Skip to main content
Menu
English edition Live Blog Weekly Issues

Ν. Καρακατσάνη: Τι αλλάζει στα τιμολόγια μεταφοράς φυσικού αερίου

Ο Κανονισμός 460/2017 ή «Κανονισμός TAR», που εκδόθηκε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή τον Μάρτιο του 2017, θεσπίζει έναν κώδικα για το φυσικό αέριο που καθορίζει κανόνες για την εναρμονισμένη διάρθρωση των τιμολογίων μεταφοράς. Βασικός στόχος του Κανονισμού είναι η ενίσχυση της διαφάνειας και της συγκρισιμότητας των χρεώσεων μεταφοράς, αναφορικά με τα δομικά χαρακτηριστικά τους, τις μεθοδολογίες και διαδικασίες που εφαρμόζονται για τον προσδιορισμό τους αλλά και τυχόν μεταβολές τους.

Εδραιώνοντας ένα πιο ενιαίο τεχνικό υπόβαθρο, που επιτρέπει την καλύτερη αποτύπωση και παρακολούθηση της δομής των τιμολογίων μεταφοράς, ο Κανονισμός TAR εντάσσεται στους θεμελιώδεις στόχους της Ενεργειακής Ένωσης, όπως ιδίως:

-          H εδραίωση μιας ενιαίας ευρωπαϊκής αγοράς για το φυσικό αέριο.

-          H άρση στρεβλώσεων στη ροή του αερίου.

-          Η ενίσχυση της ασφάλειας εφοδιασμού και των διασυνοριακών διασυνδέσεων.

Ειδικότερα, το σκεπτικό της Ευρωπαϊκής Επιτροπής συνοψίζεται ως εξής. Μετά την εισαγωγή της έννοιας του συστήματος εισόδου-εξόδου, με τον Κανονισμό 715/2009, το κόστος μεταφοράς αερίου δεν συνδέεται πλέον άμεσα με μια συγκεκριμένη διαδρομή. Αντιθέτως, είναι δυνατή η σύναψη διακριτών συμβάσεων δυναμικότητας σε κάθε σημείο εισόδου και εξόδου. Στο πλαίσιο αυτό, που τέθηκε σε εφαρμογή από το 2013, ο Διαχειριστής του συστήματος μεταφοράς αποφασίζει για τον πλέον αποδοτικό τρόπο ροής του αερίου. Ωστόσο, προκειμένου να επιτευχθεί ένα εύλογο επίπεδο αντανάκλασης του κόστους καθώς και προβλεψιμότητας, τα τιμολόγια μεταφοράς πρέπει να βασίζονται σε μια συνεπή και διαφανή μεθοδολογία, που να αποτυπώνει συγκεκριμένους και αντικειμενικούς παράγοντες διαμόρφωσης του κόστους.

Ένα επιπρόσθετο ζητούμενο είναι να μετριαστεί η έκθεση των χρηστών του συστήματος, και κατ’ επέκταση των καταναλωτών αερίου, σε κινδύνους που απορρέουν από την διακύμανση της ποσότητας του αερίου, ειδικά σε περιπτώσεις συστημάτων με μεγάλες ροές διαμετακόμισης. Επιπλέον, για να προαχθεί η σταθερότητα των τιμολογίων και να αποφευχθούν αρνητικές επιπτώσεις στις ταμειακές ροές των Διαχειριστών, κρίθηκε απαραίτητο να καθοριστούν αρχές περί συμφωνίας των εσόδων από τις υπηρεσίες μεταφοράς.

Με αυτόν τον βασικό προσανατολισμό, ο Κανονισμός TAR εισάγει μια δέσμη κοινών αρχών αλλά και εκτενών απαιτήσεων διαφάνειας, ώστε οι χρήστες του συστήματος να κατανοούν πληρέστερα τα τιμολόγια μεταφοράς, καθώς και τις χρεώσεις άλλων υπηρεσιών που παρέχει ο Διαχειριστής, καταρχάς ως προς το κόστος που αποτυπώνουν και τις παραδοχές που έχουν υιοθετηθεί. Ειδικότερα, η διαφάνεια που εδραιώνει ο Κανονισμός θα επιτρέπει στους χρήστες του συστήματος όχι απλώς να επαναλαμβάνουν τους υπολογισμούς των τιμολογίων, έχοντας στη διάθεση τους ένα εύληπτο μοντέλο και τα δεδομένα εισόδου, αλλά και να είναι σε θέση να προβλέπουν την εξέλιξή των τιμολογίων σε εύλογο βαθμό, έχοντας σαφή εικόνα για τις τάσεις κρίσιμων παραγόντων.

