Θοδωρής Παναγούλης: Αυξήσεις φαρμάκι στο ρεύμα, αλλά... από το 2012

Τη δύσκολη εξίσωση διαμόρφωσης των τιμολογίων ρεύματος κατά τρόπο που να είναι αποδεκτός από την κοινότητα και την τρόϊκα και ταυτόχρονα να μην οδηγεί σε υπέρογκες αυξήσεις για τα νοικοκυριά χαμηλού εισοδήματος, θα κληθεί να λύσει την ερχόμενη εβδομάδα η κυβέρνηση.

Την Πέμπτη, κατά πάσα πιθανότητα, η υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας κ. Τίνα Μπιρμπίλη θα παραλάβει από τη Ρυθμιστική Αρχή Ενέργειας την τελική της γνωμοδότηση (καθυστέρησε για να μην είναι επί τάπητος κατά την επίσκεψη του πρωθυπουργού στη ΔΕΘ) για τις διαφοροποιήσεις που πρέπει να επέλθουν στα τιμολόγια ρεύματος ώστε να ανταποκρίνονται στο αίτημα της κοινότητας για κάλυψη, από κάθε ένα, του κόστους παραγωγής. Εδώ βεβαίως υπάρχει η ένσταση, όπως έχει και παλαιότερα επισημάνει ο «ΚτΕ», ότι το κόστος παραγωγής του ρεύματος από τη ΔΕΗ κινείται σε υψηλότερα επίπεδα από το «βέλτιστο», λόγω δομικών και λειτουργικών δυσλειτουργιών της επιχείρησης, όπως άλλωστε επισημαίνεται ακόμα και σε μελέτες που έχουν πραγματοποιηθεί για λογαριασμό της ίδιας της ΔΕΗ. Η ΡΑΕ υπό τη νέα ηγεσία της προχώρησε σε ελέγχους των κοστολογικών στοιχείων της ΔΕΗ και φέρεται ότι θα «ψαλιδίσει» κατά 5 – 6% τις απαιτήσεις της επιχείρησης, ωστόσο παραμένει η διαφορά για πολλά από τα τιμολόγια.

Η γνωμοδότηση πάντως της ΡΑΕ θα δίνει ένα τελικό νούμερο στο οποίο θα πρέπει να φτάσει κάθε τιμολόγιο μέχρι το 2013. Από εκεί και πέρα, η κυβέρνηση καλείται να λάβει αποφάσεις για το πότε και πώς θα επιφέρει τις αλλαγές, αλλά και για το τι είδους ρυθμίσεις θα κάνει ώστε να αποφύγει υπέρογκες επιβαρύνσεις σε κοινωνικές ομάδες που έχουν ούτως ή άλλως πληγεί από τη συνολική οικονομική κατάσταση.

Βέβαιον είναι ότι δεν θα υπάρξουν αλλαγές μέσα στο 2010, αλλά από το 2011 και μετά. Αλλά και για το 2011, το οποίο εκτιμάται ότι θα είναι πολύ δύσκολο για τους καταναλωτές, πρόθεση της Τίνας Μπιρμπίλη είναι να μην μπούν μεγάλες αυξήσεις, να κινηθούν δηλαδή στα επίπεδα του πληθωρισμού, αλλά αντίθετα να «σπρωχτούν» προς τα πίσω, στα έτη 2012 και 2013. Το ερώτημα βέβαια είναι τι θα γίνει αν τότε οι τιμές πετρελαίου βρεθούν στα ύψη, οπότε το κόστος παραγωγής θα είναι υψηλότερο και η απαιτούμενες αυξήσεις στο ρεύμα ακόμα μεγαλύτερες.

Το σοβαρότερο πρόβλημα το έχει η Τίνα Μπιρμπίλη σε δύο κατηγορίες καταναλωτών. Πρώτον στα νοικοκυριά χαμηλών καταναλώσεων μέχρι 800 κιλοβατώρες το τετράμηνο και δεύτερον στα «αγροτικά» ρολόγια που αφορούν κυρίως αντλιοστάσια άρδευσης. Αρκεί να αναφερθεί ότι, για να αντανακλούν το κόστος παραγωγής τα οικιακά τιμολόγια έως 800 κιλοβατώρες θα πρέπει να αυξηθούν κατά... 48% και τα αγροτικά κατά 40%. Θα γίνει κάτι τέτοιο; Σύμφωνα με ασφαλείς πληροφορίες δεν θα γίνει, και προς τούτο το ΥΠΕΚΑ θα χρησιμοποιήσει ότι «εργαλείο» έχει στα χέρια του.

