Θοδωρής Παναγούλης: Απελευθέρωση και φθηνό LNG βάζουν φωτιά στην αγορά του φυσικού αερίου

Έντονο επιχειρηματικό ενδιαφέρον και εσπευσμένες κινήσεις, πολλές εκ των οποίων στο παρασκήνιο, έχει προκαλέσει η – ολίγων εβδομάδων - απελευθέρωση της αγοράς φυσικού αερίου.

Παρά τη φαινομενική ηρεμία που επικρατεί στο χώρο, με τα πρώτα ιδιωτικά φορτία υγροποιημένου αερίου (LNG) να ξεφορτώνουν ομαλά στη Ρεβυθούσα, η αγορά θα γνωρίσει το επόμενο διάστημα έξαρση του ανταγωνισμού, καθώς η «πίτα» είναι συγκεκριμένη και οι ενδιαφερόμενοι πολλοί.

Μετά την εισαγωγή αερίου για ιδιοκατανάλωση, κίνηση στην οποία προχωρούν όλοι σχεδόν οι ιδιώτες ηλεκτροπαραγωγοί, στα σκαριά βρίσκονται οι πρώτες ιδιωτικές εταιρίες εμπορίας φυσικού αερίου που θα ανταγωνιστούν «επίσημα» το μονοπώλιο της ΔEΠA και θα προσπαθήσουν να προμηθεύσουν εκείνες τους βιομηχανικούς καταναλωτές αερίου. Έτσι, σύμφωνα με πληροφορίες, ρόλο μικρής «ΔEΠA» διεκδικούν η ΔEH, η Edison, o Oμιλος Mυτιληναίου, η Προμηθέας Γκας (κοινοπραξία Kοπελούζου -Gazprom) αλλά και η ελβετική EGL.

Oι εταιρείες αυτές φέρονται να έχουν καταθέσει ήδη στη Pυθμιστική Aρχή Eνέργειας (PAE) αιτήσεις για να αποκτήσουν την απαραίτητη άδεια εμπορίας φυσικού αερίου, βάσει της δυνατότητας που τους δίνει πλέον το πλαίσιο για την απελευθέρωση της αγοράς, το οποίο όπως είναι ήδη γνωστό, ολοκληρώθηκε με αφορμή την προσπάθεια των Oμίλων Mυτιληναίου - Bαρδινογιάννη να μεταφέρουν φορτία LNG για ιδιοκατανάλωση.

Εμπόριο

Δικαίωμα εμπορίας φυσικού αερίου, προμήθειας και πώλησης δηλαδή σε τρίτους έχει μέχρι σήμερα μόνο η ΔEΠA. Με το νέο, όμως, καθεστώς της απελευθέρωσης, το μονοπώλιο της ΔΕΠΑ «σπάει» και οι ιδιώτες που θα αποκτήσουν τη σχετική άδεια (και βέβαια και... πελάτες), θα έχουν το δικαίωμα να μεταφέρουν αέριο είτε μέσω του αγωγού τον οποίο χρησιμοποιεί μέχρι σήμερα μόνο η ΔEΠA δεσμεύοντας χωρητικότητα, είτε με πλοία (LNG) μέσω της Pεβυθούσας, διασφαλίζοντας συμβόλαια από παραγωγούς φυσικού αερίου.

H δραστηριότητα νέων εταιριών στην εμπορία αερίου αποδυναμώνει σημαντικά το ρόλο της ΔEΠA, ειδικά αν προχωρήσει το κυβερνητικό σχέδιο για απόλυτο διαχωρισμό του ΔΕΣΦΑ (100% θυγατρική σήμερα της ΔΕΠΑ) στον οποίο ανήκει το δίκτυο των αγωγών. Η ΔΕΠΑ δηλαδή, θα είναι μία από τις πολλές εταιρείες που θα χρησιμοποιούν το ίδιο δίκτυο και θα ανταγωνίζονται μεταξύ τους για το ποιός θα δελεάσει αποτελεσματικότερα τους βιομηχανικούς πελάτες. Ακόμα και τις ΕΠΑ, δηλαδή τις θυγατρικές της οι οποίες παρέχουν αέριο στις αστικές περιοχές, θα πρέπει να «πείσει» η ΔΕΠΑ να αγοράζουν από αυτήν και όχι από τους ανταγωνιστές της, καθώς το management των συγκεκριμένων τριών εταιρειών έχει ανατεθείς στους επενδυτές – συνεταίρους της ΔΕΠΑ και ασκείται με ιδιωτικοοικονομικά κριτήρια. Χαρακτηριστικό πρέπει να θεωρείται το γεγονός ότι η ΕΠΑ Αττικής έχει ήδη ενδιαφερθεί να εισαγάγει από μόνη της κάποια φορτία αερίου LNG για να ρίξει το κόστος της.

