Διασύνδεση φωτοβολταϊκών: Γραφειοκρατία και αδιαφάνεια ο κύριος ανασταλτικός παράγοντας

Δημοσιεύθηκε την 08.02.2012 η τελική έκθεση του ευρωπαϊκού προγράμματος PV Legal, η οποία, στο πλαίσιο μιας συγκριτικής ανάλυσης περισσοτέρων κρατών μελών της Ε.Ε., καταδεικνύει ότι το βασικό εμπόδιο στην ανάπτυξη της ευρωπαϊκής αγοράς φωτοβολταϊκών είναι οι πολύπλοκες και χρονοβόρες γραφειοκρατικές διαδικασίες. Σύμφωνα με την έκθεση του προγράμματος PV legal, σκοπός του οποίου ήταν η διεξοδική παρακολούθηση και καταγραφή των εξελίξεων στην αγορά των φωτοβολταϊκών σε δώδεκα ευρωπαϊκές χώρες, μεταξύ των οποίων και η Ελλάδα, επιτακτική παραμένει η ανάγκη για περαιτέρω απλοποίηση των αδειοδοτικών διαδικασίων, παρά τη σημαντική πρόοδο που έχει επιτευχθεί.

Σε ό,τι αφορά την Ελλάδα, στην έκθεση του PV Legal διαπιστώνεται ότι ο ν. 3851/2010 και μία σειρά Υπουργικών Αποφάσεων που εκδόθηκαν το έτος 2010 επέβαλαν ουσιαστικές μεταβολές στο καθεστώς των φωτοβολταϊκών συστημάτων, συμβάλλοντας καθοριστικά στην απλοποίηση των αδειοδοτικών διαδικασιών. Ειδικότερα, οι κυριότερες αλλαγές του νομικού πλαισίου συνοψίζονται ως εξής: αιτήσεις για φωτοβολταϊκά συστήματα μεγάλης ισχύος υποβάλλονται πλέον στη ΡΑΕ, δεν απαιτείται έκδοση άδειας παραγωγής για συστήματα ισχύος μικρότερης του 1 MW, δεν απαιτείται περιβαλλοντική αδειοδότηση για τα συστήματα στεγών ανεξαρτήτως ισχύος, τα οικιακά συστήματα δύνανται να τοποθετηθούν σε οιαδήποτε περιοχή, ενώ η τοποθέτηση φωτοβολταϊκών συστημάτων σε γαίες υψηλής παραγωγικότητας είναι πλέον, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, επιτρεπτή.

Εντούτοις, παρά τη σημαντική πρόοδο που έχει επιτευχθεί από τις ανωτέρω ενέργειες, η έκθεση του PV legal διαπιστώνει ότι η γραφειοκρατία και οι τρέχουσες δυσμενείς οικονομικές συνθήκες εξακολουθούν να συνιστούν τους κυριότερους ανασταλτικούς παράγοντες της ανάπτυξης επενδυτικών πρωτοβουλιών στο χώρο των φωτοβολταϊκών. Ειδικότερα, ένα από τα κυριότερα προβλήματα που καταγράφει η έκθεση του PV legal αποτελεί η νομοθετική ασάφεια σε ό,τι αφορά στη διαδικασία παροχής όρων σύνδεσης από τον αρμόδιο Διαχειριστή και η αδιαφάνεια της όλης διαδικασίας, η οποία συνίσταται στην μη δημοσιοποίηση από τον Διαχειριστή, ήτοι τη ΔΕΗ, των τεχνικών απαιτήσεων, του κόστους σύνδεσης και της σειράς προτεραιότητας των υποβληθέντων αιτημάτων. Περαιτέρω, συχνό φαινόμενο αποτελεί και ο χαρακτηρισμός από εκπροσώπους της ΔΕΗ περιοχών του δικτύου ως κορεσμένων. Το επιχείρημα αυτό περί κορεσμένων περιοχών του δικτύου που χρησιμοποιείται ευρέως από εκπροσώπους της ΔΕΗ ως δικαιολογία για την άρνηση/καθυστέρηση στη χορήγηση όρων σύνδεσης, αφενός στερείται οιασδήποτε νομικής βασιμότητας, καθώς αποκλειστικά αρμόδια για τον χαρακτηρισμό των δικτύων ως κορεσμένων είναι η ΡΑΕ, αφετέρου αποτελεί αντικείμενο επίκλησης από εκπροσώπους της ΔΕΗ χωρίς ουδεμία αιτιολόγηση και παραπομπή/αναφορά σε στοιχειοθετούντα την εν λόγω θέση τεχνικά στοιχεία.

