Skip to main content
Menu
English edition

IEA: Ανάπτυξη των εγκαταστάσεων, μειωμένα κόστη και νέες πολιτικές στις ΑΠΕ

Παρουσιάζουμε σήμερα τη δεύτερη από τις 6 συνέχειες με την επεξεργασία που έκανε η ομάδα των δημοσιογράφων του energypress, πάνω στο φετινό World Energy Outlook του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας που αποτελεί το «ευαγγέλιο» για τις τάσεις και τις εξελίξεις της ενεργειακής οικονομίας παγκοσμίως. Τα 6 κεφάλαια που παρουσιάζουμε είναι: πετρέλαιο, φυσικό αέριο, ηλεκτρική ενέργεια, Άνθρακας, ΑΠΕ,  ηλεκτρικά οχήματα.

Το σύνολο του υλικού θα αναρτηθεί στη συνέχεια στο energypress ως ενιαίος φάκελος.

ΑΝΑΝΕΩΣΙΜΕΣ ΠΗΓΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ

Στον πυρήνα κάθε προσπάθειας να απαντηθεί η πρόκληση της κλιματικής αλλαγής βρίσκονται αναντίρρητα οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Η μετάβαση σε ένα μέλλον χαμηλών εκπομπών άνθρακα αποτελεί τη μεγαλύτερη πρόκληση που έχει αντιμετωπίσει ποτέ ο ενεργειακός τομέας.

Οι τεχνικές δυνατότητες για την ανάπτυξη των ΑΠΕ είναι τεράστιες και οι διαθέσιμοι παγκοσμίως πόροι θεωρητικά επαρκούν ώστε να ικανοποιηθεί εξ ολοκλήρου η ενεργειακή ζήτηση

Ο τελευταίος χρόνος χαρακτηρίζεται από ισχυρή ανάπτυξη των ΑΠΕ, ενίσχυση της απασχόλησης σε αυτό τον τομέα, μειωμένα κόστη και νέες πολιτικές, όπως σημειώνεται στην ετήσια έκθεσή του World Energy Outlook 2016. Πλέον, οι ΑΠΕ συνιστούν μια παγκόσμια βιομηχανία.

Ο τομέας του ηλεκτρισμού έχει τον πρώτο λόγο στη συντελούμενη αλλαγή, με τις ΑΠΕ να σπάνε τα προηγούμενα ρεκόρ σε επενδύσεις και νέες εγκαταστάσεις. Όμως, σε τομείς όπως η βιομηχανία, οι κατασκευές και οι μεταφορές οι πολιτικές στήριξης των ΑΠΕ υιοθετούνται με πιο βραδείς ρυθμούς.

Οι προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι ΑΠΕ είναι μεγάλες. Κάποιες εξ αυτών είναι ήδη ανταγωνιστικές, ενώ άλλες απαιτούν επιπρόσθετη οικονομική στήριξη προκειμένου να μπορέσουν να καταστούν ανταγωνιστικές. Σε κάθε περίπτωση, πάντως, οι προοπτικές τους είναι λαμπρές.

Η ανάπτυξη των ΑΠΕ το 2015

Το 2014 το μερίδιο των ΑΠΕ αυξήθηκε κατά 2,7% σε σχέση με τον προηγούμενο χρόνο, την ώρα που οι απαιτήσεις για ενέργεια αυξήθηκαν κατά 1,1%.

Συγκεκριμένα, το 2014, το μερίδιο των διάφορων τεχνολογιών ΑΠΕ στην ηλεκτροπαραγωγή (σε TWh) είχε ως εξής:

Βιοενέργεια

495

Υδροηλεκτρικά

3894

Αιολικά

717

Γεωθερμία

77

Φωτοβολταϊκά

190

 

Το 2015 για πρώτη φορά οι εγκαταστάσεις ισχύος από συστήματα ΑΠΕ προσπέρασαν αυτές των παραδοσιακών καυσίμων.