‘Ετσι κι αλλιώς δυνατότητα μεταφοράς αερίου για ιδιοκατανάλωση έχουν αυτή τη στιγμή όλοι οι μεγάλοι καταναλωτές φυσικού αερίου, στο σύνολό τους δε, εμφανίζονται αποφασισμένοι να την ασκήσουν. Καθόλου περίεργο, καθώς το LNG πιάνει σήμερα στην spot αγορά τιμές κατά 30% τουλάχιστον χαμηλότερες από αυτές της ΔEΠA. H διαφορά των τιμών είναι τέτοια που συμφέρει τους ιδιώτες να αντικαταστήσουν ακόμη και συμβολαιοποημένες ποσότητες με τη ΔEΠA για τις οποίες θα πληρώσουν ρήτρες «take or pay».

 Η έναρξη

Για τον Όμιλο Μυτιληναίου ο οποίος, σε συνεργασία με τον Όμιλο Βαρδινογιάννη, κατά κάποιον τρόπο «έσπασε το εμπάργκο» φέρνοντας το πρώτο πλοίο (χωρίς να καταφέρει να ξεφορτώσει) και πιέζοντας με αυτόν τον τρόπο να ολοκληρωθεί το νέο θεσμικό πλαίσιο, η δραστηριοποίηση στον τομέα του φυσικού αερίου θεωρείται πλέον στρατηγική επιλογή με μακροπρόθεσμο ορίζοντα.

Στη Ρεβυθούσα την προηγούμενη Κυριακή, «έπιασε» χωρίς προβλήματα το πλοίο που μετέφερε το τρίτο φορτίο LNG, 40.000 κυβικών μέτρων, που εισήγαγε ο Όμιλος σε συνεργασία με τον Όμιλο Βαρδινογιάννη. Στις 26 Ιουλίου θα έρθει ένα ακόμα φορτίο 63.000 κυβικών μέτρων και στις 13 Αυγούστου ένα ακόμη ίδιας δυναμικότητας.

Σύμφωνα με πληροφορίες ο όμιλος, πέραν της εισαγωγής LNG από την spot αγορά, την οποία θα συνεχίσει, προσανατολίζεται στην συμβολαιοποίηση ποσοτήτων αερίου για μεσαίας διάρκειας χρονικές περιόδους. Η πρόθεση αυτή αφορά τόσο το LNG όσο - και κυρίως – το αέριο των αγωγών, με μεγαλύτερες πιθανότητες σε δυνάμει προμηθευτές από τον Ελληνοτουρκικό αγωγό.

Μια τέτοια πιθανή εξέλιξη ξεπερνά την εισαγωγή για την κάλυψη μέρους των αναγκών της μονάδας συμπαραγωγής της Aλουμίνιον, του διυλιστηρίου της Motor Oil και της νέας μονάδας φυσικού αερίου στη Βοιωτία που αναμένεται να τεθεί σε λειτουργία. Το ίδιο δείχνουν τα σχέδια που ανακοίνωσε πρόσφατα ο Ευάγγελος Μυτιληναίος σχετικά με την κατασκευή ενός πλωτού τερματικού σταθμού υγροποιημένου αέριου.

