«Να μην έχουμε και στο Χρηματιστήριο Αερίου τα προβλήματα της αγοράς ρεύματος» - Οι παρατηρήσεις των "παικτών" στη διαβούλευση

Τα «καλά» του target model και της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας στην περίπτωση της λειτουργίας του Βάθρου Εμπορίας Φυσικού Αερίου, φοβούνται, ή θέλουν να προλάβουν οι συμμετέχοντες όπως προκύπτει από τις παρεμβάσεις τους στη διαβούλευση της Ρυθμιστικής Αρχής Ενέργειας.

Πέραν των περισσότερο τεχνικών και ρυθμιστικών παρατηρήσεων προς το πλαίσιο λειτουργίας, το «πνεύμα» των συμμετεχόντων υπογραμμίζει την ανάγκη να ληφθούν όλα εκείνα τα μέτρα ώστε να αποφευχθούν «ανωμαλίες» και «παιδικές ασθένειες» στα πρώτα βήματα του Χρηματιστηρίου φυσικού αερίου, μάλιστα σε μια περίοδο που εν συνόλω η αγορά φυσικού αερίου βρίσκεται σε αναστάτωση. Να θυμίσουμε ότι ο στόχος του Χρηματιστηρίου Ενέργειας είναι να λειτουργήσει το βάθρο εμπορίας έως το τέλος του 2021.

Στην επιστολή της η ΔΕΠΑ αναφέρει πως για λόγους προστασίας της αγοράς και των παρόχων ρευστότητας και λαμβάνοντας υπ’ όψη ότι οι χειμερινοί μήνες είναι μήνες αιχμής κατανάλωσης, προτείνει να προηγηθεί δοκιμαστική εφαρμογή του Βάθρου για τουλάχιστον έξι μήνες, με λιγότερο αυστηρούς όρους για τους Συμμετέχοντες και τους Παρόχους Ρευστότητας, ώστε να ολοκληρωθεί η τρέχουσα περίοδος αιχμής και ταυτόχρονα να δοθεί έτσι ο απαιτούμενος χρόνος ωρίμανσης της αγοράς, επιτυγχάνοντας, όπου χρειαστεί, τις απαιτούμενες διορθωτικές προσαρμογές και παρεμβάσεις.

Στο ίδιο μήκος κύματος, προτείνει πριν την έναρξη της δοκιμαστικής λειτουργίας, να προηγηθεί η επί ένα μήνα λειτουργία μιας εικονικής πλατφόρμας (mock platform), στην οποία οι Συμμετέχοντες θα μπορούν να δοκιμάσουν όλες τις παρεχόμενες δυνατότητες, χωρίς την έκθεσή τους σε χρηματοοικονομικό κίνδυνο.

Από την πλευρά της, η Φυσικό Αέριο Ελληνική Εταιρεία Ενέργειας επισημαίνει πως για την αποτελεσματική λειτουργία του Βάθρου Εμπορίας «κρίνουμε ότι θα πρέπει να παρθούν όλα τα μέτρα τήρησης της διαφάνειας και αποφυγής διαβλητών διαδικασιών».

Στην ίδια λογική η Motor Oil προτείνει να εκδοθεί σχετικό αναλυτικό εγχειρίδιο λειτουργίας για το Βάθρο Εμπορίας Φυσικού Αερίου, ενώ να διοργανωθεί τουλάχιστον ακόμη ένα workshop από το Χρηματιστήριο Ενέργειας πριν την έναρξη λειτουργίας του Βάθρου. Αναφέρει δε χαρακτηριστικά πως «λόγω της κρισιμότητας και του μεγάλου οικονομικού αντικτύπου της αγοράς εξισορρόπησης, προτείνουμε να υπάρξει πρόβλεψη για προετοιμασία των υποψήφιων Συμμετεχόντων στη μετάβαση στο νέο περιβάλλον του Βάθρου Εμπορίας, διάρκειας ενός μηνός, με εκπαίδευση σε demo λογισμικό στη λειτουργία και χρήση των νέων συστημάτων».

Την σημασία της σωστής, έγκαιρης και ολοκληρωμένης προετοιμασίας των συμμετεχόντων πριν το «go-live» της νέας αγοράς,  θίγει και η Zeniθ στην επιστολή της λέγοντας πως διασφαλιστεί αρκετός χρόνος στους συμμετέχοντες ώστε να καταστούν οικείοι με την νέα πλατφόρμα και τις συναλλαγές και τα συστήματα εμπορίας.

Από τα παραπάνω προκύπτει πως το «πάθημα έγινε μάθημα» για την αγορά, μιας και οι μνήμες των δυσλειτουργιών της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας με την εκτόξευση των τιμών στην αγορά εξισορρόπησης τους δύο πρώτους μήνες μετά την έναρξη του target model και την λειτουργία του Χρηματιστηρίου Ενέργειας, είναι ακόμη «νωπές» για τους συμμετέχοντες και επομένως παίρνουν τα μέτρα τους. 

Τα οφέλη της Πλατφόρμας Αερίου

Αποκωδικοποιώντας τις στοχεύσεις και τα οφέλη του νέας πλατφόρμας αερίου, το Ινστιτούτο Ενέργειας Νοτιοανατολικής Ευρώπης επισημαίνει πως αυτή θα επιτρέψει τη διαπραγμάτευση συμβολαίων προς όφελος όλων των εμπλεκόμενων στην εφοδιαστική αλυσίδα της αγοράς φυσικού αερίου.

Με άλλα λόγια, θα έχει τον ίδιο ρόλο με την αγορά ηλεκτρικής ενέργειας, δηλαδή παροχή υποδομής για τη διαπραγμάτευση και την εκκαθάριση. Η δημιουργία της Πλατφόρμας Συναλλαγών Φυσικού Αερίου θα διευρύνει τη spot αγορά και θα διευκολύνει νέες διασυνδέσεις και ευκαιρίες ανώνυμων εμπορικών συναλλαγών φυσικού αερίου.

Ελληνικό benchmark price; 

Σχετικά με την τιμή αναφοράς (benchmark price), το ΙΕΝΕ σημειώνει πως το ερώτημα που τίθεται είναι αν ο κόμβος εμπορίας φυσικού αερίου της Ελλάδας, όπως και των υπόλοιπων χωρών (δηλ. της Βουλγαρίας, της Ρουμανίας, της Ουκρανίας και της Τουρκίας), μπορούν να δημιουργήσουν μια spot αγορά φυσικού αερίου μεμονωμένα ή ακόμη και σε περιφερειακό επίπεδο, προσφέροντας benchmark prices ή οι τιμές του θα πρέπει να είναι συνδεδεμένες με το ολλανδικό TTF, που αποτελεί benchmark price για ολόκληρη την Ευρώπη.

Προς απάντηση του παραπάνω ερωτήματος το ΙΕΝΕ επικαλείται το παράδειγμα της Ιταλίας. «Η πολιτική βούληση στην Ιταλία να υπάρχει ένας ισχυρός κόμβος εμπορίας φυσικού αερίου, γνωστός ως PSV, ο οποίος μπορεί να διαμορφώσει μία τιμή-δείκτη (market price) για το φυσικό αέριο της Μεσογείου, έχει οδηγήσει σε σημαντικές αλλαγές στη δομή της αγοράς της χώρας, ειδικά από το 2014 και έπειτα. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα ο PSV να έχει εξελιχθεί σε ένα κόμβο με συνεχώς αυξανόμενο όγκο συναλλαγών και στο ίδιο μήκος κύματος προτείνει το ΙΕΝΕ να κινηθεί και το HTP (Hellenic Trading Point) τα επόμενα χρόνια».