Συγκεκριμένα, προστέθηκε νέα ισχύς 150GW από ΑΠΕ, που αποτελεί νέο ρεκόρ και μάλιστα είναι τετραπλάσιο του επιπέδου που είχε επιτευχθεί πριν από μια δεκαετία. Πλέον, η παραγόμενη από ΑΠΕ ισχύς ανέρχεται στα 1985GW, ενώ από άνθρακα στα 1950GW, αν και ακόμα από τις ΑΠΕ προέρχεται λιγότερο από 40% της ηλεκτροπαραγωγής, τομέας όπου οι ΑΠΕ είναι στη δεύτερη θέση.

Μέχρι στιγμής, μέτρια κρίνεται η συνεισφορά των ΑΠΕ στη θέρμανση και τις μεταφορές, όμως, παρότι η πρόοδος είναι βραδύτερη του αναμενομένου, παραμένουν τεράστια τα περιθώρια ανάπτυξης σε αυτούς τους τομείς.

Παρότι τα υδροηλεκτρικά και η βιοενέργεια παραμένουν η μεγαλύτερη δεξαμενή, τα αιολικά και τα φωτοβολταϊκά έχουν πάρει τα ηνία στην ανάπτυξη της εγκατεστημένης ισχύος από ΑΠΕ που έχει σημειωθεί το τελευταίο διάστημα.

Το μεγαλύτερο μέρος της νέας ισχύος από ΑΠΕ που εγκαταστάθηκε το 2015 προέρχεται από αιολικά. Συγκεκριμένα, εγκαταστάθηκαν 65GW, επίδοση που αποτελεί νέο ρεκόρ, 35% πάνω σε σχέση με πέρυσι. Περίπου το ήμισυ αυτής της ισχύος εγκαταστάθηκε στην Κίνα, με την ΕΕ (κυρίως τη Γερμανία) και τις ΗΠΑ να συμβάλλουν επίσης ώστε και οι τρεις συγκεντρωτικά να προσθέτουν το 80% της νέας ισχύος από αιολικά

Ρεκόρ σημείωσαν και τα φωτοβολταϊκά, με 49GW νέας ισχύος, με την Κίνα να προσθέτει τα 15GW εξ αυτών και να προσπερνά τη Γερμανία στην κατάταξη των χωρών με τη μεγαλύτερη εγκατεστημένη ισχύ από φωτοβολταϊκά. Αξίζει να σημειωθεί ότι τα 7,3GW που εγκαταστάθηκαν στις ΗΠΑ ήταν για πρώτη φορά περισσότερα από τη νέα ισχύ από φυσικό αέριο, γεγονός αρκούντως εντυπωσιακό, αν ληφθεί υπόψη η χαμηλή τιμή του φυσικού αερίου. Σε ό,τι αφορά την ΕΕ, τα πρωτεία στην εγκατάσταση νέας ισχύος από φωτοβολταϊκά πήρε το Ηνωμένο Βασίλειο με 3,7GW, προσπερνώντας τη Γερμανία.

Σε ό,τι αφορά τα υδροηλεκτρικά, εγκαταστάθηκαν 31GW, σημειώνοντας πτώση κατά 30% σε σχέση με πέρυσι, κυρίως λόγω μειωμένης δραστηριότητας στην Κίνα, ενώ σημαντική αύξηση καταγράφτηκε στη Μέση Ανατολή, την Τουρκία και την Ινδία.

Αξίζει να σημειωθεί ότι, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις, οι υπαρκτές τεχνικές δυνατότητες για παραγωγή ισχύος από υδροηλεκτρικά φτάνουν έως και τις 14600TWh ετησίως, που αντιστοιχούν σε εγκατεστημένη ισχύ 3700GW, δηλαδή περίπου τριπλάσια από τη σημερινή. Το πλέον ενδιαφέρον είναι ότι οι μεγαλύτερες δυνατότητες απαντώνται σε χώρες με αυξανόμενη ζήτηση ηλεκτρικής ισχύος, ιδίως σε Ασία, Αφρική, Λατινική Αμερική. Σε αυτή τη βάση, ο ΙΕΑ εκτιμά ότι δεν αργεί ο καιρός που τα ηνία στην ανάπτυξη των υδροηλεκτρικών θα πάρουν χώρες που μέχρι στιγμής δεν έχουν δραστηριοποιηθεί έντονα σε αυτό τον τομέα.

