Τι σημαίνει η είσοδος της ΔΕΗ στο παιχνίδι των υδάτων - Κεντρικός ρόλος στις επενδύσεις και το συντονισμό - Με μειοψηφικό ποσοστό στο νέο φορέα «ομπρέλα» για 739 μικρούς παρόχους

Το κεντρικό ρόλο στο μεγάλο σχέδιο για την αντιμετώπιση της λειψυδρίας φαίνεται ότι επιφυλάσσει η κυβέρνηση για τη ΔΕΗ, μέσω της συγκέντρωσης κάτω από μια «ομπρέλα» όλων των διάσπαρτων ανά την Ελλάδα 739 μικρών δημοτικών επιχειρήσεων ύδρευσης και αποχέτευσης.

Στο φιλόδοξο αυτό πλάνο για αλλαγή του μοντέλου διαχείρισης των υδάτων, που ανακοίνωσε χθες το Μαξίμου, η επιχείρηση θα έχει όπως όλα δείχνουν μια κομβική θέση, μπαίνοντας στις υποδομές γύρω από το νερό, στις επενδύσεις που χρειάζονται για να αντιμετωπιστεί η λειψυδρία και στα έργα για να περιοριστούν οι τεράστιες απώλειες στα δίκτυα.

Τόσο στην ύδρευση όπου φτάνουν το 40%, όσο και στην άρδευση όπου ξεπερνούν το 60%, με την εισπραξιμότητα να παραμένει χαμηλή, την υπανάκτηση του κόστους των επενδύσεων μεγάλη και πολλά έργα να μη τελειώνουν ή να μην παραλαμβάνονται καν.

Στην ουσία, η συμβολή της ΔΕΗ στο εγχείρημα που θα αποκρυσταλλωθεί όταν η κυβέρνηση καταλήξει μέσα στις επόμενες εβδομάδες στο τελικό πλάνο, θα αφορά, όπως λένε άνθρωποι με γνώση των διεργασιών, την είσοδο της με μειοψηφικό ποσοστό στον ένα από τους 3 νέους πυλώνες του κυβερνητικού σχεδίου.

Του κρατικού δηλαδή φορέα που με πλειοψηφικό μέτοχο το Δημόσιο θα ενσωματώσει τις πολλές εκατοντάδες μικρές επιχειρήσεις ανά την Ελλάδα (ΔΕΥΑ, ΓΟΕΒ, ΤΟΕΒ), η εικόνα των οποίων παραμένει προβληματική και ζημιογόνα, παρά τη περυσινή μεταρρύθμιση.

Σύμφωνα με κυβερνητικές πηγές, η συμβολή της θα αφορά ένα συνδυασμό παραγόντων, με έμφαση τη κατασκευή όσο και στη λειτουργία νέας τεχνολογίας έργων, την ανάπτυξη μονάδων αφαλάτωσης στα νησιά, και γενικώς το σχεδιασμό των επενδύσεων που χρειάζονται για να γίνει πιο λειτουργικό το σύστημα και να βελτιωθούν οι επιδόσεις των δημοτικών επιχειρήσεων ύδρευσης και αποχέτευσης.

Τα χρέη των τελευταίων προς τη ΔΕΗ αυξάνονται αλματωδώς και σύμφωνα με τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία έχουν ξεπεράσει τα 400 εκατ ευρώ, παρά τη προσπάθεια ρύθμισης που είχε γίνει ένα χρόνο πριν. Είναι ένας επιπλέον λόγος για να μπει η ΔΕΗ στο παιχνίδι των υδάτων.

Τα κοινοτικά ταμεία, το knowhow και τα χρέη των ΔΕΥΑ

Στο ερώτημα κατά πόσο όλες αυτές οι νέες επενδύσεις θα χρηματοδοτηθούν από την ίδια την επιχείρηση, επηρεάζοντας την υλοποίηση του business plan της, η απάντηση που δίνουν άνθρωποι με γνώση των διεργασιών είναι ότι τα κεφάλαια που προφανώς μεταφράζονται σε πολλά δισεκατομμύρια, θα προέλθουν αποκλειστικά από κοινοτικά ταμεία, όχι από την ίδια.

