Από τη διαχείριση των αλλεπάλληλων κρίσεων στο μετασχηματισμό της χώρας σε πρωταγωνιστή των ενεργειακών εξελίξεων 

Το 2023 επισφραγίζει την ολοκλήρωση μιας ιδιαίτερα σημαντικής και κρίσιμης τετραετίας, που ανέδειξε την αποφασιστικότητα της Κυβέρνησης του Κυριάκου Μητσοτάκη, να υλοποιεί εκσυγχρονιστικές μεταρρυθμίσεις αλλά και άμεσες λύσεις, στα πρωτόγνωρα ζητήματα που αναδύθηκαν μέσα από αλλεπάλληλες, διεθνείς κρίσεις. 

Μέσα σε ένα εύθραυστο γεωπολιτικό τοπίο, το 2022 συνεχίσαμε να τηρούμε αταλάντευτα τις δεσμεύσεις μας προς κάθε Ελληνίδα και κάθε Έλληνα, στηρίζοντας, έμπρακτα και ουσιαστικά, κάθε πολίτη και κάθε επιχείρηση.

Διοχετεύοντας πάνω από 8 δισ. ευρώ στις επιδοτήσεις των λογαριασμών ρεύματος, περιορίσαμε αισθητά τις εκρηκτικές αυξήσεις των τιμών που πυροδότησε η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία. Αντιλαμβανόμαστε και αφουγκραζόμαστε διαρκώς τις αγωνίες των πολιτών μας, και σε καμία περίπτωση, δεν επαναπαυόμαστε. Αντιθέτως, αντλούμε κάθε υπερ-έσοδο, απ’ όπου και αν  ανακύπτει, και το διοχετεύουμε  στον ενεργειακό τομέα, για να ενισχύσουμε περαιτέρω τους πολίτες μας, ειδικά τους πιο ευάλωτους. Στο πλαίσιο αυτό, εντάσσεται το νέο μέτρο του «food pass», που χρηματοδοτείται με 650 εκατ. ευρώ, από την έκτακτη φορολόγηση των διυλιστηρίων.  

Η στρατηγική μας παραμένει συνεπής και ξεκάθαρη. Επιταχύνουμε την πράσινη μετάβαση, ενισχύουμε την ορθολογική και αποδοτική χρήση της ενέργειας, ενώ παράλληλα, διαφοροποιούμε τις πηγές ενέργειας και την προέλευσή τους, μέσα από κρίσιμες υποδομές και ισχυρές διεθνείς συμμαχίες, που θωρακίζουν την ενεργειακή μας ασφάλεια. 

Μετασχηματίζουμε την Ελλάδα σε έναν περιφερειακό διάδρομο φυσικού αερίου και κόμβο πράσινης ενέργειας. Επιτελούμε μια πράσινη επανάσταση, τετραπλασιάζοντας τον ρυθμό των ΑΠΕ, συγκριτικά με 4 χρόνια πριν, υπερδιπλασιάζοντας τις διασυνοριακές διασυνδέσεις, τριπλασιάζοντας τις υποδομές αεριοποίησης, εφαρμόζοντας εξοικονόμηση και εξηλεκτρισμό, όπου είναι εφικτό.  

Συγχρόνως, εστιάζουμε έμπρακτα στην ευημερία των πολιτών μας, και στην βελτίωση κάθε πτυχής της καθημερινότητάς τους. Εμπλουτίζουμε συνεχώς τις πράσινες δράσεις, από την αντικατάσταση ενεργοβόρων συσκευών έως την ενεργειακή αναβάθμιση κατοικιών, από την ευρύτατη κινητροδότηση πράσινων λύσεων (φωτοβολταϊκά στέγης, μπαταρίες, αντλίες θερμότητας, ηλιακοί θερμοσίφωνες) έως τις αστικές αναπλάσεις, τους ποδηλατόδρομους και τη μικροκινητικότητα. Εντάξαμε πρόσφατα 148 χιλ. νέους ωφελούμενους στο «Ανακυκλώνω – Αλλάζω Συσκευή», όπως είχε ανακοινώσει και ο Πρωθυπουργός, με επιπλέον προϋπολογισμό 136,6 εκατ. ευρώ, φτάνοντας συνολικά πάνω από 380 χιλ. δικαιούχους.  Άμεσα θα ξεκινήσει το πρόγραμμα «Πράσινα Ταξί» για την αντικατάσταση παλαιών, ρυπογόνων οχημάτων ταξί, με, αμιγώς ηλεκτρικά ενώ εντός χειμώνα θα προκηρυχθεί πρόγραμμα αντικατάστασης παλαιών ηλιακών θερμοσιφώνων, με νέους αποδοτικότερους. 