Επισημαίνεται ότι το κόστος που ανακτάται μέσω των τιμολογίων μεταφοράς δεν αποτελεί βασικό αντικείμενο του συγκεκριμένου Κανονισμού, πέραν των απαιτήσεων διαφάνειας που θεσπίζει. Αντιθέτως, η έμφαση είναι στον επιμερισμό του κόστους, δηλαδή στον μηχανισμό ανάκτησής του από τα εμπλεκόμενα μέρη. Η κατανομή του κόστους (ενδεικτικά, μεταξύ σημείων εσόδου και εξόδου, μεταξύ δυναμικότητας και ποσότητας, ως προς την ενδο-συστημική και δια-συστημική χρήση του συστήματος) θα πρέπει να διενεργείται με τρόπο αιτιολογημένο και εναρμονισμένο ως προς θεμελιώδη χαρακτηριστικά, που να αντανακλα ορθά τα συνδεόμενα κόστη και να αποτρέπει απότομες αυξομειώσεις των τιμολογίων.

Οκτώ Βασικά Σημεία του Κανονισμού

Πιο συγκεκριμένα, αποφεύγοντας κατά το δυνατόν τεχνικούς όρους, ο Κανονισμός 460/2017 θεσπίζει:

1. Κάποιες ενιαίες αρχές και μεθοδολογικές προσεγγίσεις στη διάρθρωση των τιμολογίων, οι οποίες είναι μεν δεσμευτικές, επιτρέπουν ωστόσο, κάποια ευελιξία σε εθνικό επίπεδο. Διατηρείται δηλαδή ένα φάσμα συμβατών επιλογών που μπορούν να υιοθετηθούν από τις εθνικές ρυθμιστικές αρχές. Ωστόσο, οι επιλογές που θα προκριθούν θα πρέπει να προκύπτουν στο πλαίσιο μιας δομημένης διαβούλευσης και να συνοδεύονται από διεξοδική αιτιολόγηση.

2. Tη λεπτομερή αποτύπωση μεθοδολογιών, τεχνικών παραμέτρων και δεδομένων που υπεισέρχονται στον καθορισμό των τιμολογίων, με τρόπο εύληπτο για τους χρήστες του συστήματος αλλά και άμεσα συγκρίσιμο μεταξύ των χωρών της ΕΕ. Στην κατεύθυνση αυτή συμβάλει η τυποποίηση διαδικασιών, υποδειγμάτων και μορφοτύπων των σχετικών δεδομένων.

3. Τη σύγκριση των ταριφών στις ευρωπαϊκές χώρες με μια κοινή μεθοδολογία για την τιμή αναφοράς, η οποία στηρίζεται στο κριτήριο της σταθμισμένης απόστασης βάσει δυναμικότητας (Capacity WeightedDistance ή CWD). Σημειώνεται ότι η τιμή αναφοράς είναι η τιμή που αφορά προϊόν ετήσιας αδιάλειπτης δυναμικότητας σε σημεία εισόδου και εξόδου και εφαρμόζεται για τα τιμολόγια που βασίζονται στη δυναμικότητα (capacity-based).

4. Επιτρεπτά όρια για το εύρος κάποιων δεικτών που αποτυπώνουν την κατανομή του κόστους αλλά και κάποιων συντελεστών, που προσαρμόζουν την τιμή των ετησίων προϊόντων σε προϊόντα μικρότερης χρονικής διάρκειας.

5. Τον έλεγχο από τον ACER της πληρότητας και της συμμόρφωσης με τον Κανονισμό TAR. Ιδίως, ο ACERελέγχει τη μεθοδολογία τιμής αναφοράς και τη διαμόρφωση τιμολογίων που δεν αφορούν σε υπηρεσίες μεταφοράς ή χρεώσεων που βασίζονται σε ποσότητες. Επιπλέον, ο ACER έχει αρμοδιότητες για την εφαρμογή του Κανονισμού και την αξιολόγηση της αποτελεσματικότητάς του. Στο πλαίσιο αυτό, ο Οργανισμός συντάσσει ετήσιες εκθέσεις προς την ΕΕ, λαμβάνοντας υπόψη αναφορές από τον ENTSO-G.  

6. Την κοινοποίηση της αιτιολογημένης απόφασης τιμολογίων στον ACER και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

7. Περιοδικές διαδικασίες διαβούλευσης, με δομημένο και εξειδικευμένο περιεχόμενο, και συγκροτημένο τρόπο διενέργειας από τις εθνικές ρυθμιστικές αρχές και τους Διαχειριστές συστημάτων μεταφοράς. Πέραν από την ενεργό συμμετοχή των παραγόντων της αγοράς και των καταναλωτών, ιδιαίτερα κρίσιμη είναι η συμβολή τουACER και στο στάδιο αυτό. Μάλιστα, ο Οργανισμός προβαίνει στην αξιολόγηση των σχολίων της διαβούλευσης, τα οποία του κοινοποιεί ο εθνικός ρυθμιστής. Εξίσου σημαντικός για τον δημόσιο διάλογο είναι ο ρόλος του ENTSO-G, της Ευρωπαϊκής Επιτροπής καθώς και των θεσμικών φορέων όμορων χωρών.

