Τρία προαπαιτούμενα συνεχίζει να βάζει η Ελλάδα για την απεξάρτηση από το ρωσικό αέριο - Τι συζητήθηκε στις επαφές Γιόργκενσεν στην Αθήνα - «Φωτιές» στην Ευρώπη ανάβει το σχέδιο των Βρυξελλών

Τρεις προϋποθέσεις συνεχίζει να βάζει η ελληνική κυβέρνηση για την απεξάρτηση της χώρας από το ρωσικό φυσικό αέριο που αναλογεί σε πάνω από το 40% των συνολικών μας εισαγωγών.

Το πρώτο και κυριότερο προαπαιτούμενο είναι η σταδιακή απεμπλοκή από τις ρωσικές ροές έως τα τέλη του 2027 να μην οδηγήσει σε αύξηση των τιμών στην ενέργεια. Το δεύτερο είναι να μην υπάρξει τυχόν είσοδος στη ΕΕ ρωσικού αερίου από τη πίσω πόρτα, «βαφτισμένου» ως τουρκικού (Turkish Blend), και το τρίτο, να αποφευχθούν νομικές εμπλοκές ευρωπαικών εταιρειών με τη Gazprom η οποία θα εγείρει θέματα αποζημιώσεων πολλών εκατομμυρίων αν «σπάσουν» μακροχρόνια συμβόλαια που λήγουν μετά το τέλος του 2027.

Τις ανησυχίες αυτές μετέφερε, όπως λέγεται, και χθες η ελληνική πλευρά στον Επίτροπο Ενέργειας Ντάν Γιόργκενσεν, ο οποίος ανέπτυξε και πάλι στους συνομιλητές του το σχέδιο της Κομισιόν που βρίσκεται υπό διαπραγμάτευση στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο.

Στη συνάντηση του με τον Κυριάκο Μητσοτάκη, όσο και κατά τις κοινές δηλώσεις του με τον υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρο Παπασταύρου, ο κ. Γιόργκενσεν επανέλαβε τη βούληση της Κομισιόν για την όσο το δυνατό πιο γρήγορη απεξάρτηση της Ευρώπης από το ρωσικό αέριο, εγχείρημα ωστόσο καθόλου αυτονόητο και απλό για τη περιοχή της ΝΑ Ευρώπης και για χώρες, όπως η Ελλάδα.

Τα τελευταία επίσημα στοιχεία του ΔΕΣΦΑ για τη κατανάλωση φυσικού αέριου κατά το πρώτο εξάμηνο του 2025, δείχνουν ότι το ρωσικό αέριο που εισήχθη στην ελληνική αγορά μέσω του ελληνοβουλγαρικού αγωγού (Σιδηρόκαστρο), ανήλθε σε 16,40 TWh επί ενός συνόλου εισαγωγών 37,52 TWh.

Σαν ποσοστό μεταφράζεται σε 43,7% και παρ’ ότι λόγω της αλματώδους αύξησης των εισαγωγών αμερικανικού LNG, έχει μειωθεί από το αντίστοιχο περυσινό (50,7%) εντούτοις παραμένει ακόμη πολύ υψηλό.

Στη πράξη αυτό σημαίνει ότι το στοίχημα έχει ένα συγκεκριμένο βαθμό δυσκολίας για την Ελλάδα, που δεν έχουν άλλες χώρες, όπως του ευρωπαικού Βορρά, με μικρότερη ή μηδενική εξάρτηση από τα ρωσικά ενεργειακά προιόντα. Στη προκειμένη περίπτωση η χώρα μας καλείται μέσα στα επόμενα δυόμισι χρόνια (έως τα τέλη του 2027), όχι μόνο να κάνει σταδιακά μια μεγάλης κλίμακας μετάβαση και να αντικαταστήσει με αέριο άλλης πηγής προέλευσης το 40% και πλέον της συνολικής της κατανάλωσης, αλλά κυρίως αυτό να συμβεί χωρίς να αυξηθούν οι τιμές.

Το στοίχημα, ο βαθμός δυσκολίας και τα τρία στρατόπεδα

Σε πολιτικό επίπεδο η κυβέρνηση γνωρίζει καλά ότι θα ήταν καταστροφικό ενώ θα πλησιάζουν οι επόμενες εκλογές (2026-2027) και ενώ είναι πλέον προφανές ότι δεν μπορεί να τιθασεύσει την ακρίβεια, να ενσκήψουν νέες αυξήσεις στον ευαίσθητο τομέα της ενέργειας, στο όνομα της κοινοτικής εμμονής για πλήρη απεξάρτηση της ΕΕ από το ρωσικό αέριο. Ανησυχία που συμμερίζονται πολλές ευρωπαικές κυβερνήσεις.

Και γι' αυτό ακριβώς το λόγο, στο πλαίσιο των ζυμώσεων που γίνονται σε Ευρωβουλή και Ευρωπαικό Συμβούλιο για το σχέδιο της Κομισιόν, ένας ζωηρός διάλογος δυναμώνει πανευρωπαϊκά, ο οποίος προοιωνίζεται αλλαγές στο σχέδιο της Κομισιόν, με τις χώρες-μέλη να έχουν σχηματίσει στην ουσία τρία στρατόπεδα.