Τέλος, εγκαταστάθηκαν περίπου 7GW βιοενέργειας, διατηρώντας τους ίδιους περίπου ρυθμούς από το 2010. Ο ΙΕΑ εκτιμά ότι, παρότι υπάρχει επάρκεια βιοκαυσίμων διεθνώς, απαιτούνται πιο δραστικές κυβερνητικές πρακτικές ώστε να καταστεί η ανάπτυξη του τομέα της βιομάζας βιώσιμη διεθνώς. Σε ό,τι αφορά τη γεωθερμία, που είναι μια ώριμη ενεργειακή τεχνολογία που θα μπορούσε να αποφέρει θετικά αποτελέσματα, ο ΙΕΑ παρατηρεί ότι υψηλής ποιότητας φυσικοί πόροι δεν είναι ευρέως διαθέσιμοι.

Επενδυτικές τάσεις, πολιτικές ενίσχυσης και η ανάπτυξη της αγοράς των ΑΠΕ

Σύμφωνα με τον ΙΕΑ, οι κυβερνητικές πολιτικές έχουν σημαντικό αντίκτυπο στην ανάπτυξη των ΑΠΕ και μάλιστα η πολιτική σε σχέση με τις ΑΠΕ είναι το πιο δυναμικά αναπτυσσόμενο κομμάτι στον ενεργειακό τομέα. Έτσι, η ώθηση για την ανάπτυξη των ΑΠΕ δίνεται από κυβερνητικούς στόχους και πολιτικές υποστήριξής τους. Τέτοιες ενισχυτικές δράσεις εμφανίζονται με διάφορες μορφές, είτε, για παράδειγμα, με πριμοδότηση τεχνολογικών καινοτομιών, είτε με επιδότηση εγκατάστασης ΑΠΕ, έναντι συμβατικών μορφών.

Σε κάθε περίπτωση, πάντως οι feed-in ταρίφες παραμένουν το μέσο που ενισχύει καθοριστικά την ανάπτυξη των ΑΠΕ, ενώ σημαντικά επεκτείνεται και το μέτρο των δημοπρασιών για την εγκατάσταση νέας ισχύος από ΑΠΕ: πάνω από 60 χώρες προχώρησαν στην εφαρμογή ενός τέτοιου μηχανισμού το 2015.

Μέχρι σήμερα, πάνω από 150 χώρες έχουν υιοθετήσει συγκεκριμένες πολιτικές ενίσχυσης των ΑΠΕ σε σχέση με την ηλεκτροπαραγωγή τους, 75 για τη θέρμανση και 72 για τις μεταφορές.

Σύμφωνα με τα υιοθετηθέντα μέχρι σήμερα μέτρα, οι ΑΠΕ θα προσφέρουν περί το 60% της νέας εγκατεστημένης ισχύος και θα γίνουν η μεγαλύτερη πηγή ηλεκτροπαραγωγής μέχρι το 2030, φτάνοντας τελικά τα 5170GW μέχρι το 2040.

Ως προς τις επενδύσεις σε ΑΠΕ, τη μερίδα του λέοντος πήραν τα αιολικά (37%), και ακολουθούν τα φωτοβολταϊκά (34%) και τα υδροηλεκτρικά (20%).

Η Κίνα επένδυσε 90 δισ. δολάρια το 2015, η ΕΕ 56 δισ. δολάρια (κυρίως αιολικά), οι ΗΠΑ 39 δισ. (κυρίως φωτοβολταϊκά και αιολικά) και η Ιαπωνία 30 (κυρίως σε φωτοβολταϊκά).