8. Εκτενείς απαιτήσεις λεπτομερούς δημοσίευσης επιμέρους στοιχείων, με εξαίρεση ευαίσθητα ή εμπιστευτικά δεδομένα, καθώς και εκτιμήσεων για κρίσιμους παράγοντες, ώστε να προκύπτει μια πλήρης εικόνα για τη σύνθεση των τιμολογίων αλλά και πιθανές μεταβολές τους. Για αρκετά ζητήματα, οι εθνικοί ρυθμιστές καθορίζουν με αποφάσεις τους ποια στοιχεία θα δημοσιεύονται από εκείνους και ποια ανατίθενται στους Διαχειριστές των συστημάτων μεταφοράς. Πέραν των ιστοσελίδων των ρυθμιστών και Διαχειριστών, η πλατφόρμα διαφάνειας (Transparency Platform) του ENTSO-G επιτρέπει την συγκροτημένη και εύληπτη παρουσίαση στοιχείων καθώς και την άμεση σύγκρισή τους.

Μια συμβιβαστική εκδοχή - Αφετηρία Εναρμόνισης

Αξίζει να αναφερθεί ότι ο Κανονισμός TAR, όπως οριστικοποιήθηκε και ισχύει, αποτελεί μια συμβιβαστική εκδοχή. Είναι ενδεικτικό ότι οι κατευθύνσεις του ACER για το πλαίσιο του Κανονισμού (framework guidelines) εκδόθηκαν τον Νοέμβριο του 2013. Κατά την έναρξη των διεργασιών διαμόρφωσής του, ο στόχος του TAR ήταν εμφανώς πιο φιλόδοξος, υποδεικνύοντας την ισχυρότερη εναρμόνιση των μεθοδολογιών ταριφών στην Ευρώπη. Στην πορεία της διαδικασίας ωστόσο, έγιναν φανερές οι ιδιαιτερότητες που εμφανίζουν τα εθνικά συστήματα μεταφοράς, ως προς τεχνικά σημεία, αλλά και οι ετερογενείς συνθήκες στον τομέα του αερίου που επηρεάζουν τα τιμολόγια (π.χ. διαφοροποίηση πηγών, διασυνδέσεις, βαθμός ανταγωνισμού, ρευστότητα αγορών, μακροχρόνιες συμβάσεις).

Η ισχύουσα εκδοχή του Κανονισμού επομένως, συνιστά το μέγιστο σημείο σύγκλισης που ήταν εφικτό μεταξύ των κρατών μελών της ΕΕ. Είναι χαρακτηριστικό ότι το πλαίσιο του Κανονισμού, παρά τις συνεχείς ενδιάμεσες αναθεωρήσεις, μεταξύ Ρυθμιστών, ACER, Ευρωπαϊκής Επιτροπής και ENTSO-G, αποτέλεσε ένα από τα μεμονωμένα ζητήματα, διαχρονικά, στα οποία έχει καταγραφεί έλλειψη σύγκλισης στην Ολομέλεια των Ρυθμιστικών Αρχών Ενέργειας του ACER.

Ωστόσο, ο ACER θα παρακολουθεί την εφαρμογή του νέου Κανονισμού καθώς και τη συμβολή του στον ανταγωνισμό και την ολοκλήρωση της ενιαίας αγοράς, προσδιορίζοντας ένα φάσμα από σχετικούς δείκτες. Οι δείκτες αυτοί θα αποτυπώνουν, μεταξύ άλλων, το βαθμό διαχρονικής μεταβλητότητας των τιμολογίων, την εξέλιξη των προϊόντων δυναμικότητας, και τις αποκλίσεις των αποτελεσμάτων από τη μεθοδολογία αναφοράς. Ενδέχεται επομένως, να αποτελέσουν την αφετηρία για περαιτέρω εναρμόνιση στο μέλλον. Στο παρόν στάδιο, οι δείκτες που εξετάζονται αντανακλούν διακυμάνσεις στα επίπεδα των τιμολογίων, στις βραχυχρόνιες και μακροχρόνιες συμβάσεις δυναμικότητας, στους πολλαπλασιαστές προσαρμογής για προϊόντα μικρότερα του έτους,  καθώς και στα έσοδα του Διαχειριστή.

Πεδίο Εφαρμογής και Χρονικά Ορόσημα

Οι διατάξεις του Κανονισμού TAR έχουν εφαρμογή σε όλα τα σημεία εισόδου και εξόδου ενός συστήματος μεταφοράς με κάποιες εξαιρέσεις. Ειδικότερα,  τα Κεφάλαια ΙΙΙ (Οριακές Τιμές), V (Τιμολόγηση δεσμοποιημένης δυναμικότητας και δυναμικότητας σε εικονικά σημεία διασύνδεσης), VI (Τιμή εκκαθάρισης και πληρωτέα τιμή) και ΙΧ (Επαυξημένη Δυναμικότητα) καθώς και το άρθρο 28 (Διαβούλευση επί των εκπτώσεων, πολλαπλασιαστές και εποχικοί συντελεστές) έχουν εφαρμογή μόνο σε σημεία διασύνδεσης μεταξύ χωρών της ΕΕ καθώς και σε σημεία διασύνδεσης με τρίτες χώρες όπου εφαρμόζεται ο Κανονισμός CAM. Επίσης, τα άρθρα 31.2 και 31.3 έχουν εφαρμογή σε σημεία διασύνδεσης μεταξύ χωρών.

