Δεν μπορεί να υπάρξει πράσινη ανάπτυξη χωρίς δίκαια κοινωνική ανάπτυξη

Το μεγάλο στοίχημα των τελευταίων χρόνων είναι η αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής και η πράσινη μετάβαση. Για να είμαστε ακριβείς δεν είμαστε πια στην κλιματική αλλαγή αλλά στην κλιματική κρίση. Δεν κάναμε τίποτα ως κάτοικοι αυτού του πλανήτη για να περιορίσουμε τα αποτελέσματα της κλιματικής αλλαγής και έτσι τώρα βρισκόμαστε σε κρίση. Βέβαια δεν έχουν όλες οι χώρες τις ίδιες ευθύνες ούτε τις ίδιες δυνατότητες. Όσο αφορά την χώρα μας, αν και είμαστε μια μικρή χώρα με μικρές δυνατότητες σε σχέση με τον υπόλοιπο κόσμο. Δυστυχώς και το 2024 θα δούμε από την κυβέρνηση της ΝΔ μία από τα ίδια. 

Η νεοφιλελεύθερη πολιτική αντιμετωπίζει το περιβάλλον και την κλιματική κρίση με όρους αγοράς. Δεν μπορούμε να μιλάμε για περιβάλλον χωρίς να μιλάμε για πράσινη ανάπτυξη και δεν μπορούμε να μιλάμε για πράσινη ανάπτυξη χωρίς να μιλάμε για Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας.

Λείπει όμως πρώτα από όλα ο οδικός χάρτης που θα μάς οδηγήσει εκεί. Το Εθνικό Σχέδιο για την Ενέργεια και το Κλίμα (ΕΣΕΚ) όμως αναμένεται ακόμη. Δεν υπάρχει δυνατότητα επίσης να αναπτυχθούν οι ΑΠΕ χωρίς χωροταξικό σχεδιασμό, χωρίς Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τις ΑΠΕ. Το ίδιο ισχύει και για τον θαλάσσιο Χωροταξικό Σχεδιασμό. Τον περασμένο Μάϊο η σχετική μελέτη παρατάθηκε με απόφαση του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας έως τον Μάρτιο του 2024. Δεν υπάρχει πλαίσιο προστασίας φύσης, δεν έχουν ολοκληρωθεί δηλαδή τα Προεδρικά Διατάγματα για την προστασία των Περιοχών Natura 2000. Η Νέα Δημοκρατία παρότι ψήφισε το νόμο της κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ για τις Ενεργειακές Κοινότητες το 2018, από τη στιγμή που ανέλαβε τη διακυβέρνηση της χώρας δεν έχει σταματήσει επί της ουσίας να βάζει εμπόδια στην ανάπτυξή τους. Επειδή δεν θέλει τον πλουραλισμό στην παραγωγή καθαρής ενέργειας.

Ένα άλλο ιδιαιτέρως κρίσιμο στοιχείο για την ανάπτυξη των ΑΠΕ είναι η  απουσία ηλεκτρικού χώρου, δικτύου για να συνδεθούν έργα αλλά και στον τρόπο με τον οποίο διαχειρίζεται η κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας τον υφιστάμενο ηλεκτρικό χώρο.

Σύμφωνα με  πρόσφατα στοιχεία,  ενώ το δίκτυο ηλεκτρισμού μπορεί να υποδεχθεί συνολικά 29 GW ΑΠΕ έως το 2030, τα έργα υφιστάμενα έργα και μαζί, αθροιστικά με αυτά που θα συνδεθούν σύντομα, έχουν δηλαδή όρους σύνδεσης αθροίζουν συνολικά ισχύ 27 GW, ενώ τα 2 GW ηλεκτρικού χώρου που απομένουν στο δίκτυο έχουν δεσμευτεί για τα υπεράκτια αιολικά πάρκα. Ενώ επίσης έχει εξαντληθεί το δίκτυο άλλα 30 GW περιμένουν να λάβουν όρους σύνδεσης που εκεί μέσα περιλαμβάνονται και έργα που έχουν διμερείς συμβάσεις (PPΑs) με μεγάλες βιομηχανικές επιχειρήσεις.

