Διαπραγματεύσεις «υπερυψηλής τάσης» στο Βαγιαδολίδ - Η νέα «γαλλική σφήνα» για την αγορά ηλεκτρισμού - Στο τραπέζι οι σπάνιες γαίες

Περίπου 10 ημέρες μετά από ένα ακόμα «ναυάγιο» στις διαπραγματεύσεις για το σχέδιο μεταρρύθμισης της ευρωπαϊκής αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας, οι «27» υπουργοί Περιβάλλοντος και Ενέργειας συναντώνται εκ νέου σήμερα και αύριο στην ισπανική πόλη Βαγιαδολίδ.

Το συμβούλιο, αν και άτυπο, θεωρείται καθοριστικής σημασίας για την ευρωπαϊκή ενεργειακή αγορά, καθώς είναι το πρώτο υπό ισπανική προεδρία, η οποία τρέφει σημαντικές φιλοδοδοξίες στην ενεργειακή της ατζέντα.

Από ελληνικής πλευράς, την «παρθενική» του εμφάνιση αναμένεται να κάνει στο συμβούλιο υπουργών Ενέργειας ο νέος ΥΠΕΝ Θόδωρος Σκυλακάκης συνοδευόμενος από την υφυπουργό Αλεξάνδρα Σδούκου. Μαζί τους θα είναι και ο Γενικός Γραμματέας Φυσικού Περιβάλλοντος και Υδάτων, Πέτρος Βαρελίδης.

Τα κράτη μέλη εξακολουθούν να διαφωνούν για μια πιθανή νέα κρατική βοήθεια για σταθμούς ηλεκτροπαραγωγής. Οι 27 χώρες της ΕΕ επιδιώκουν την υιοθέτηση μιας κοινής θέσης σχετικά με τις προγραμματισμένες μεταρρυθμίσεις στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας της, αλλά χώρες όπως η Γερμανία και η Γαλλία δεν έχουν καταφέρει να συμφωνήσουν σε διάφορα σημεία συμπεριλαμβανομένων των κανόνων για τις κρατικές ενισχύσεις για σταθμούς ηλεκτροπαραγωγής.

Η φιλόδοξη ατζέντα

Σύμφωνα με την επίσημη ανακοίνωση το άτυπο υπουργικό Συμβούλιο θα συζητήσει τις προκλήσεις για την επίτευξη μιας ολοκληρωμένης και ψηφιοποιημένης εσωτερικής αγοράς ενέργειας, εξετάζοντας τις διασυνδέσεις, τη διαχείριση από την πλευρά της ζήτησης και την αποθήκευση.

Τονίζει επίσης, ότι η μεταρρύθμιση της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας θα εξασφαλίσει σταθερές και ανταγωνιστικές τιμές για τους καταναλωτές, θα ενισχύσει τη διείσδυση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και θα παράσχει αποτελεσματικά μηνύματα για την αντιμετώπιση καταστάσεων άγχους.

Και προσθέτειό ότι θα ληφθούν υπόψη η τεχνολογική ανάπτυξη και η επίδραση της μεταρρύθμισης στον παραγωγικό ιστό, ευνοώντας τη διαθεσιμότητα των υφιστάμενων τεχνολογιών και ενισχύοντας τις αναδυόμενες, όπως η αποθήκευση. Στόχος επίσης, είναι ο περιορισμός της ενεργειακής εξάρτησης από τρίτες χώρες.

Οι υπουργοί θα ασχοληθούν με την ανάπτυξη των διασυνδέσεων ηλεκτρικής ενέργειας και θα πιέσουν για την έγκριση του έκτου καταλόγου Ενεργειακών Έργων Κοινού Ενδιαφέροντος.

Fit for 55

Το άτυπο Υπουργικό Συμβούλιο θα συζητήσει επίσης τις νομοθετικές προτάσεις για την ενέργεια που περιέχονται στη δέσμη Fit for 55 σχετικά με την προώθηση της ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές, την ενεργειακή απόδοση και τη θέσπιση συνεκτικού νομοθετικού πλαισίου που θα επιτρέψει την ανάπτυξη μιας ανταγωνιστικής αγοράς για το υδρογόνο και ανανεώσιμα αέρια.

Ανοιχτή στρατηγική αυτονομία

Για να επιταχυνθεί η πράσινη και η ψηφιακή μετάβαση, η ΕΕ πρέπει να αυξήσει και να διαφοροποιήσει σημαντικά τον εφοδιασμό της σε κρίσιμες και στρατηγικές πρώτες ύλες , ενισχύοντας την κυκλικότητα, την έρευνα και την καινοτομία.

Ως εκ τούτου, το άτυπο Υπουργικό Συμβούλιο στο Βαγιαδολίδ θα συζητήσει έναν ευρωπαϊκό νόμο περί κρίσιμων πρώτων υλών και έναν ευρωπαϊκό νόμο Net-Zero Industry για τη δημιουργία κατάλληλου ρυθμιστικού πλαισίου για τη διασφάλιση εγχώριου, βιώσιμου και αποτελεσματικού εφοδιασμού αυτών των πρώτων υλών, συμβάλλοντας στην ευρωπαϊκή βιομηχανική κυριαρχία.

Αυτή η δέσμευση πρέπει να βασίζεται στο άνοιγμα του εμπορίου, ένα ουσιαστικό στοιχείο για τη διατήρηση της ευρωπαϊκής ηγετικής θέσης στις τεχνολογίες που συνδέονται με την ενεργειακή μετάβαση.

