Rystad: Πως η διακοπή των ροών ρωσικού αερίου μέσω Ουκρανίας θα αλλάξει το «παιχνίδι» στην Ευρώπη

Καθώς η ΕΕ σχεδιάζει να απαγορεύσει τις εισαγωγές ρωσικών καυσίμων έως το 2027, σχεδόν οι μισές ποσότητες φυσικού αερίου που κατευθύνονται στην Ευρώπη μέσω αγωγών, περνάνε από την Ουκρανία. Συνολικά 13,7 bcm το 2023. 

Ωστόσο, η υφιστάμενη 5ετής συμφωνία μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας αναμένεται να λήξει μέχρι το τέλος του 2024, γεννώντας ανησυχίες για τη μελλοντική ροή αυτών των ποσοτήτων.

Σύμφωνα με τις προβλέψεις της Rystad Energy, το ρωσικό αέριο θα πρέπει να διοχετευθεί στην Ευρώπη μέσω εναλλακτικών διαδρομών, απαιτώντας 7,2 bcm LNG ετησίως, προκειμένου να αντικατασταθεί το αέριο που μεταφέρεται μέσω Ουκρανίας.

Ταυτόχρονα, οι διαταραχές αυτές μπορεί να εμφανιστούν πιο γρήγορα απ’ ότι αναμένεται, όπως έδειξαν και οι προειδοποιήσεις της Αυστριακής OMV το περασμένο Μάιο.

Η Σλοβακία, η Αυστρία και η Μολδαβία είναι οι χώρες με τη μεγαλύτερη εξάρτηση από το ρωσικό αγώγιμο αέριο, εισάγοντας 3,2 bcm, 5,7 bcm και 2 bcm αντίστοιχα, το 2023.  Η Μολδαβία προσαρμόζει την τροφοδοσία της, ενώ έχει συμφωνήσει με την Ουκρανία για συνεχή ροή ρωσικού φυσικού αερίου μέχρι το τέλος του 2025, το οποίο θα προμηθεύει σε μεγάλο βαθμό την περιοχή της Υπερδνειστερίας. Το 2023 η χώρα εισήγαγε το 74% του αερίου της μέσω της Ουκρανίας, ενώ για πρώτη φορά έλαβε αέριο από τη Ρουμανία, μέσω ανάστροφων ροών του Trans-Balkan. Επίσης η Eni και η Ουγγαρία εισάγουν αέριο μέσω Ουκρανίας, καθώς και Σλοβενία και Κροατία, αλλά σε μικρότερο βαθμό.

Κατά συνέπεια, η διακοπή των ροών θα έχει σημαντικές επιπτώσεις στις χώρες που βασίζονται σε αυτές τις ποσότητες. Για παράδειγμα η Μολδαβία, χρειάζεται να επανακατευθύνει 2 bcm αερίου, πιθανά μέσω του Trans-Balkan. Θα μπορούσε επίσης να λάβει ποσότητες από το Αζερμπαϊτζάν, μέσω των αγωγών TANAP και TAP, είτε μέσω των τερματικών LNG της Ελλάδας και της Τουρκίας.

Η Rystad Energy προβλέπει πιθανές αλλαγές στο ισοζύγιο φυσικού αερίου του 2023 για τις επηρεαζόμενες χώρες, υπό την παραδοχή ότι λαμβάνουν αέριο μέσω Ουκρανίας έως και 50%, καθώς και ότι έχουν περιορισμούς δυναμικότητας στα εναλλακτικά σημεία εισόδου.

Ο ρόλος του Κάθετου Διαδρόμου και της Ρεβυθούσας

Όπως τονίζει η ανάλυση, οι χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης προετοιμάζονται για μια πιθανή διακοπή των ροών από την Ουκρανία, λαμβάνοντας πρωτοβουλίες για τη δημιουργία του Κάθετου Διαδρόμου, στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας CESEC της ΕΕ. Στο πλαίσιο αυτό πραγματοποιήθηκε και η υπογραφή του σχετικού Μνημονίου Συνεργασίας που έλαβε χώρα στις 19 Ιανουαρίου στην Αθήνα, με τη συμμετοχή της Επιτρόπου Ενέργειας, Κάντρι Σίμσον και των Διαχειριστών Ελλάδας, Βουλγαρίας, Ρουμανίας, Ουγγαρίας, Σλοβακίας, Ουκρανίας και Μολδαβίας.

Σημειώνεται δε, ότι ο Κάθετος Διάδρομος θα μπορούσε να αξιοποιήσει τις υπάρχουσες υποδομές σε Ουκρανία και Μολδαβία και παράλληλα να ενεργοποιήσει τις εισαγωγές LNG από τη χώρα μας και την Τουρκία, ώστε να φτάσουν σε Σλοβακία, Ουγγαρία και πιθανά στην Πολωνία.

Επιπλέον, η συμφωνία των Διαχειριστών Τουρκίας και Βουλγαρίας, BOTAS και Bulgartransgaz,  για την αύξηση της δυναμικότητας εισόδου στο σημείο εισόδου Strandzha 1, επιτρέπει την αύξηση των ροών φυσικού αερίου από το Αζερμπαϊτζάν και την περιοχή της Κασπίας Θάλασσας προς την Ευρώπη.

Η επέκταση αυτή θα μπορούσε να βοηθήσει στην αύξηση των εξαγωγών φυσικού αερίου του Αζερμπαϊτζάν στην ΕΕ από 13 δισ. κυβικά μέτρα σε 20 δισ. κυβικά μέτρα ετησίως έως το 2027 και, μακροπρόθεσμα, να μεταφέρει δυνητικά ιρανικό αέριο μέσω της Πρωτοβουλίας Solidarity Ring.

(φωτογραφία: freepik.com)