Όλες οι πολιτικές μας, συγκλίνουν σε ένα κοινό ζητούμενο. 

Στο τρίπτυχο: Ισχυρή Ελλάδα, ισχυρή Οικονομία, ισχυροί Πολίτες. Όλα αυτά συνθέτουν τον πράσινο και ψηφιακό μετασχηματισμό, πάντα με μέτρο τον άνθρωπο. 

Παράλληλα, για να ενισχύσουμε την ενεργειακή μας αυτονομία, επιταχύνουμε τις έρευνες φυσικού αερίου στη χώρα μας, με την πολύτιμη τεχνογνωσία της ExxonMobil, της Helleniq Energy, και της Energean. 

Σε βραχυπρόθεσμο ορίζοντα, προκειμένου να θωρακίσουμε περαιτέρω την ενεργειακή μας ασφάλεια, παρατείναμε τις άδειες 3 λιγνιτικών σταθμών έως το 2025. Παρά την ετοιμότητά μας για διπλασιασμό της λιγνιτικής παραγωγής, εφόσον χρειαστεί, κατά το τρέχον έτος διατηρήσαμε το μερίδιο του λιγνίτη στο 11%, παραμένοντας σταθεροί στους κλιματικούς μας στόχους. 

Μέσα στο 2022, πετύχαμε πολλά και ουσιαστικά 

Η Ελλάδα αναδείχτηκε στην 1^η θέση πανευρωπαϊκά, όσον αφορά το ύψος των μέτρων στήριξης, αναλογικά με το ΑΕΠ, σε ανάλυση του Bruegel. Επίσης, κατατάχθηκε στην 2^η θέση παγκοσμίως στην αξιολόγηση της Ε&Υ αναφορικά με την ελκυστικότητα των επενδύσεων ΑΠΕ ενώ, παράλληλα, το ενεργειακό μας σύστημα αναδείχθηκε στα πιο ανθεκτικά της Ευρώπης στις μελέτες επικινδυνότητας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.

Επιπλέον, σύμφωνα με την Κομισιόν, η Ελλάδα είναι η μόνη χώρα αυτή τη στιγμή, που έχει τη δυνατότητα να υποδεχθεί πρόσθετα φορτία LNG, έχοντας κινηθεί αστραπιαία για την αύξηση της αεριοποίησης στη Ρεβυθούσα (+12%) και την αύξηση του αποθηκευτικού χώρου (+65%). Και τέλος, με την εξαιρετικά ισορροπημένη διαφοροποίηση των εισαγωγών φυσικού αερίου στη χώρα μας, με τον αγωγό TAP να αποτελεί σχεδόν το 20% και το LNG να ανέρχεται πλέον στο 43-45%. 

Μάχες για Ευρωπαϊκές λύσεις

Είναι αποκαλυπτικό ότι ο καινοτόμος μηχανισμός ανάκτησης εσόδων από τους παραγωγούς ηλεκτρικής ενέργειας σχεδιάστηκε και εφαρμόστηκε για πρώτη φορά στη χώρα μας τον Ιούλιο, ενώ ενσωματώθηκε σε ευρωπαϊκό κανονισμό τον Οκτώβριο. Κομβική ήταν επίσης η συμβολή μας στην υιοθέτηση του μηχανισμού διόρθωσης των ακραίων τιμών φυσικού αερίου στις 19 Δεκεμβρίου, που από τον Μάρτιο είχε προτείνει ο Πρωθυπουργός, Κυριάκος Μητσοτάκης. 