Ο Κανονισμός τέθηκε σε ισχύ τον Απρίλιο του 2017 και προβλέπει τρία χρονικά στάδια εφαρμογής για επιμέρους προβλέψεις του: 6 Απριλίου 2017, 1 Οκτωβρίου 2017 και 31 Μαΐου 2019.  Πιο συγκεκριμένα, για τον Μάιο του 2019, προβλέπονται οι μεθοδολογίες για την τιμή αναφοράς (Κεφάλαιο II του Κανονισμού), οι οριακές τιμές (Κεφάλαιο ΙΙΙ) και η συμφωνία εσόδων (Κεφάλαιο IV). Εν συντομία, όλη η διαδικασία συμμόρφωσης στον TAR,  θα πρέπει να έχει ολοκληρωθεί έως τον προσεχή Μάιο, ώστε τα τιμολόγια μεταφοράς που θα είναι σε ισχύ από 1.1.2020 να έχουν εκδοθεί έως τότε και να είναι πλήρως συμβατά με τον Κανονισμό.

Διάρθρωση Τιμολογίων Μεταφοράς - Θεμελιώδεις Αρχές και Έννοιες

Με αφετηρία την εφαρμογή ενός συστήματος ταριφών με διακριτές χρεώσεις για κάθε σημείο εισόδου και εξόδου (entry-exit system), τα τιμολόγια μεταφοράς οφείλουν να αντανακλούν κάποιες θεμελιώδεις αρχές. Ιδίως, να είναι κοστοστρεφή και αντικειμενικά, να μην εισάγουν διακρίσεις, να αποφεύγουν τις σταυροειδείς επιδοτήσεις, και να μην στρεβλώνουν το διασυνοριακό εμπόριο. Επιπρόσθετα, όπως προαναφέρθηκε, μέσω του Κανονισμού TAR ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στη δυνατότητα επανάληψης των υπολογισμών και την ενίσχυση της προβλεψιμότητας των ταριφών από τους χρήστες του συστήματος.

Στο πλαίσιο αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικές οι παρακάτω δύο έννοιες.

α) Τιμή Αναφοράς

Η τιμή αναφοράς εφαρμόζεται για τον καθορισμό των τιμολογίων μεταφοράς που βασίζονται στη δυναμικότητα. Η τιμή αυτή αφορά προϊόν δυναμικότητας για εξασφαλισμένη δυναμικότητα διάρκειας ενός έτους και ισχύει στα σημεία εισόδου και εξόδου. Η τιμή αναφοράς αποτελεί την οριακή τιμή που εφαρμόζεται στις ετήσιες δημοπρασίες για ετήσια τυποποιημένα προϊόντα αδιάλειπτης δυναμικότητας. Για μη ετήσια τυποποιημένα προϊόντα εξασφαλισμένης δυναμικότητας καθώς και για τυποποιημένα διακοπτόμενα προϊόντα, οι οριακές τιμές τους καθορίζονται με βάση την τιμή αναφοράς κατόπιν προσαρμογών που προσδιορίζονται στον Κανονισμό.

β) Οι ποσοστιαίες αναλογίες που αφορούν την ενδοσυστημική και διασυστημική δυναμικότητα του συστήματος μεταφοράς.

Οι λόγοι αυτοί αποκαλύπτουν τα έσοδα που πρέπει να εισπραχθούν για την αντίστοιχη χρήση (ενδο ή δια-συστημική) του συστήματος συνολικά, σε όλα τα σημεία εισόδου και εξόδου, διαιρούμενα προς την τιμή των παραγόντων διαμόρφωσης του αντίστοιχου κόστους. Ενδεικτικά, ο παρονομαστής της αναλογίας μπορεί να περιλαμβάνει το άθροισμα των μέσων ημερήσιων προβλεπόμενων δυναμικοτήτων για τις οποίες συνάπτεται σύμβαση σε κάθε σημείο ή δέσμη σημείων. Λαμβάνοντας υπόψη τις παραπάνω αναλογίες, εξάγεται έναςδείκτης σύγκρισης για την κατανομή του κόστους τόσο της δυναμικότητας όσο και της ποσότητας. Αν οι ποσοστιαίοι αυτοί δείκτες υπερβαίνουν το αποδεκτό επίπεδο του 10%, η εθνική ρυθμιστική αρχή οφείλει να αιτιολογήσει τα αποτελέσματα.