Η περίπτωση της Κίνας είναι ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα, καθώς τα τελευταία χρόνια έχει στραφεί στην αποφασιστική ανάπτυξη των ΑΠΕ, ενώ έπεται και συνέχεια. Άλλωστε, ήδη η εγκατεστημένη ισχύς των ΑΠΕ στην Κίνα έχει ξεπεράσει αυτή στην ΕΕ και είναι υπερδιπλάσια αυτής των ΗΠΑ.

Η Κίνα, επιδιώκοντας τη μετάβαση σε μια οικονομία χαμηλότερης έντασης ενέργειας, έχει θέσει υψηλότερους στόχους εν όψει του 2020, προσβλέποντας σε αύξηση περί τα 30-50GW τόσο για τα αιολικά, όσο και για τα φωτοβολταϊκά, την ώρα που σχεδιάζεται μείωση κατά 55GW των υδροηλεκτρικών και κατά 15GW της βιομάζας.

Σε ό,τι αφορά την ΕΕ, η συμμετοχή των ΑΠΕ στο πρωτεύον ενεργειακό μίγμα ανέρχεται σήμερα στο 14% έναντι 6% το 2000, με τις προβλέψεις για το 2040 να φτάνουν έως και το 28%. Οι σχετικοί στόχοι της ΕΕ προβλέπουν τουλάχιστον 27% ανανεώσιμη ενέργεια και 45% ηλεκτροπαραγωγή από ΑΠΕ μέχρι το 2030. Το μοντέλο των ταρίφων feed-in, παρότι λειτούργησε αποτελεσματικά στη Γερμανία, αντικαταστάθηκε από ένα μοντέλο ανταγωνιστικών δημοπρασιών.

Αξίζει επίσης να αναφερθεί η περίπτωση της Ινδίας, η οποία διατηρεί τα ηνία στην επέκταση των ηλεκτρικών δικτύων σε απόλυτα μεγέθη, με τη συμμετοχή των ΑΠΕ, και ιδίως των φωτοβολταϊκών, στην ηλεκτροπαραγωγή να ενισχύεται αποφασιστικά μέσω των υιοθετούμενων πολιτικών και ιδίως των ανταγωνιστικών δημοπρασιών.

Οι ανταγωνιστικές δημοπρασίες αποτελούν ένα υποσχόμενο εργαλείο ενίσχυσης της σχεδιασμένης και ανταγωνιστικής, ως προς τις άλλες πηγές, συμμετοχής των ΑΠΕ στην ηλεκτροπαραγωγή. Η εισαγωγή τους σχετίζεται με την ωρίμανση των τεχνολογιών ΑΠΕ, όπως αυτή αποτυπώνεται στα χαμηλότερα κόστη και την υψηλότερη αποδοτικότητά τους. Παρόλα αυτά, ο ΙΕΑ εντοπίζει ότι θα μελετηθεί περαιτέρω ο μηχανισμός διαμόρφωσης των τιμών, μιας και στις διάφορες περιπτώσεις όπου έχει υιοθετηθεί, το μοντέλο εφαρμόζεται με διαφορετικούς τρόπους, π.χ. άλλοτε προϋπολογίζεται η κρατική ενίσχυση ή το κόστος σύνδεσης στο δίκτυο κι άλλοτε όχι.

Σύμφωνα με τον ΙΕΑ, αξίζει προσοχής η πολιτική στήριξης των ΑΠΕ στις ΗΠΑ, όπου η διάρκεια εφαρμογής δυο βασικών εργαλείων επεκτάθηκε κατά πέντε χρόνια, συντελώντας έτσι σε σημαντική θετική αλλαγή. Πρόκειται για το πρόγραμμα ITC, που αφορά φορολογικά κίνητρα για βιομηχανικούς καταναλωτές ενέργειας, μέσω του οποίου ενισχύονται κυρίως τα φωτοβολταϊκά, και για το πρόγραμμα PTC, που αφορά φορολογικά κίνητρα για παραγωγή ενέργειας από ΑΠΕ, μέσω του οποίου στηρίζονται κυρίως τα αιολικά. Παρόλα αυτά, όμως, η εκκρεμότητα που παραμένει σε σχέση με την αναμενόμενη απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου σχετικά με το Σχέδιο για την Καθαρή Ενέργεια επιφέρει αβεβαιότητα στον τομέα της ηλεκτροπαραγωγής στις ΗΠΑ.

