Κομισιόν για την ασφάλεια εφοδιασμού με φυσικό αέριο: Ασαφή τα εθνικά Σχέδια Προληπτικής Δράσης  – Ενδεχόμενο άρσης του στόχου εξοικονόμησης

Σε ευνοϊκότερη θέση βρίσκεται φέτος η Ευρώπη, ως προς τον εφοδιασμό με φυσικό αέριο, χάρη στην εφαρμογή έκτακτων μέτρων από την ΕΕ και τα κράτη μέλη.

Ωστόσο, παραμένουν ρίσκα, στην επαρκή προμήθεια της ηπείρου. Μεταξύ αυτών ξεχωρίζουν, το ενδεχόμενο πλήρους διακοπής των ρωσικών ροών, τα προβλήματα σε υποδομές, οι απρόσμενες καιρικές συνθήκες, η αύξηση της ζήτησης ή η πιο «σφιχτή» προμήθεια LNG.

Στη νέα έκθεση της Κομισιόν, για τον κανονισμό της ασφάλειας εφοδιασμού με φυσικό αέριο, επισημαίνονται ορισμένες βελτιώσεις στην αρχιτεκτονική της, ως βάση για περαιτέρω προβληματισμό ενόψει μιας πιθανής μελλοντικής πρότασης της Επιτροπής για την τροποποίηση του εν λόγω κανονισμού.

Επιπλέον, τονίζεται ότι η αρχιτεκτονική της ασφάλειας του εφοδιασμού με φυσικό αέριο στο μέλλον θα πρέπει να προσαρμοστεί ώστε να ενσωματώνει ΑΠΕ και αέρια χαμηλών εκπομπών άνθρακα, συμπεριλαμβανομένου του βιομεθανίου και του υδρογόνου, καθώς και περαιτέρω εξηλεκτρισμό του ενεργειακού συστήματος.

Ελλείψεις και ανακρίβειες στα εθνικά Σχέδια των κρατών μελών

Συγκεκριμένα, η Κομισιόν εντοπίζει σημαντικές ελλείψεις και ασάφειες στα σχέδια των κρατών μελών, για την ασφάλεια εφοδιασμού. Υπενθυμίζεται ότι, ο κανονισμός καθιερώνει τρία διαφορετικά επίπεδα. Το επίπεδο της έγκαιρης προειδοποίησης, το επίπεδου συναγερμού και αυτό της έκτακτης ανάγκης.

Με βάση τα παραπάνω, τα Σχέδια Προληπτικής Δράσης αποσκοπούν στην πρόληψη της εκδήλωσης κρίσεων και βασίζονται στις εθνικές και κοινές εκτιμήσεις κινδύνου, ενώ τα Σχέδια Έκτακτης Ανάγκης υποδεικνύουν τις διαδικασίες, τις αρμοδιότητες και τα μέτρα που πρέπει να ληφθούν κατά τη διάρκεια μιας κρίσης.

Έτσι, σύμφωνα με την επικαιροποίηση των εκτιμήσεων κινδύνου και την ανατροφοδότηση από τα κράτη μέλη, η έκθεση διαπιστώνει ότι η τρέχουσα περιφερειακή προσέγγιση των ομάδων κινδύνου δεν είναι πλέον κατάλληλη για το σκοπό της, δεδομένου του μεταβαλλόμενου γεωπολιτικού τοπίου, της αυξανόμενης σημασίας του LNG και του μειωμένου ρόλου ορισμένων διαδρόμων αγωγών.

Επιπλέον, τα κράτη μέλη επιβεβαίωσαν ότι είναι επιτακτική ανάγκη η Επιτροπή να ελέγχει τα σχέδια έκτακτης ανάγκης, όσον αφορά μέτρα που θα μπορούσαν να έχουν επιπτώσεις εκτός συνόρων, όπως αυτά που περιορίζουν τις διασυνοριακές ροές.

Ειδικότερα, κατά τη διάρκεια της περσινής ενεργειακής κρίσης, και ιδίως κατά τη διάρκεια της δοκιμαστικής άσκησης αλληλεγγύης που διεξήχθη τον Δεκέμβριο του 2022, η Κομισιόν υπογραμμίζει ως πόρισμα ότι, το επίπεδο έκτακτης ανάγκης της ΕΕ θα έπρεπε να καθοριστεί περαιτέρω, ενώ τα κριτήρια για το πότε θα πρέπει να κηρυχθεί μια περιφερειακή και πότε μια πανευρωπαϊκή κατάσταση έκτακτης ανάγκης, είναι ασαφή.

Παράλληλα, σε ότι αφορά την προληπτική δράση, τονίζεται ότι τα σχέδια υστερούν σε λεπτομέρειες σχετικά με τα πρότυπα εφοδιασμού και υποδομής, με τα εθνικά συστήματα φυσικού αερίου, ενώ ανεπαρκείς είναι και οι εκτιμήσεις των επιπτώσεων των προληπτικών μέτρων στην οικονομία, την αγορά, τους καταναλωτές και το περιβάλλον.

Από την άλλη πλευρά, για τα σχέδια έκτακτης ανάγκης, το κύριο ζήτημα ήταν η έλλειψη ρυθμίσεων αλληλεγγύης και η ελλιπής ποσοτικοποίηση των επιπτώσεων των μέτρων. Η Επιτροπή θεωρεί ότι τα κράτη μέλη πρέπει να βελτιώσουν τα σημεία που απαριθμούνται, όπως έχει ήδη τονιστεί στις γνωμοδοτήσεις που εκδόθηκαν το 2019.

Τι προβλέπεται για την εξοικονόμηση

Σε ότι αφορά την εξοικονόμηση, υπενθυμίζεται ότι ο κανονισμός της ΕΕ προβλέπει εθελοντική μείωση της ζήτησης φυσικού αερίου κατά 15% για τα κράτη μέλη, η οποία καθίσταται υποχρεωτική σε περίπτωση ενεργοποίησης της κατάστασης συναγερμού σε επίπεδο ΕΕ.

Ωστόσο, τίθεται ανοιχτό το ενδεχόμενο άρσης του συγκεκριμένου μέτρου. Καθώς ο εν λόγω κανονισμός θα λήξει στα τέλη Μαρτίου 2024, «θα πρέπει να προβληματιστεί κατά πόσον ο συναγερμός της ΕΕ είναι χρήσιμος μακροπρόθεσμα», επισημαίνει η Επιτροπή.

Μάλιστα, μεταξύ των απόψεων από τα κράτη μέλη αναφέρεται ότι τόσο τα μέτρα εξοικονόμησης όσο και η ενεργοποίησή τους θα μπορούσε να σχετίζεται με την πλήρωση των αποθηκών. Επιπλέον, ότι τα μέτρα που συνδέονται με το επίπεδο συναγερμού της ΕΕ θα πρέπει, όπως συνέβαινε το 2022, να λαμβάνονται ως συνάρτηση της μείωσης της ζήτησης, με το ποσοστό να προσαρμόζεται στην εκάστοτε κρίση.