήμα για την κινητοποίηση των πόρων του Ταμείου περιλαμβάνει την προετοιμασία και υποβολή, από το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, των λεπτομερών φακέλων των έργων και προγραμμάτων προς ένταξη.