Τράπεζα υδρογόνου

Η ισπανική προεδρία θα προωθήσει την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Υδρογόνου να επιταχύνει τη δημιουργία μιας αγοράς για αυτόν τον σημαντικό ενεργειακό φορέα, διασφαλίζοντας επενδύσεις και ευκαιρίες για παραγωγή υδρογόνου από ανανεώσιμες πηγές σε ευρωπαϊκή και παγκόσμια κλίμακα.

Πού «σκοντάφτει» η συμφωνία

Ενώ τα κράτη μέλη της ΕΕ συμφωνούν στην ανάγκη να περάσει η μεταρρύθμιση πριν από το τέλος του έτους, διαφωνούν  ως προς το αν θα επιτρέψουν την κρατική υποστήριξη για την παράταση της διάρκειας ζωής των υπαρχόντων πυρηνικών σταθμών ηλεκτροπαραγωγής, χρησιμοποιώντας τα CfDs.

Σύμφωνα με την προτεινόμενη μεταρρύθμιση της Επιτροπής, τα αμφίδρομα CfD –με ανώτατο όριο τιμής και κατώτατο όριο– θα καταστούν υποχρεωτικά μόλις οι κυβερνήσεις παρέμβουν στην αγορά για να στηρίξουν τους παραγωγούς ηλεκτρικής ενέργειας.

Με αυτόν τον μηχανισμό, οι δημόσιες αρχές κάνουν τη διαφορά όταν οι τιμές ηλεκτρικής ενέργειας πέφτουν κάτω από ένα συμφωνημένο όριο, ενώ οι παραγωγοί αναδιανέμουν τα πιθανά πλεονασματικά έσοδα στις δημόσιες αρχές όταν οι τιμές υπερβαίνουν το ανώτατο όριο.

Το νέο σύστημα προορίζεται να αντικαταστήσει τα πολλά και διαφορετικά προγράμματα κρατικής στήριξης που ισχύουν επί του παρόντος σε όλο το μπλοκ των 27 χωρών, φέρνοντας περισσότερη σαφήνεια στις ενεργειακές επιδοτήσεις της ΕΕ.

Οι θέσεις της Γαλλίας

Ενώ η Γαλλία θέλει να χρησιμοποιήσει τον μηχανισμό για να υποστηρίξει επενδύσεις στην παράταση της διάρκειας ζωής του υπάρχοντος στόλου των 56 πυρηνικών αντιδραστήρων της, άλλες χώρες όπως η Γερμανία, το Βέλγιο, η Ισπανία, η Αυστρία και το Λουξεμβούργο αντιτίθενται.

Η πυρηνική ενέργεια αντιπροσωπεύει το 25% της ευρωπαϊκής παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, σημείωσε, υπογραμμίζοντας ότι η Ευρώπη θα υποστεί συνέπειες όσον αφορά την ενεργειακή ασφάλεια και τους κλιματικούς στόχους εάν δεν μπορεί να παραταθεί η διάρκεια ζωής των αντιδραστήρων.

«Γαλλική σφήνα»

«Ίσους όρους ανταγωνισμού» για την πυρηνική ενέργεια στον αγώνα της Ευρωπαϊκής Ένωσης κατά της κλιματικής αλλαγής ζητά από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή μια ομάδα χωρών με επικεφαλής της Γαλλία.

Σύμφωνα με πληροφορίες που επικαλείται το Reuters, οι χώρες αυτές θα παρουσιάσουν το σχετικό έγγραφο στην Κομισιόν σήμερα Τρίτη, ζητώντας της να προωθήσει την πυρηνική βιομηχανία της Ευρώπης στις προσπάθειές της να απελευθερώσει τον ενεργειακό εφοδιασμό και να επιτύχει τις καθαρές μηδενικές εκπομπές με ορίζοντα το 2050.

«Η ΕΕ θα πρέπει να χρησιμοποιήσει όλα τα εργαλεία που έχει στη διάθεσή της για την καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής. Ανανεώσιμες πηγές ενέργειας φυσικά, αλλά και όλες τις πηγές απανθρακοποίησης και αυτό περιλαμβάνει πυρηνικά», δήλωσε αξιωματούχος του γαλλικού υπουργείου Ενέργειας.

Οι χώρες δηλώνουν ότι ενώ η πυρηνική ενέργεια συμπεριλήφθηκε στην ταξινόμηση της ΕΕ ως πράσινη επένδυση, η βιομηχανία δεν αντιμετωπίζεται ισότιμα με τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας στη νομοθεσία ή στη χρηματοδότηση και ως εκ τούτου η παγκόσμια ανταγωνιστικότητα της Ευρώπης θα υποφέρει. Η Κομισιόν δεν απάντησε αμέσως σε αίτημα για σχολιασμό.

Πόσο «πράσινη» είναι η πυρηνική ενέργεια

Η πυρηνική ενέργεια μπορεί να παράγει ηλεκτρική ενέργεια χωρίς CO2 βασικού φορτίου σε μεγάλες ποσότητες και ευρωπαϊκές χώρες, συμπεριλαμβανομένης της Ρουμανίας και της Ολλανδίας, προσπαθούν να αυξήσουν την πυρηνική τους ικανότητα, ενώ άλλες, όπως η Πολωνία, σχεδιάζουν τους πρώτους αντιδραστήρες τους.

«Η νομοθεσία της ΕΕ, ιδίως σχετικά με τον σχεδιασμό της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας, πρέπει να σέβεται την αρχή της τεχνολογικής ουδετερότητας μεταξύ περιουσιακών στοιχείων χωρίς ορυκτά», αναφέρει  το έγγραφο, προσθέτοντας ότι η Επιτροπή θα πρέπει να έχει μια τεχνολογικά ουδέτερη προσέγγιση γενικά.