Σε κάθε περίπτωση, όπως διευκρινίζουν πηγές με γνώση των συζητήσεων, η είσοδος της ΔΕΗ στο παιχνίδι των υδάτων δεν σημαίνει ότι αλλάζει το καθεστώς γύρω από το νερό. Και σαν ιδιωτική εταιρεία που είναι η τελευταία δεν μπορεί να έχει τίποτα παραπάνω από ένα μειοψηφικό μερίδιο στο νέο φορέα, όπως προβλέπει και η νομολογία του ΣτΕ (πχ στην ΕΥΔΑΠ το Δημόσιο ελέγχει άμεσα και έμμεσα το 61,33% της εταιρείας).

Τα ποσοστά πάντως τόσο του Δημοσίου όσο και της ΔΕΗ στο νέο φορέα, είναι από τα ζητήματα που τελούν υπό εξέταση. Το ίδιο και το αν θα πρόκειται για Νομικό Πρόσωπο Δημοσίου ή Ιδιωτικού Δικαίου (ΝΠΔΔ ή ΝΠΙΔ), το ποιος θα αναλάβει το μάνατζμεντ στο νέο φορέα, τι θα ισχύσει με τα πολλά κανονιστικά θέματα του συγκεκριμένου τομέα και φυσικά πώς θα ξεπεραστούν τυχόν επιπλοκές με το ΣτΕ, καθώς το νερό είναι δημόσιο αγαθό, με ό,τι αυτό συνεπάγεται. Το ίδιο ισχύει και ως προς το μείζον ερώτημα για το πώς θα αντιμετωπίσει η κυβέρνηση τις όποιες αντιδράσεις προκύψουν σε επίπεδο Δήμων για την αλλαγή του χάρτη γύρω από τις ΔΕΥΑ, οι οποίες παρά τη περυσινή προσπάθεια να μπουν σε μια τάξη συνεχίζουν να συσσωρεύουν ζημιές.

Ποιοι θα είναι οι 3 πυλώνες

Στο εγχείρημα, εμπλέκονται τα 3 άμεσα σχετιζόμενα με το αντικείμενο της λειψυδρίας υπουργεία, το Περιβάλλοντος και Ενέργειας, το Αγροτικής Ανάπτυξης και το Εσωτερικών και το σχέδιο, ο πιο απαιτητικό κρίκος του οποίου αφορά τη συνένωση 740 επιχειρήσεων ύδρευσης κάτω από ένα φορέα, βρίσκεται ακόμη σε φάση επεξεργασίας, όπως εξηγούν κυβερνητικές πηγές.

Το μόνο βέβαιο είναι ότι το σημερινό πλαίσιο με τις περίπου 400 εταιρείες ύδρευσης και τις άλλες τόσες εταιρείες άρδευσης πανελλαδικά δεν έχει περπατήσει. Τα μέτρα για τις προαιρετικές (και όχι υποχρεωτικές) συγχωνεύσεις που προέβλεπε ο περυσινός νόμος δεν έχουν αποδώσει, η εικόνα των περιφερειακών παρόχων (ΔΕΥΑ, ΟΕΒ) παραμένει προβληματική, ενώ οι απώλειες στα δίκτυα μεταφοράς και διανομής του νερού συνεχώς μεγαλώνουν.

Στον 1ο πυλώνα, η παρουσία της ΔΕΗ θα αφορά ενδεχομένως ένα συνδυασμό πολλών πραγμάτων: Τόσο αξιοποιώντας το knowhow, την εμπειρία της για τη κατασκευή και διαχείριση φραγμάτων και υδροηλεκτρικών, καθώς και τη πληθώρα των μηχανικών που διαθέτει, όσο και το συντονισμό της όλης διαχείρισης. Κεντρικός άξονας επίσης θα είναι η συμβολή της στο σχεδιασμό και εκτέλεση μαζικών επενδύσεων σε μονάδες αφαλάτωσης στα νησιά, όπου η έλλειψη νερού οδηγεί σε υπεράντληση υδάτων μέσω γεωτρήσεων.