Στην έκθεση εντοπίζεται ότι η μεγάλη μείωση του κόστους αρκετών τεχνολογιών που σχετίζονται με την ηλεκτροπαραγωγή, σε συνδυασμό με τις διάφορες ασκούμενες υποστηρικτικές πολιτικές έχουν ενισχύσει αποφασιστικά τη μεγάλη ανάπτυξη της αγοράς των ΑΠΕ στον τομέα της ηλεκτροπαραγωγής. Μάλιστα, πολλές είναι οι περιπτώσεις κατά τις οποίες επιχειρήσεις στον τομέα του ηλεκτρισμού στρέφονται σε τεχνολογίες μεγαλύτερης διασποράς της κατανομής της παραγόμενης ισχύος, με χαρακτηριστικότερο παράδειγμα τα φωτοβολταϊκά οροφής. Αγορές όπως της Αυστραλίας και του Βελγίου ξεχωρίζουν ως προς την εγκατάσταση φωτοβολταϊκών οροφής.

Ως προς τη μείωση του κόστους, ξεχωρίζει η περίπτωση των φωτοβολταϊκών, όπου, σε μεγάλες αγορές, το κόστος έχει μειωθεί ακόμα και κατά 40-75% σε σχέση με το 2010. Η πιο χαρακτηριστική, ίσως, περίπτωση καταγράφεται στην ευρωπαϊκή αγορά, λόγω του χαμηλού κόστους παραγωγής των φωτοβολταϊκών που κατασκευάζονται στην Κίνα και εισάγονται στην ευρωπαϊκή αγορά. Αντίθετα, στην αγορά των ΗΠΑ το κόστος παραμένει συγκριτικά υψηλό (όχι τόσο σε ότι αφορά τα ίδια τα συστήματα, όσο τις διαδικασίες αδειοδότησης, εγκατάστασης και συντήρησης), αν και καταγράφεται πτωτική τάση.

Στην περίπτωση των αιολικών καταγράφεται επίσης μείωση του κόστους, αλλά για διαφορετικούς λόγους. Είναι χαρακτηριστικό ότι το κόστος εγκατάστασης χερσαίων αιολικών για ηλεκτροπαραγωγή έχει μειωθεί περί το 1/3 μεταξύ 2008 και 2015, κυρίως λόγω ενίσχυσης της δυνατότητας ισχύος τους κι όχι τόσο λόγω του κόστους της επένδυσης ανά μονάδα.

Αξίζει να σημειωθεί, τέλος, ότι, περίπου 8,1 εκατ. εργαζόμενοι απασχολούνται παγκοσμίως στον τομέα των ΑΠΕ, κυρίως στα φωτοβολταϊκά και δευτερευόντως σε βιοκαύσιμα και αιολικά.

Προβλέψεις για τις μελλοντικές προοπτικές των ΑΠΕ

Σύμφωνα με την έκθεση του ΙΕΑ, κοινός τόπος σε όλα τα σενάρια για την εξέλιξη της διεθνούς ενεργειακής αγοράς, είναι η στόχευση στο να καταστεί το ενεργειακό σύστημα πιο βιώσιμο και ασφαλές, η επιβράδυνση στους ρυθμούς αύξησης της ενεργειακής ζήτησης και η αύξηση του μεριδίου των ΑΠΕ.