Στο πρώτο ανήκουν όσες έχουν μικρή ή καθόλου εξάρτηση από το ρωσικό αέριο, όπως η Δανία από όπου έλκει την καταγωγή του ο Επίτροπος Ενέργειας Νταν Γιόργκενσεν και οι χώρες της Βαλτικής που αντιμετωπίζουν το θέμα με καθαρά πολιτικούς όρους και ως ζήτημα επιβίωσης.

Στο δεύτερο ανήκουν οι χώρες του μπλοκ που θεωρούν απολύτως αρνητικό το σχέδιο και είναι στην ουσία οι σύμμαχοι της Ρωσίας εντός της ΕΕ, δηλαδή η Ουγγαρία και η Σλοβακία.

Στη μέση, δηλαδή στο τρίτο στρατόπεδο, βρίσκεται η Ελλάδα και χώρες που ναι μεν βλέπουν θετικά το σχέδιο της Κομισιόν αλλά επιμένουν ότι έχει σημασία ο τρόπος με τον οποίο θα γίνει, καθώς φοβούνται παρενέργειες, με πρώτη και κυριότερη την αύξηση των τιμών.

Είναι η μεγαλύτερη ανησυχία της ελληνικής κυβέρνησης, όπως είχε καταστήσει σαφές τον Ιούνιο από το βήμα του Energy Transition Summit (Καθημερινή - FT), ο κ. Παπασταύρου, με τις πληροφορίες να λένε ότι επανέλαβε ξανά στον κ. Γιόργκενσεν τις συγκεκριμένες θέσεις.

Φωτιές ανάβει το σχέδιο της Κομισιόν

Στο θέμα της οριστικής κατάργησης των ροών ρωσικού αέριου προς την Ευρώπη αναφέρθηκε εκτενώς χθες ο κ. Γιόργκενσεν.

«Στέλνουμε, λοιπόν, ένα ξεκάθαρο μήνυμα προς τη Ρωσία: αυτό δεν μπορεί να συνεχιστεί. Δεν θα επιτρέψουμε πλέον στη Ρωσία να εκβιάζει τα κράτη-μέλη μας. Δεν θα επιτρέψουμε να εργαλειοποιείται η ενέργεια εις βάρος μας. Δεν θα συμβάλουμε -ούτε έμμεσα- στη χρηματοδότηση του πολεμικού ταμείου της Ρωσίας», ανέφερε χαρακτηριστικά, θυμίζοντας ότι σήμερα οι εισαγωγές άνθρακα από τη Μόσχα είναι 0% (από 51% το 2022), πετρελαίου στο 3% (από 27%) και του φυσικού αερίου στο 13% (από 45%).

Την ίδια ωστόσο στιγμή το σχέδιο των Βρυξελλών για fast track απεξάρτηση από το ρωσικό αέριο έχει ανάψει φωτιές με χαρακτηριστική τη προ ημερών επιστολή του Σλοβάκου Πρωθυπουργού Ρόμπερτ Φίκο προς την Ούρσουλα Φον ντερ Λάινεν. Σε ένα αρκετά επιθετικό ύφος επισημαίνει ότι η χώρα του «δεν θα υποστηρίξει ποτέ» το σχέδιο σταδιακής κατάργησης του ρωσικού φυσικού αερίου και ότι με την άποψη αυτή συντάσσονται σύσσωμα και τα κόμματα της αντιπολίτευσης.

Σε ανάρτησή του μάλιστα τη Τρίτη στο Facebook είχε χαρακτηρίσει το σχέδιο της ΕΕ για τον τερματισμό των ροών ρωσικού φυσικού αερίου ως «ηλίθιο», αποκαλώντας την πρόταση της Επιτροπής για προσωρινή αναστολή της απαγόρευσης για τις πιο εξαρτημένες χώρες «ανεπαρκή» και προσθέτοντας ότι η καλύτερη λύση θα ήταν να επιτραπεί στη Σλοβακία να εκπληρώσει τη σύμβασή της με τη Gazprom μέχρι τη λήξη της το 2034.

Αν και η Σλοβακία δεν μπορεί να ασκήσει βέτο στην προτεινόμενη νομοθεσία για τέλος των ρωσικών ροών έως τα τέλη του 2027, ο Φίκο έχει διαμηνύσει ότι η χώρα θα συνεχίσει να μπλοκάρει έναν νέο γύρο κυρώσεων κατά της Μόσχας μέχρις ότου αντιμετωπιστούν από τη Κομισιόν οι ανησυχίες που σχετίζονται την προμήθεια φυσικού αερίου.

Στήριξη η Σλοβακία βρίσκει από τον άλλο σύμμαχο της Μόσχας εντός της ΕΕ, την Ουγγαρία. Εκφράζοντας τη σύμφωνη γνώμη του με τις ανησυχίες της Σλοβακίας, ο ούγγρος υπουργός Εξωτερικών, Πέτερ Σιγιάρτο, δήλωσε ότι οι προτεινόμενες κυρώσεις στη Μόσχα θα έβλαπταν τα συμφέροντα της Βουδαπέστης, καθώς η χώρα εξαρτάται επίσης από τον εφοδιασμό με ρωσικό φυσικό αέριο.