Στο 2ο γεωγραφικό πυλώνα του κυβερνητικού εγχειρήματος κεντρικό ρόλο θα έχει η ΕΥΔΑΠ. Η εταιρεία πρόκειται να επεκτείνει την αρμοδιότητα της σε νέες περιοχές, τόσο εντός της Αττικής, όσο και σε περιοχές εκτός του Λεκανοπέδιου. Σήμερα για παράδειγμα, μόνο κατ’ εξαίρεση η ΕΥΔΑΠ παρέχει νερό εκτός Αττικής, λ.χ. σε περιοχές των Οινοφύτων, ενώ βρίσκεται σε συζητήσεις για την παροχή υπηρεσιών σε γειτονικές πόλεις, όπως η Κόρινθος, η Θήβα και η Λιβαδειά. Στο σύντομο μέλλον οι περιοχές αυτές μπορεί να πολλαπλασιαστούν.

Στο 3ο πυλώνα, το κεντρικό ρόλο κρατά η ΕΥΑΘ, οι αρμοδιότητες της οποίας εξετάζεται να επεκταθούν σε όλη τη Θεσσαλονίκη (σήμερα έχει παρουσία μόνο στο πολεοδομικό συγκρότημα), καθώς επίσης και στην Χαλκιδική ή και αλλού στη Βόρεια Ελλάδα. Αμφότερες τόσο η ΕΥΔΑΠ, όσο και η ΕΥΑΘ θα χρειαστούν νέες μεγάλες επενδύσεις για τον εκσυγχρονισμό των δικτύων και έργα στην αφαλάτωση.

Το στοίχημα της αφαλάτωσης

Η συγκεκριμένη κατηγορία επενδύσεων αποτελεί κεντρικό διακύβευμα στο νέο μοντέλο διαχείρισης των υδάτων. Τα νερά στα φράγματα ελαττώνονται δραματικά και όπως δείχνουν τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν στη χθεσινή σύσκεψη, στη περίπτωση των υδροηλεκτρικών της ΔΕΗ κινούνται στα τέλη Ιουλίου λίγο πάνω από τις 1.900 GWh, όπως έγραψε προ ημερών το Energypress (https://energypress.gr/news/me-labomena-ta-ydroilektrika-i-mahi-toy-systimatos-apenanti-sto-kaysona-sta-deytera-heirotera).

Η διεθνής εμπειρία δείχνει ότι τα μόνα έργα που μπορούν πλέον να αντιμετωπίσουν αποτελεσματικά τη λειψυδρία, είναι οι μονάδες αφαλάτωσης. Τέτοιο είναι και το παράδειγμα της Κύπρου, που έχει συζητηθεί στο πλαίσιο του νέου σχεδιασμού, καθώς η χώρα κατέχει την πρώτη θέση στην Ευρώπη όσον αφορά τον αριθμό φραγμάτων ανά κάτοικο.

Στη λογική μάλιστα αυτή, η προηγούμενη πολιτική ηγεσία του ΥΠΕΝ, επί Θ.Σκυλακάκη, είχε ξεκινήσει να προωθεί μια λύση «πακέτο» που αφορούσε συνδυασμό έργων ΑΠΕ, αντλησιοταμίευσης και αφαλάτωσης, προκειμένου να εγκατασταθούν κατά προτεραιότητα στις Κυκλάδες, (Νάξος, Μύκονος, Κύθνος, Σέριφος), που αντιμετωπίζουν το μεγαλύτερο πρόβλημα λειψυδρίας, καθώς και σε ορισμένα άλλα νησιά του Αιγαίου.

Σήμερα στη Λέσβο, τη Λήμνο, τη Χίο, τη Σάμο και άλλα νησιά, η άντληση έχει φτάσει σε ορισμένες περιπτώσεις ακόμη και κάτω από τη στάθμη της θάλασσας.