Αποτέλεσμα των ανωτέρω, τα οποία επισημάνθηκαν και στην πρόσφατη υπ’ αριθμ. 1573/2011 απόφαση της ΡΑΕ, είναι η εμφάνιση πληθώρας αυθαιρεσιών κατά την παροχή όρων σύνδεσης από τη ΔΕΗ, γεγονός που κλονίζει την εμπιστοσύνη των επενδυτών στην ελληνική αγορά ενέργειας, δεδομένου ότι επιβραδύνεται σημαντικά η ολοκλήρωση πολλών επενδυτικών σχεδίων.

Η έκθεση του PV legal προχωρά, περαιτέρω, και στη διατύπωση συγκεκριμένων προτάσεων για την άρση των ανωτέρω εμποδίων. Επιτακτική, λοιπόν, καθίσταται η περαιτέρω απλοποίηση των αδειοδοτικών διαδικασιών, για την επίτευξη της οποίας προτείνεται η αυτοδίκαιη έκδοση των αιτούμενων αδειών σε περίπτωση υπέρβασης από τη ΔΕΗ των νομοθετικά ορισμένων χρονικών προθεσμιών, η κατάργηση της υποχρέωσης λήψης αδείας στις περιπτώσεις που δεν κρίνεται αναγκαίο, η αύξηση του απασχολούμενου προσωπικού στις αρμόδιες αρχές, η έκδοση αδειών από μία και μόνο αρμόδια αρχή (one-stop-shop) και η κατάργηση της υποχρέωσης λήψεως άδειας παραγωγής. Επιπλέον, για την οριστική καταπολέμηση του φαινομένου της αδιαφανούς δράσης του Διαχειριστή του Δικτύου κατά την άσκηση των αρμοδιοτήτων του, προτείνεται η πληρέστερη ενημέρωση του επενδυτικού κοινού αναφορικά με τα διαδικαστικά στάδια για τη σύνδεση φ/β σταθμών στο δίκτυο αλλά και αναφορικά με την πορεία εξέτασης των ήδη υποβληθέντων αιτημάτων, καθώς και ο προσδιορισμός κατευθυντηρίων γραμμών και αυστηρών χρονικών πλαισίων για την παροχή των όρων σύνδεσης. Επιπλέον, αναγκαία κρίνεται και η δυνατότητα ελέγξιμης αξιολόγησης των ισχυρισμών περί κορεσμού του δικτύου με τη διεξαγωγή περιοδικών μελετών σχετικά με την κατάσταση του δικτύου και τις προοπτικές επέκτασής του, τη διασφάλιση της ακώλυτης πρόσβασης του κοινού στα τεχνικά στοιχεία του δικτύου, τη θεσμοθέτηση ρυθμίσεων σχετικά με την ενίσχυση του δικτύου και την πρόληψη φαινομένων αυθαίρετου χαρακτηρισμού του δικτύου ως κορεσμένου.

Όπως προκύπτει από τα ανωτέρω αναφερόμενα, η έκθεση του προγράμματος PV legal διαπιστώνει σημαντικές βελτιώσεις στο νομικορυθμιστικό πλαίσιο της αγοράς φωτοβολταϊκών. Παρόλα αυτά, σημαντικός παράγοντας ανάσχεσης της περαιτέρω ανάπτυξης παραμένει η νομική ασάφεια γύρω από την διαδικασία παροχής όρων σύνδεσης από τη ΔΕΗ, συνέπεια της οποίας είναι η εκδήλωση πολλαπλών αυθαιρεσιών ανά την ελληνική επικράτεια, όπως ενδεικτικά η υπέρμετρη καθυστέρηση διεκπεραίωσης των αιτημάτων και το υψηλό κόστος σύνδεσης. Η αντιμετώπιση των εν λόγω αυθαιρεσιών δύναται να επιτευχθεί μέσω της διερεύνησης και αξιοποίησης του ισχύοντος νομικορυθμιστικού πλαισίου για την προστασία του επενδυτή, ο οποίος στις περιπτώσεις παραβάσεων της κείμενης νομοθεσίας δύναται να προσφύγει στις αρμόδιες δικαστικές και ρυθμιστικές αρχές προς αποκατάσταση της νομιμότητας.

Επιμέλεια στήλης: «Μεταξάς & Συνεργάτες – Δικηγόροι & Νομικοί Σύμβουλοι» (www.metaxaslaw.gr)