Αναβολή για αργότερα

Όσον αφορά τις καταναλώσεις μέχρι 800 Κιλοβατώρες, οι κινήσεις της υπουργού, σύμφωνα με πληροφορίες, θα είναι οι εξής:

Κατ΄αρχάς, από τα 2,5 με 3 εκατ. μετρητές που έχουν αυτές τις καταναλώσεις, περίπου 1,5 με 2 εκατ. εκτιμάται ότι εντάσσονται στο Κοινωνικό Τιμολόγιο και συνεπώς εξαιρούνται των αυξήσεων, θα έχουν μάλιστα και 10% μείωση. Για το υπόλοιπο 1 εκατ. περίπου μετρητές, οι οποίοι αφορούν κυρίως εξοχικά και δεύτερες κατοικίες, εξετάζονται μέτρα για να ισοφαριστεί η αύξηση στην αξία του ρεύματος με αντίστοιχες μειώσεις στις «μη ανταγωνιστικές» χρεώσεις που επιβαρύνουν τα τιμολόγια, Πρόκειται για τα τέλη χρήσης δικτύων μεταφοράς, διανομής, τις Υπηρεσίες Κοινής Ωφέλειας, και το Τέλος ΑΠΕ που αντιστοιχούν περίπου στο 50% του λογαριασμού ρεύματος. Βέβαια η μείωση των ρυθμιζόμενων χρεώσεων σε αυτά τα τιμολόγια θα μετακυληθεί στις μεγαλύτερες καταναλώσεις, άνω των 2.000 κιλοβατωρών το 4μηνο, και εκτιμάται ότι δεν μπορεί να γίνει δεκτή από την κοινότητα παρά μόνον ως προσωρινό μέτρο, άρα το πολύ για το 2011.

Ένα σενάριο κάνει λόγο επίσης για μείωση του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης καθώς και του ΔΕΤΕ (Δικαίωμα Εκτέλεσης Τελωνειακών Εργασιών) που επιβλήθηκε με τα τελευταία μέτρα στο ηλεκτρικό ρεύμα. Είναι μέτρο δύσκολο στην εφαρμογή του καθώς εμπίπτει σε φορολογικά ζητήματα.

Από εκεί και πέρα, είναι τόσο χαμηλή η αξία της ενέργειας σε σχέση με το συνολικό λογαριασμό (ευρώ/MWh) στις πολύ μικρές καταναλώσεις, ώστε και μετά τις υπουργικές παρεμβάσεις οι αυξήσεις, τουλάχιστον σε ορίζοντα τριετίας, θα είναι σημαντικές.

Σοβαρό είναι το πρόβλημα που θα υπάρξει το με τους αγρότες, καθώς οποιαδήποτε μείωση στο αγροτικό τιμολόγιο χαρακτηρίζεται από την Kομισιόν ως επιδότηση. Άρα, το 40%, όση δηλαδή είναι η διαφορά των σημερινών αγροτικών τιμολογίων από τα επίπεδα που αντανακλούν το πραγματικό κόστος του ρεύματος, ακόμη και αν περιοριστεί δεν μπορεί να είναι κάτω του 20%-25%, πάντα σε βάθος τριετίας.

Μεσαία κατηγορία

Εκεί όπου πιθανώς καταστεί εφικτό να «ψαλιδιστούν» οι αυξήσεις προς όφελος των πελατών της ΔΕΗ είναι στις «μεσαίες» κατηγορίες των οικιακών καταναλώσεων, μεταξύ 801- 1.600 κιλοβατώρες το τετράμηνο, αλλά και μεταξύ 1.601- 2.000 kwh. Ενδέχεται, λένε στελέχη του χώρου, να είναι της τάξης του 2%-3% ή και χαμηλότερες. Για παράδειγμα, για ένα μέσο νοικοκυριό με 1.700 kWh το 4μηνο, η γνωμοδότηση της ΡΑΕ θα περιορίζει στο μόλις 1,4% την αύξηση, έναντι 6,7% της αρχικής πρότασης της ΔΕΗ.