Βρισκόμαστε λοιπόν μπροστά σε ένα πραγματικό βραχυκύκλωμα ενώ φτάνουμε σε στιγμές που πράσινη ενέργεια πετιέται στη θάλασσα.

Από ό,τι φαίνεται η κυβέρνηση δεν θέλει ή/και δεν μπορεί να βρει απαντήσεις και λύσεις στο πρόβλημα του χώρου και κατ΄ επέκταση θέτοντας υπό αμφισβήτηση την ίδια την ενεργειακή μετάβαση της χώρας. 

Η κυβέρνηση διαχειρίζεται τον ηλεκτρικό χώρο σαν ρουσφέτι. Είχαμε καταγγείλει αμέσως τον Αύγουστο του 2023 την Υπουργική Απόφαση (ΥΠΕΝ/ΓΔΕ/84014/7123, ΦΕΚ Β΄4333/12.8.2022) που κατάργησε τη χρονική προτεραιότητα στην εξέταση αιτήσεων, εισάγοντας φωτογραφικούς όρους με πλήρη αδιαφάνεια και αφήνοντας έξω ώριμα έργα εκατοντάδων εκατομμυρίων ευρώ. Τροποποιήθηκε στη συνέχεια αυτήν η Υπουργική Απόφαση για να αυξηθούν τα όρια για τα έργα ΑΠΕ που προορίζονταν για διμερείς συμβάσεις (PPΑs) που είπαμε ότι δεν χωράνε στο δίκτυο.

Τέλος μία πρόσφατη εξέλιξη η επιβολή προστίμου ύψους το 1 εκατ. ευρώ που επέβαλε η Ρυθμιστική Αρχή Αποβλήτων, Ενέργειας και Υδάτων (ΡΑΑΕΥ) στον ΔΕΔΔΗΕ, επιβεβαίωσε τις  καταγγελίες για τη διαβλητότητα των διαγωνισμών του ΔΕΔΔΗΕ για ΦΒ στην Πελοπόννησο και στην Κρήτη, ένα ζήτημα για το οποίο είχαμε ασκήσει Κοινοβουλευτικό Έλεγχο.

Αυτή είναι λοιπόν η πολιτική της Νέας Δημοκρατίας ενάντια επιτρέψτε μου να πω και όχι υπέρ της ανάπτυξης των ΑΠΕ.  

Η Ελλάδα όμως χρειάζεται σοβαρή ενεργειακή πολιτική με σχέδιο και όχι κινήσεις δημιουργίας εντυπώσεων και κυρίως χωρίς παιχνίδια μεγάλων συμφερόντων. 

Ο ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ είχε ως κυβέρνηση και εξακολουθεί να έχει συγκεκριμένο και σοβαρά σχεδιασμένο πλαίσιο με ξεκάθαρους κανόνες για τη διαμόρφωση ενός πλαισίου ασφάλειας δικαίου στην ανάπτυξη των ΑΠΕ. Μία στρατηγική με  έμφαση στις   ενεργειακές κοινότητες  και στα έργα αυτοπαραγωγής/αυτοκατανάλωσης στην ενίσχυση της ΡΑΕ και των ελεγκτικών μηχανισμών, την αναθεώρηση του κλιματικού νόμου με στόχο την κλιματική ουδετερότητα μέχρι το 2045,  με νέο εθνικό σχεδιασμό για την Ενέργεια και το Κλίμα, με στόχο την ομαλή απεξάρτηση της χώρας από όλα τα ορυκτά καύσιμα, με Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τις ΑΠΕ, με ενισχυμένα κριτήρια για την προστασία της βιοποικιλότητας, με ελάχιστες ζώνες αποκλεισμού με βάση τις περιοχές του δικτύου Natura 2000, με αυστηρούς ελέγχους και προληπτική εποπτεία στο Ελληνικού Χρηματιστηρίου Ενέργειας και πολλά ακόμα.

* Ο κ. Μίλτος Ζαμπάρας είναι Βουλευτής Αιτωλοακαρνανίας, Τομεάρχης Περιβάλλοντος και Ενέργειας, ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ

Το άρθρο περιλαμβάνεται στο αφιέρωμα του energypress για τις προκλήσεις, τους φόβους και τις προσδοκίες στον ενεργειακό τομέα το 2024.