Με τις άοκνες προσπάθειες μας, ο μηχανισμός αυτός θα αποτελεί πλέον μια πολύτιμη ασφαλιστική δικλείδα για τους Ευρωπαίους καταναλωτές. 

Συνεχίζουμε εντατικά τις προσπάθειες μας, ώστε να εγκριθούν σύντομα από την Κομισιόν οι προτάσεις μας, στο πλαίσιο του RePowerEU, που θα κινητοποιήσουν 5 δισ. ευρώ σε πράσινες δράσεις, αλλά και πρόσθετες λύσεις για τους νευραλγικούς τομείς της βιομηχανίας, των GR-eco Islands και των λιγνιτικών περιοχών, μεταξύ άλλων. 

Ο ηγετικός ρόλος της Ελλάδας στην πράσινη μετάβαση

Στην Ελλάδα συντελείται κυριολεκτικά μια πράσινη επανάσταση και αυτό γιατί πρασινίζουμε το ενεργειακό μας μίγμα ταχύτερα από κάθε ευρωπαϊκή χώρα. Το μερίδιο των ΑΠΕ στην κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας θα πλησιάσει φέτος το 40%, προσεγγίζοντας τις 20 ΤWh, και θα ανέλθει στο 80% έως το 2030.

Πετύχαμε σημαντικές βελτιώσεις στο σχήμα ανταγωνιστικών διαδικασιών για τις ΑΠΕ. Συγχρόνως, παρακολουθούμε απαρέγκλιτα τη ρευστότητα του ΕΛΑΠΕ και προχωρήσαμε ήδη σε ένεση ρευστότητας 100 εκατ. ευρώ. 

Για να πετύχουμε 28 GW ΑΠΕ έως το 2030, και να απελευθερώσουμε χώρο στα δίκτυα μας, δρομολογήσαμε επενδύσεις, που θα ανέλθουν στα 10 δισ. ευρώ έως το 2030. Η εκκίνηση της 4^ης φάσης της διασύνδεσης των Κυκλάδων, η πόντιση του καλωδίου της μεγάλης διασύνδεσης της Κρήτης, η ολοκλήρωση του κομβικού δυτικού διαδρόμου της Πελοποννήσου, είναι κάποια από τα σημαντικά έργα σε εξέλιξη.

Καθορίσαμε μια νέα φιλοσοφία στους όρους σύνδεσης των νέων έργων ΑΠΕ, για να δημιουργήσουμε τάξη σε ένα χαοτικό όγκο αιτημάτων, προωθώντας παράλληλα, τα πράσινα διμερή συμβόλαια.

Διευρύνουμε τη συμμετοχή όλων, στην πράσινη ενέργεια, με 250.000 φωτοβολταϊκά στέγης, ένα πρόγραμμα που θα ξεκινήσει στις αρχές του 2023. 

Έχοντας θεσπίσει το θεσμικό πλαίσιο για την αποθήκευση, οργανώνουμε τις πρώτους διαγωνισμούς στους προσεχείς μήνες. Αντίστοιχα, έχοντας προσδιορίσει το θεσμικό πλαίσιο για τα υπεράκτια αιολικά, προχωρούν γρήγορα οι  περιβαλλοντικές μελέτες, για να υποδείξουμε τις πρώτες θαλάσσιες περιοχές το 2023. 

Παράλληλα, θέσαμε σε εφαρμογή ένα μίγμα από δράσεις εξοικονόμησης, με στόχο τις 3 TWh, καθώς και πρόσθετα κίνητρα,  κι έτσι έχουμε ήδη επιτύχει αξιοσημείωτη μείωση της ηλεκτρικής μας κατανάλωσης, έως 13%, σε μηνιαία βάση, συγκριτικά με το 2021. Κομβικής σημασίας είναι και η υποχώρηση της κατανάλωσης φυσικού αερίου, που ανέρχεται στο 35%, σωρευτικά από τον Αύγουστο, και στο 18% από την αρχή του έτους.