Έξι Βασικά Σημεία Προσαρμογής των Τιμολογίων

Όπως συχνά επισημαίνεται από τους ρυθμιστές ενέργειας σε ευρωπαϊκό επίπεδο, τα βασικά σημεία προσαρμογής στον TAR περιλαμβάνουν τα εξής:

1. Υποχρέωση εισαγωγής μεθοδολογίας Τιμής Αναφοράς

Τα κόστη που επιμερίζονται σε κάθε σημείο εισόδου και εξόδου του συστήματος θα πρέπει να μετατραπούν σε μια τιμή αναφοράς, η οποία θα προκύπτει διαιρώντας τα κόστη με μια αξιόπιστη πρόβλεψη για την συμβατική δυναμικότητα στο αντίστοιχο σημείο. Τα στάδια των παραπάνω υπολογισμών οφείλουν να συνιστούν δημόσια πληροφορία. Τα δεδομένα εισόδου πρέπει επίσης να δημοσιεύονται και να μπορούν να προβλεφθούν σε έναν εύλογο βαθμό. H μεθοδολογία προσδιορισμού θα πρέπει να διασφαλίζει ότι σε σημαντικό βαθμό, το ρίσκο από τον όγκο των ποσοτήτων που μεταφέρονται δεν καταλήγει στους τελικούς καταναλωτές.  

Αν και ο Κανονισμός δεν επιβάλει συγκεκριμένη επιλογή, η εθνική ρυθμιστική αρχή οφείλει να προβεί σε διαβούλευση (Άρθρο 26 του Κανονισμού) στην οποία: α) να ανακοινώνει λεπτομερώς την προτεινόμενη μεθοδολογία υπολογισμού, β) να συγκρίνει τα αποτελέσματά της με την Μεθοδολογία Τιμής Αναφοράς που βασίζεται στη σταθμισμένη βάσει δυναμικότητας απόσταση (Άρθρο 8 του Κανονισμού ) και γ) να αιτιολογεί τις επιλογές της.

2. Υποχρέωση επιμερισμού για την ανάκτηση του απαιτούμενου εσόδου σε εισόδους και εξόδους

Ο καταμερισμός (Άρθρο 5 του Κανονισμού) θα πρέπει να λαμβάνει υπόψη την τεχνική δυναμικότητα, ή την προβλεπόμενη συμβατική δυναμικότητα, ή την τεχνική δυναμικότητα και την απόσταση, ή την προβλεπόμενη συμβατική δυναμικότητα και την απόσταση. Η Ρυθμιστική Αρχή οφείλει να θέσει σε διαβούλευση τη μεθοδολογία επιμερισμού συγκρίνοντας τα αποτελέσματα με την επιλογή 50/50, που προκύπτει από τη Μεθοδολογία Τιμής Αναφοράς.

Σημειώνεται ότι στο υφιστάμενο πλαίσιο στη χώρας μας, τα προαναφερθέντα ποσοστά της κατανομής καθορίζονται από την ΡΑΕ, στο πλαίσιο της έγκρισης των τιμολογίων, με την εξής αναλογία: 80% έξοδοι και 20% είσοδοι. Ικανοποιείται έτσι η γενική πρόβλεψη να μην παρουσιάζονται σημαντικές διαφοροποιήσεις στους συντελεστές χρέωσης δυναμικότητας και ποσότητας που προκύπτουν στα σημεία εισόδου.

3. Τα τιμολόγια μεταφοράς βασίζονται κατεξοχήν στη δυναμικότητα

Αν και στα υφιστάμενα τιμολόγια του ΕΣΦΑ, η αναλογία που έχει υιοθετηθεί είναι 80% δυναμικότητα (capacity) και 20% ποσότητα (commodity), η τάση που αναδεικνύει ο TAR είναι η συνιστώσα δυναμικότητας να πλησιάζει ή και να αγγίζει το 100%. Κατ’ εξαίρεση και μόνο με συγκριμένη αιτιολόγηση, μέρος των εσόδων από υπηρεσίες μεταφοράς μπορεί να ανακτάται με χρεώσεις ποσότητας.

4. Εφαρμογή αποδεκτών τιμών στους πολλαπλασιαστές

Οι συντελεστές αυτοί (Άρθρα 13 και 14 του Κανονισμού) εισάγονται στα τιμολόγια για τα τυποποιημένα προϊόντα δυναμικότητας με διάρκεια μικρότερη του έτους (τριμηνιαία, μηνιαία, ημερήσια, ή ενδοημερήσια). Αντίστοιχες υποχρεώσεις τίθενται και για τυχόν εποχιακούς συντελεστές. Το επίπεδο των πολλαπλασιαστώνοφείλει να εμπίπτει, πλην αιτιολογημένων εξαιρέσεων, στο παρακάτω φάσμα τιμών: α) Για τριμηνιαία και μηνιαία τυποποιημένα προϊόντα δυναμικότητας να κυμαίνεται από την τιμή έως 1.5. β) Για ημερήσια καιενδοημερήσια τυποποιημένα προϊόντα να κυμαίνεται από την τιμή 1 έως 3.