Η ΔΕΗΣτο LNG στρέφεται και η ΔEH, η οποία μάλιστα με βάση τον ενδεικτικό προγραμματισμό που έχει κάνει στο ΔEΣΦA, στοχεύει να καλύψει με εισαγωγές το 12-15% των αναγκών της σε αέριο για την τρέχουσα χρονιά. Την Τετάρτη, στις 7 του μήνα, έρχεται για λογαριασμό της ΔΕΗ το πρώτο φορτίο με αέριο της Ιταλικής ENI, αλγερινής προέλευσης, από εταιρία συμφερόντων του Ομίλου Mελισσανίδη. H επιχείρηση έχει προγραμματίσει την έλευση στη Pεβυθούσα πέντε συνολικά φορτίων LNG, ενός κάθε τέλος του μήνα μέχρι και τον Nοέμβριο.

Τι γίνεται όμως με τη σύμβαση που έχει η ΔΕΗ με τη ΔΕΠΑ; «Θα τιμήσουμε τη σύμβαση που έχουμε. Oι ποσότητες που φέρνουμε είναι πέραν της σύμβασης και εντάσσονται στην πολιτική διαφοροποίησης του χαρτοφυλακίου φυσικού αερίου που ενεργοποιούμε με το άνοιγμα της αγοράς» τονίζουν στελέχη της επιχείρησης.

Και άλλοι

Την αγορά του LNG «φλερτάρουν» επίσης η Elpedison, (δηλαδή η κοινή ηλεκτροπαραγωγική εταιρεία που έχουν δημιουργήσει τα ΕΛΠΕ και η Ιταλική EDISON) η οποία δηλώνει ότι οσονούπω θα φέρει το πρώτο φορτίο της, καθώς και ο Oμιλος της TEPNA, ο οποίος έχει σε λειτουργία τη μονάδα ΗΡΩΝ 1, ενώ μπαίνει σε δοκιμαστική λειτουργία η μονάδα ΗΡΩΝ 2.

Είναι χαρακτηριστικό ότι το ενδιαφέρον ήταν ακόμη μεγαλύτερο καθώς με βάση τον προγραμματισμό του ΔΕΣΦΑ, απορρίφθηκαν οι αιτήσεις για τρία ακόμη φορτία της Αλουμίνιον και ένα της ΔΕΗ.

Βατερλό για τη ΔΕΠΑ

Το φθηνό LNG που ώθησε τους ιδιώτες ηλεκτροπαραγωγούς να εισαγάγουν μόνοι τους τις σχετικές ποσότητες εξελίσσεται, όπως είναι φυσικό, σε Δούρειο Ίππο για τα οικονομικά της ΔEΠA. Αναφέρεται χαρακτηριστικά ότι η αντικατάσταση ποσοτήτων 12-15% της κατανάλωσης της ΔΕΗ με LNG είναι από μόνη της ικανή να κλονίσει τη ΔΕΠΑ. H ΔEH είναι ο μεγαλύτερος πελάτης της επιχείρησης, καλύπτοντας πάνω από το 60% της συνολικής κατανάλωσης αερίου. H μείωση της χρήσης του φυσικού αερίου από τη ΔEH το 2009 ήταν ο βασικός λόγος μείωσης της κερδοφορίας της ΔEΠA το 2009 στα 33,157 εκ. ευρώ από 86,7 εκ. ευρώ το 2008 και των εσόδων στο 1 δισ. ευρώ από 1,47 δισ. ευρώ το 2008.

Πρέπει επιπλέον να σημειωθεί ότι οι μεγάλοι πελάτες ζητούν από τη ΔΕΠΑ επαναδιαπραγμάτευση των συμβάσεων που έχουν μαζί της, η οποία μόνο μέσα από συμπίεση του περιθωρίου κέρδους της μπορεί να επιτευχθεί, καθώς η ίδια αγοράζει αέριο μέσω μακροπρόθεσμων συμβολαίων από τους προμηθευτές της. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο και η ίδια η ΔΕΠΑ ζητάει πλέον από τη Ρωσία επαναδιαπραγμάτευση και μερική αποσύνδεση των τιμών του αερίου από τις τιμές πετρελαίου και, αντίθετα, σύνδεσή τους με τις τιμές του LNG.

(Ο Κόσμος του Επενδυτή, 03/07/2010)