Προχωρήσαμε στην υλοποίηση εμβληματικών υποδομών, όπως τον αγωγό IGB με τη Βουλγαρία, που θέσαμε σε εμπορική λειτουργία τον Οκτώβριο, και εμφανίζει ήδη τον Δεκέμβριο, διπλάσιες ποσότητες συγκριτικά με τον Νοέμβριο. 

Η επέκταση του IGB από τα 3 στα 5 bcm, που δρομολογείται ταχύτατα, η ολοκλήρωση του FSRU Αλεξανδρούπολης στα τέλη του 2023, αλλά και ο νέος αγωγός με τη Βόρεια Μακεδονία που σύντομα τίθεται σε τροχιά κατασκευής, θα απογειώσουν το εξαγωγικό προφίλ της χώρας μας, σε μια Βαλκανική αγορά με αλματώδη ζήτηση φυσικού αερίου. Στην κατεύθυνση αυτή, προωθούμε δυναμικά την ανάστροφη ροή στον αγωγό Trans-balkan αλλά και την επέκταση του αγωγού TAP.

Αναπόσπαστο κομμάτι της στρατηγικής μας όλο αυτό το διάστημα είναι και η διεύρυνση των ηλεκτρικών μας διασυνδέσεων. Η ολοκλήρωση της νέας διασύνδεσης με την Βουλγαρία στις αρχές του 2023, η εξέλιξη του τεχνικού σχεδιασμού για νέες διασυνδέσεις με όλες τις γειτονικές χώρες, η συμμετοχή μας στον Euroasian Interconnector, που θα άρει την ενεργειακή απομόνωση της Κύπρου, φτάνοντας έως το Ισραήλ, και η εμβληματική πράσινη διασύνδεση 3 GW με την Αίγυπτο, αποτελούν game-changers στην Νοτιοανατολική Μεσόγειο. Έχοντας αντιληφθεί έγκαιρα την επανάσταση που επιτελείται, έχουμε ήδη προτείνει μια απευθείας πράσινη διασύνδεση έως την Αυστρία και την Γερμανία. 

Το θυελλώδες 2022, δώσαμε στο ακέραιο κάθε μάχη, στις Βρυξέλλες και στη διεθνή κοινότητα, πάντα με τη δύναμη της λογικής και της αλληλεγγύης, της δικαιοσύνης και της επιμονής, προκειμένου να στηρίξουμε ισχυρά, κάθε πολίτη και κάθε επιχείρηση, από τις εκρηκτικές αυξήσεις τιμών. Εξαντλήσαμε κάθε περιθώριο, στο πλαίσιο πάντα της δημοσιονομικής σταθερότητας, και θα συνεχίσουμε να το κάνουμε, για όσο χρειαστεί.

Όλα όσα πετύχαμε μαζί, παρά τις διαδοχικές διεθνείς κρίσεις, συνιστούν εν τέλει πηγή αισιοδοξίας και δύναμης. 

«Διοικείν εστί προβλέπειν», λέει το αρχαίο απόφθεγμα. Η κυβέρνησή μας απέδειξε ότι μπορεί να διαχειρίζεται αποτελεσματικά και το «απόλυτα απρόβλεπτο», ακόμα και τα πιο ακραία, δυσμενή σενάρια. 

Πιστεύω ότι θα συνεχίσουμε δυναμικά αυτή την αναπτυξιακή πορεία που οικοδομήσαμε. 

Παραφράζοντας την εκστρατεία εξοικονόμησης του Υπουργείου μας, θα έλεγα ότι ο δρόμος που χαράξαμε μαζί αποτελεί μια ισχυρή συμφωνία, για την Ελλάδα που ονειρευόμαστε, για το βιώσιμο μέλλον που μας αξίζει.

* Ο κ. Κώστας Σκρέκας είναι Υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας

Το άρθρο περιλαμβάνεται στο αφιέρωμα του energypress για τις προκλήσεις, τους φόβους και τις προσδοκίες στον ενεργειακό τομέα το 2023.