5. Δυνατότητα παροχής έκπτωσης για αποθηκευτικούς χώρους και υποδομές υγροποιημένου φυσικού αερίου

Ο Κανονισμός TAR αναγνωρίζει ουσιαστικά τη σημασία των παραπάνω εγκαταστάσεων στην εδραίωση τηςασφάλειας του εφοδιασμού. Πιο συγκεκριμένα, για τις υποδομές αποθήκευσης (storage) προσδιορίζει ελάχιστη έκπτωσης 50% για τις ταρίφες που βασίζονται στη δυναμικότητα και εφαρμόζονται στα σημεία εισόδου ή εξόδου.  Έκπτωση μπορεί να εφαρμόζεται επίσης στα αντίστοιχα τιμολόγια στα σημεία εισόδου από εγκαταστάσεις ΥΦΑ και στα σημεία εισόδου / εξόδου για υποδομές που αναπτύχθηκαν με σκοπό την άρση της ενεργειακής απομόνωσης.

6. Μηχανισμός διαχείρισης ανακτήσιμων διαφορών

Ο ρυθμιστικός λογαριασμός συμφωνείται με σκοπό την απόδοση στον Διαχειριστή ελλειμματικής ανάκτησης και την επιστροφή στους χρήστες του συστήματος πλεονασματικής ανάκτησης. Ένας μηχανισμός αντίστοιχης λογικής περιγράφεται ήδη στον Κανονισμό Τιμολόγησης του εθνικού συστήματος μεταφοράς.

Παραδείγματα Ενισχυμένης Διαφάνειας

Για να γίνει σαφής ο βαθμός διαφάνειας που εισάγει ο κανονισμός TAR, μπορούμε να εστιάσουμε στις απαιτήσεις δημοσιοποίησης σε δύο κομβικά χρονικά ορόσημα: πριν την έναρξη της ρυθμιστικής περιόδου τιμολόγησης και πριν τη διενέργεια των ετήσιων δημοπρασιών δυναμικότητας.

Α) Τι πρέπει να δημοσιοποιηθεί πριν τη ρυθμιστική περίοδο;

Οι απαιτήσεις δημοσίευσης αφορούν 4 πεδία πληροφοριών.

1.      Παράμετροι μεθοδολογίας, που σχετίζονται με τα τεχνικά χαρακτηριστικά του συστήματος μεταφοράς, όπως η τεχνική δυναμικότητα, οι προβλέψεις για συμβατική δυναμικότητα, η αναλυτική αποτύπωση του συστήματος, οι ροές αερίου (σενάρια αιχμιακής ζήτησης)

2.      Πληροφορίες για το έσοδο, όπως το ύψος του επιτρεπόμενου και του απαιτούμενου εσόδου, η κατανομή του μεταξύ δυναμικότητας και ποσότητας, η κατανομή του μεταξύ σημείων εισόδου / εξόδου, ο μηχανισμός διαχείρισης ανακτήσιμων διαφορών, και παράμετροι της Ρυθμιζόμενης Περιουσιακής Βάσης.  

3.      Άλλες ταρίφες που δεν δημοσιεύονται πριν τις ετήσιες δημοπρασίες δυναμικότητας, όπως αυτές που βασίζονται σε όγκους (commodity-based) ή εφαρμόζονται σε σημεία όπου δεν ισχύει ο Κανονισμός CAM.

4.      Πληροφορίες για την εξέλιξη των τιμολογίων (μεταβολές, τάσεις, απλοποιημένο μοντέλο ταριφών).

Β) Τι πρέπει να δημοσιοποιηθεί πριν τις ετήσιες δημοπρασίες δυναμικότητας  (κάθε Ιούλιο);

Στις απαιτήσεις του Κανονισμού περιλαμβάνονται τα ακόλουθα:

1.      Οι δεσμευτικές τιμές αναφοράς, οι οποίες θα είναι σε ισχύ τουλάχιστον έως το τέλος του έτους αερίου που ξεκινά τον Οκτώβριο κατόπιν των δημοπρασιών, για τυποποιημένα προϊόντα αδιάλειπτης και διακοπτόμενης δυναμικότητας.

2.      Οι πολλαπλασιαστές που εφαρμόζονται και η αιτιολόγησή τους,

3.      Οι εποχικοί  συντελεστές που τυχόν εφαρμόζονται και η αιτιολόγησή τους,

4.      Η αξιολόγηση της πιθανότητας διακοπής δυναμικότητας.

5.      Ο κατάλογος των διακοπτόμενων προϊόντων, των εκπτώσεων που ενέχουν, και οι παραδοχές για την πιθανότητα διακοπής ανά προϊόν.

Διαδικασία Προσαρμογής και Προσεγγίσεις Ρυθμιστών

Η προσαρμογή στον Κανονισμό TAR είναι μια διαδικασία που απαιτεί συγκροτημένο σχεδιασμό και εντατική συνεργασία μεταξύ φορέων τόσο σε εθνικό όσο και σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Είναι ενδεικτικό ότι η Ιταλική Ρυθμιστική Αρχή αποφάσισε την παράταση της ρυθμιστικής περιόδου των τιμολογίων που έληγε τον Δεκέμβριο του 2017 για δύο πρόσθετα έτη (2018 και 2019), κρίνοντας ότι ήταν προτιμότερο να αποφύγει αναθεωρήσεις των τιμολογίων στο ενδιάμεσο διάστημα και να ενσωματώσει πλήρως τον TAR με εκτενέστερο διάστημα διαβούλευσης.