Ταυτόχρονα θα προβλέπονται σημαντικές μειώσεις για μεγάλες οικιακές καταναλώσεις και για τους εμπορικούς πελάτες, οι οποίοι επί πολλά χρόνια επιδοτούσαν τα τεχνητά και για κοινωνικούς λόγους διατηρούμενα σε χαμηλά επίπεδα οικιακά τιμολόγια.

Πρέπει να σημειωθεί ότι βάσει του επικαιροποιημένου μνημονίου που υπεγράφη τον Αύγουστο η κυβέρνηση θα πρέπει να έχει ανακοινώσει στην τρόικα την τελική της απόφαση για την αναπροσαρμογή των τιμολογίων ως το τέλος Δεκεμβρίου.

Μπλόκο στη μείωση των εμπορικών

Η αναδιάρθρωση των τιμολογίων ρεύματος θα επιφέρει μειώσεις στους μεγάλους οικιακούς καταναλωτές και στους εμπορικούς πελάτες της ΔΕΗ, τις κατηγορίες δηλαδή εκείνες που αποτελούν σήμερα τον προνομιακό αποδέκτη της εμπορικής επίθεσης που δέχεται η επιχείρηση από τους ιδιώτες παρόχους ηλεκτρικού ρεύματος.

Η ΔΕΗ έχει ζητήσει να της επιτραπεί να προχωρήσει άμεσα σε μειώσεις των τιμολογίων της για τους εμπορικούς πελάτες της, προκειμένου να σταματήσει η «αιμορραγία» που έχει προς τους ιδιώτες παρόχους λιανικής πώλησης ρεύματος. Ήταν μάλιστα κάτι που είχε εξεταστεί από τη ΡΑΕ και, με βάση συγκεκριμένες παρατηρήσεις και δεσμεύσεις, επρόκειτο να πάρει το πράσινο φως. Αυτό, πλέον, πρέπει να θεωρείται απίθανο. Οι μειώσεις στα τιμολόγια των μεγάλων οικιακών και των εμπορικών καταναλωτών θα μπούν επίσης σταδιακά και σε βάθος χρόνου. «Μπορεί να υπάρχει μια μικρή διαφοροποίηση στο ρυθμό εφαρμογής των μεταβολών, από τιμολόγιο σε τιμολόγιο, αλλά σε γενικές γραμμές θα υπάρχει μια αναλογία, καθώς, σε αντίθετη περίπτωση, θα έχουμε πρόβλημα με την κοινότητα» επισημαίνει παράγοντας που γνωρίζει καλά το θέμα.

Πάνω – κάτω, δηλαδή, με τον ίδιο ρυθμό που θα αυξάνουν τα τιμολόγια που πρέπει να ανέβουν πάνω από το κόστος (δίνοντας έτσι, σταδιακά, ευκαιρίες στους ιδιώτες να ανταγωνιστούν τη ΔΕΗ), με τον ίδιο θα μειώνονται τα εμπορικά κ.λπ.

Το θέμα αυτό είναι ζήτημα «ζωής ή θανάτου» για τις ιδιωτικές εταιρείες λιανικής, καθώς, εάν χάσουν το υφιστάμενο πλεονέκτημα στα εμπορικά τιμολόγια, σε συνδυασμό με την διαφαινόμενη αύξηση στην Οριακή Τιμή του Συστήματος, στην τιμή δηλαδή που αγοράζουν το ρεύμα στη χονδρική, θα αντιμετωπίσουν πρόβλημα επιβίωσης. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο προσπαθούν να ανοίξουν τον ανταγωνισμό και σε περιοχές όπως τα νησιά, για τα οποία οι καταναλωτές πληρώνουν ούτως ή άλλως τις λεγόμενες Υπηρεσίες Κοινής Ωφέλειας (ΥΚΩ)

(Ο Κόσμος του Επενδυτή, 18/09/2010)