Ως σημείο-κλειδί αναδεικνύεται το αν και κατά πόσο θα καταστεί εφικτή η πορεία υλοποίησης των στόχων της συμφωνίας του Παρισιού, του Clean Power Plan στις ΗΠΑ και τις αναθεώρησης των στόχων για τις ΑΠΕ μέχρι το 2020 στην Κίνα. Δεδομένου ότι δεν είναι αβάσιμοι οι προβληματισμοί που διατυπώνονται ως προς το αν είναι επαρκείς οι προβλέψεις της συμφωνίας του Παρισίου για να επιτευχθεί ο στόχος περιορισμού της αύξησης της μέσης θερμοκρασίας στους 2ο Κελσίου, καθώς και ως προς το ότι οι εκπομπές ανθρακικών ρύπων θα αυξάνονται μέχρι το 2040, ως ζητούμενο τίθεται ο επαναπροσδιορισμός των στόχων για την ανάπτυξη και των περιορισμό τεχνολογιών.

Ο στόχος για πιο ταχείς ρυθμούς περιστολής των ανθρακικών εκπομπών είναι επιτεύξιμος μόνο με συνδυασμό πολιτικών ενίσχυσης των ΑΠΕ και αύξησης της ενεργειακής αποδοτικότητας.

Έτσι λοιπόν, στα διάφορα σενάρια, το μερίδιο των ΑΠΕ στην ηλεκτροπαραγωγή, σε περίπτωση απαρέγκλιτης τήρησης των ήδη υιοθετημένων πολιτικών (σενάριο Α), εκτιμάται στο 27% (8384 TWh) για το 2025 και στο 29% (12305 TWh) για το 2040. Εφόσον υιοθετηθούν και όλα τα διακηρυγμένα, αλλά μη θεσπισμένα ακόμα μέτρα που έχουν εξαγγελθεί από διάφορες πλευρές (σενάριο Β), τότε διαβλέπεται μερίδιο 30% (8960 TWh) για το 2025 και 37% (14271 TWh) για το 2040. Αν, όμως, υιοθετηθούν πιο αποφασιστικές πολιτικές (σενάριο Γ), τότε θα μιλάμε για 36% (9890TWh) το 2025 και 58% (19883 TWh) το 2040.

Σε αυτά τα τρία σενάρια, η συμμετοχή των διαφόρων τεχνολογιών (σε TWh) εκτιμάται ως εξής:

 

 

Σενάριο Α

Σενάριο Β

Σενάριο Γ

2025

2040

2025

2040

2025

2040

Βιοενέργεια

754

1151

785

1353

843

1899

Υδροηλεκτρικά

4817

5984

4887

6230

4994

6891

Αιολικά

1859

3132

2118

3881

2575

6127

Γεωθερμία

141

299

150

361

181

548

Φωτοβολταϊκά

761

1539

953

2137

1153

3209

 

Ως προς το μερίδιο των ΑΠΕ στην τελική κατανάλωση ενέργειας το 2040, στο σενάριο Α εκτιμάται ότι θα φτάσει στο 13%, στο σενάριο Β στο 16% και στο σενάριο Γ στο 26%.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις αυτές, ανεξαρτήτως σεναρίου, τα αιολικά και τα φωτοβολταϊκά θα έχουν την πιο ραγδαία ανάπτυξη, όμως τα υδροηλεκτρικά θα διατηρήσουν την κυρίαρχη θέση τους σε ό,τι αφορά τη συμμετοχή των ΑΠΕ στην ηλεκτροπαραγωγή.

Σύμφωνα με το ενδιάμεσο σενάριο (σενάριο Β), το μερίδιο των ΑΠΕ στην ηλεκτροπαραγωγή το 2040 θα ξεπεράσει το 80% στη Βραζιλία, το 50% στην ΕΕ, θα προσεγγίσει το 40% στην Αφρική και την Κίνα, ενώ σε ΗΠΑ και Ινδία, αλλά και στη ΝΑ Ασία, θα είναι λιγότερο ή περισσότερο πάνω από το 30%.



ΑΦΗΣΤΕ ΤΟ ΣΧΟΛΙΟ ΣΑΣ

-A +A

Σχετικά άρθρα