H Γαλλική Ρυθμιστική Αρχή θεωρεί καταρχάς ότι η υφιστάμενη μεθοδολογία τιμολογίων είναι ήδη συμβατή σε σημαντικό βαθμό με τις απαιτήσεις του TAR. Στο πλαίσιο της ετήσιας επικαιροποίησης κάποιων παραμέτρων της μεθοδολογίας, ο Γάλλος ρυθμιστής προτίθεται να συμπληρώσει τις απαιτήσεις διαφάνειας (π.χ. προβλέψεις συμβατικής δυναμικότητας, αξία της Ρυθμιζόμενης Περιουσιακής βάσης ανά τύπο παγίου, δεδομένα για προϊόντα διακοπτόμενης δυναμικότητας).

Αξίζει να αναφερθεί ότι η αναθεώρηση του Κανονισμού Τιμολόγησης του ΕΣΦΑ, που αποφασίστηκε από τη ΡΑΕ τον Οκτώβριο του 2018, ενέχει ήδη στοιχεία από τον TAR (όπως η αρχή revenue reconciliation).

Στο προσεχές διάστημα, η ΡΑΕ θα προβεί στη συστηματική αντιπαραβολή των απαιτήσεων του Κανονισμού ΤΑR με τον υφιστάμενο Κανονισμό Τιμολόγησης ΕΣΦΑ και ειδικότερα, με την εισήγηση του Διαχειριστή Συστήματος (ΔΕΣΦΑ) για την τροποποίησή του, ώστε να καταστεί συμβατός με τον Κανονισμό TAR. Για το σκοπό αυτό, η ΡΑΕ θα διεξάγει τις απαιτούμενες διαβουλεύσεις και θα συνεργαστεί με τον ACER, προκειμένου να προβεί στις απαραίτητες συμπληρώσεις και αναθεωρήσεις εντός των χρονικών προθεσμιών που προβλέπει ο Κανονισμός.

Ενδεικτικό Χρονοδιάγραμμα

Πιο συγκεκριμένα, στη βάση των προβλέψεων του Κανονισμού ΤΑR, η ΡΑΕ θα προβεί σε δημόσια διαβούλευση με θέμα την προσαρμογή του υφιστάμενου Κανονισμού Τιμολόγησης, κατόπιν σχετικής εισήγησης του ΔΕΣΦΑ, για διάστημα τουλάχιστον δύο μηνών.

Στη συνέχεια, η ΡΑΕ θα κοινοποιήσει στον ACER τα αποτελέσματα της διαβούλευσης.

Ο ACER θα αποστείλει τα συμπεράσματα της ανάλυσής του στη ΡΑΕ και τον ΔΕΣΦΑ.

Η επεξεργασία του αναθεωρημένου Κανονισμού θα πρέπει να ολοκληρωθεί από τη ΡΑΕ και να κοινοποιηθεί στον ACER έως τον Φεβρουάριο του 2019.

Έως τον Μάιο του 2019, η ΡΑΕ θα εγκρίνει τιμολόγια που θα είναι συμβατά με τον TAR και θα ισχύουν από 1.1.2020. Στο ενδιάμεσο διάστημα, δηλαδή πριν τον Μάιο του 2019, η ΡΑΕ θα έχει ήδη εγκρίνει το απαιτούμενο έσοδο του ΔΕΣΦΑ, αξιολογώντας την σχετική εισήγηση του Διαχειριστή.

Συμπεράσματα

Ο Κανονισμός TAR εισάγει κοινές αρχές για την διάρθρωση των τιμολογίων μεταφοράς στην Ευρώπη και εκτενείς απαιτήσεις διαφάνειας.  Ανάλογα με τις ιδιαιτερότητες των εθνικών συστημάτων μεταφοράς και το ισχύον ρυθμιστικό πλαίσιο τιμολόγησης, οι αλλαγές που θα επιφέρει ο Κανονισμός στα επίπεδα των τιμολογίων μπορεί να είναι από αμελητέες έως σημαντικές.

Ανεξάρτητα από το ύψος της όποιας μεταβολής κατά την αρχική εφαρμογή του Κανονισμού, καταλυτικής σημασίας είναι το γεγονός ότι εδραιώνεται ένα πλαίσιο που θα συμβάλει στον συνεπή καθορισμό των τιμολογίων και την προβλεψιμότητα της εξέλιξής τους. Περιορίζεται έτσι η έκθεση των χρηστών του συστήματος, και κατ’ επέκταση των καταναλωτών, σε απότομες διακυμάνσεις, σταυροειδείς επιδοτήσεις, αλλά και μεθοδολογικές παραδοχές που δεν αντανακλούν τη συναίνεση της αγοράς.  

Από τις διαβουλεύσεις που διεξάγονται ήδη στην Ευρώπη, γίνεται εμφανές ότι οι προσδοκίες των εμπλεκόμενων μερών της αγοράς είναι αρκετά ετερογενείς. Ενδεικτικά, όπως αναδείχθηκε σε σχετική ημερίδα στις Βρυξέλλες με θέμα την εφαρμογή του Κανονισμού TAR, οι Διαχειριστές εστιάζουν συνήθως στην διασφάλιση της ανάκτησης του κόστους, με περιορισμένο ενδιαφέρον για τους μηχανισμούς κατανομής του κόστους. Οι παραγωγοί και προμηθευτές θα επιθυμούσαν ίσως ελαχιστοποίηση των ταριφών στα σημεία εισόδου, ενώ οι έμποροι τον περιορισμό των ταριφών στα διεθνή διασυνδετικά σημεία με βάση το βραχυπρόθεσμο μεταβλητό κόστος. Οι υποδομές αποθήκευσης, για τις οποίες προβλέπεται ελάχιστη έκπτωση 50%, επιδιώκουν συχνά εκπτώσεις ακόμη και 100%. Οι υποδομές LNG ενδέχεται επίσης να επιδιώκουν μια αντίστοιχη αντιμετώπιση, ανεξάρτητα από την πιθανότητα διακοπής, που μπορεί να είναι αμελητέα στις αναλύσεις επικινδυνότητας.

Ο ρόλος των εθνικών ρυθμιστικών αρχών είναι καταλυτικής σημασίας για την ενίσχυση του δημοσίου διαλόγου σχετικά με τη δομή των τιμολογίων μεταφοράς και τις πολλαπλές σύνθετες παραμέτρους τους. Αν και αρκετά τεχνικές, οι επιμέρους αρχές και πτυχές του Κανονισμού TAR έχουν αντανάκλαση στους καταναλωτές, τις διασυνοριακές συναλλαγές και τον ενεργειακό τομέα γενικότερα. Η υιοθέτηση των επιλογών εκείνων που θα υπηρετούν την ενίσχυση του ανταγωνισμού, λαμβάνοντας παράλληλα υπόψη τις εθνικές ιδιαιτερότητες, απαιτεί τη συγκροτημένη συνεργασία θεσμικών φορέων και παραγόντων της αγοράς. Το χρονικό διάστημα που ακολουθεί είναι ιδιαίτερα κρίσιμο, καθώς τον προσεχή Μάιο οφείλει να ολοκληρωθεί η συμμόρφωση του εθνικού μας πλαισίου με τον Κανονισμό TAR.

Πρόσφατες εξελίξεις στον τομέα του φυσικού αερίου είναι ήδη θετικές, υποδεικνύοντας την ενίσχυση της ρευστότητας σε βραχυπρόθεσμο ορίζοντα αλλά και τη σταδιακή συμμόρφωση με τον Κανονισμό Εξισορρόπησης.  Αναλυτικότερα, από την 1η Ιουλίου 2018, ο Διαχειριστής Συστήματος διενεργεί πλέον αγορές ή πωλήσεις αερίου για σκοπούς εξισορρόπησης από τους χρήστες του ΕΣΦΑ, μέσω δημοπρασιών ημερησίων και ενδοημερησίων προϊόντων τίτλου. Το βάθρο εξισορρόπησης, στο οποίο διεξάγονται οι συναλλαγές, αναπτύχθηκε από τον ΔΕΣΦΑ σε συνεργασία με το Χρηματιστηρίο Αθηνών. Παράλληλα, από την 1η Ιουλίου 2018, ο Διαχειριστής λειτουργεί εικονικό σημείο συναλλαγών (virtual trading point) παρέχοντας τη δυνατότητα στους χρήστες να εμπορεύονται ποσότητες αερίου χωρίς την υποχρέωση δέσμευση δυναμικότητας. Το επόμενο στάδιο είναι η υλοποίηση ενός βάθρου εμπορίας, όπου θα πραγματοποιούνται ανώνυμες συναλλαγές μεταξύ των συμμετεχόντων στην αγορά, διαμορφώνοντας τις οριακές τιμές αγοράς και πώλησης φυσικού αερίου.

Η Ρυθμιστική Αρχή Ενέργειας, παρά την υποστελέχωσή της, θα συνεχίζει να εργάζεται μεθοδικά και εντατικά για την πλήρη εφαρμογή των Ευρωπαϊκών Κανονισμών και την υλοποίηση κρίσιμων μεταρρυθμίσεων σε όλο το φάσμα του τομέα της ενέργειας.

*Η Νεκταρία Καρακατσάνη είναι μαθηματικός, εξειδικευμένη στα οικονομικά της ενέργειας, μέλος της ΡΑΕ, του CEER και της Ολομέλειας Ρυθμιστών του ACER. Το παρόν άρθρο βασίζεται σε ομιλία της κ. Καρακατσάνη στο Πανεπιστήμιο του Λονδίνου. 



ΑΦΗΣΤΕ ΤΟ ΣΧΟΛΙΟ ΣΑΣ

-A +A

Σχετικά άρθρα