Γιατί είναι αναγκαίος ο ανασχεδιασμός των ευρωπαϊκών δικτύων που παρουσιάζουν την Τετάρτη οι Βρυξέλλες – Το μπλάκ άουτ της Ιβηρικής και οι αιχμιακές τιμές της Ελλάδας

Ένα «ολοκληρωμένο κεντρικό ευρωπαϊκό σενάριο» για τον σχεδιασμό των ενεργειακών υποδομών αναμένεται να παρουσιάσουν οι Βρυξέλλες την ερχόμενη Τετάρτη.

Ειδικότερα η ΕΕ αναμένεται να υιοθετήσει μια νέα, από-πάνω-προς-τα-κάτω προσέγγιση για την ανάπτυξη του διασυνοριακού ενεργειακού της δικτύου, με τον επικεφαλής ενέργειας του μπλοκ να κρούει τον κώδωνα του κινδύνου για τα δισεκατομμύρια που χάνονται λόγω συμφόρησης και αποτυχίας αντιστοίχισης προσφοράς και ζήτησης.

Οι Βρυξέλλες θα αναπτύξουν ένα κεντρικό σχέδιο για να εντοπίσουν πού απαιτούνται επενδύσεις και θα αναζητήσουν έργα για να καλύψουν αυτά τα κενά, ώστε να ωθήσουν τα κράτη μέλη της ΕΕ να συντονίζουν καλύτερα την ενεργειακή τους υποδομή πέρα από σύνορα και τομείς.

Μιλώντας στους Financial Times, ο αρμόδιος Ευρωπαίος Επίτροπος, Νταν Γιόργκενσεν  ανέφερε ότι «ο μεγαλύτερος κίνδυνος» για τους στόχους της Ένωσης σχετικά με την αποανθρακοποίηση και την ενεργειακή ασφάλεια είναι η αργή κατασκευή του ηλεκτρικού της δικτύου.

«Στην Ευρώπη, είναι ένα τεράστιο πρόβλημα και χάνουμε δισεκατομμύρια κάθε χρόνο σε χαμένη αξία λόγω περιστολής και συμφόρησης», είπε.

Το τεράστιο κόστος

Το κόστος από τη συμφόρηση του δικτύου έφθασε τα 5,2 δισ. ευρώ το 2022 και θα μπορούσε να αυξηθεί στα 26 δισ. ευρώ έως το 2030, σύμφωνα με στοιχεία του ευρωπαϊκού ρυθμιστή ενέργειας ACER.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα συνεργαστεί με τα κράτη μέλη και τους διαχειριστές συστημάτων μεταφοράς για να εντοπίσει πού απαιτούνται περισσότερο οι επενδύσεις, δήλωσε ο Γιόργκενσεν, ο οποίος επέμεινε ότι η νέα μέθοδος δεν θα αποτελέσει «αρπαγή εξουσίας» από τις Βρυξέλλες.

«Δεν πρόκειται για ένα παιχνίδι μηδενικού αθροίσματος όπου η ΕΕ αποκτά περισσότερη εξουσία και έτσι τα κράτη μέλη λιγότερη. Στην πραγματικότητα, δίνοντας στην ΕΕ νέες αρμοδιότητες εδώ, θα ενισχύσουμε και τα κράτη μέλη ώστε να κάνουν περισσότερα και καλύτερα», είπε, προσθέτοντας ότι αυτό σηματοδοτεί μια «αλλαγή παραδείγματος» στον σχεδιασμό υποδομών.

Η «ενεργειακή ένωση»

Η ΕΕ, η οποία ιδρύθηκε αρχικά ως ένωση χάλυβα και άνθρακα, έχει σταθερά δυσκολευτεί να βελτιώσει την εσωτερική της αγορά ενέργειας. Μια «ενεργειακή ένωση» που προτάθηκε για πρώτη φορά το 2015 δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί.

«Είναι κάπως παράδοξο ότι έχουμε μια εσωτερική αγορά που λειτουργεί καλύτερα για την πώληση ντομάτας ή οδοντόκρεμας παρά για την ενέργεια, αφού η ενέργεια είναι προφανώς τόσο σημαντική αυτή τη στιγμή για την ανταγωνιστικότητά μας, για την ασφάλειά μας και, φυσικά, όλοι θέλουν να καταπολεμήσουν την κλιματική αλλαγή», υπογράμμισε ο Ευρωπαίος Επίτροπος.

Η ταχεία ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών όπως ο άνεμος και η ηλιακή ενέργεια — που είναι πολύ πιο ασταθείς και διεσπαρμένες πηγές από τους σταθμούς ηλεκτροπαραγωγής με φυσικό αέριο ή άνθρακα — σημαίνει ότι υπάρχει ακόμη μεγαλύτερη ανάγκη για αναβάθμιση και βελτίωση του δικτύου.

Μεγάλη εξοικονόμηση

Σύμφωνα με έκθεση του γερμανικού think-tank Agora Energiewende τον περασμένο μήνα, η ΕΕ θα μπορούσε να εξοικονομήσει περισσότερα από 560 δισ. ευρώ μεταξύ 2030 και 2050 εάν τα κράτη μέλη συντόνιζαν τον σχεδιασμό ενεργειακών υποδομών μεταξύ των τομέων.

«Μια από-πάνω-προς-τα-κάτω προσέγγιση στη δημιουργία σεναρίων θα βοηθούσε στον εντοπισμό περιοχών όπου απαιτούνται επενδύσεις», αναφέρεται στην έκθεση.

Οι αιχμές της Ελλάδας

Σύμφωνα με αξιωματούχους, τους οποίους επικαλούνται οι FT, η μεγάλη διακοπή ρεύματος στην Ιβηρική χερσόνησο τον Απρίλιο και οι αιχμές τιμών ηλεκτρικής ενέργειας στην Ελλάδα το περασμένο καλοκαίρι έχουν ενισχύσει το επιχείρημα για περισσότερη παρέμβαση από τις Βρυξέλλες.

Οι Βρυξέλλες θα καθιερώσουν επίσης μια προσπάθεια σε επίπεδο ΕΕ για απλοποίηση και επιτάχυνση των διαδικασιών αδειοδότησης, οι οποίες σήμερα μπορεί να διαρκέσουν πολλά χρόνια και να επιβαρύνουν σοβαρά τα έργα με διοικητικό φόρτο.

Οι 8 λεωφόροι

Η πρώτη δοκιμασία της νέας προσέγγισης θα είναι σε οκτώ προτεινόμενες «ενεργειακές λεωφόρους», οι οποίες περιλαμβάνουν διασυνδέσεις μέσω των Πυρηναίων, καλώδια που συνδέουν την Κύπρο με την ηπειρωτική Ευρώπη και αγωγούς υδρογόνου στη νότια και νοτιοδυτική Ευρώπη.

Η Επιτροπή θα δημοσιεύσει επίσης οδηγίες για τα κράτη μέλη σχετικά με την προτεραιοποίηση κρίσιμων έργων για σύνδεση με το δίκτυο, σε μια προσπάθεια να μειωθούν οι ουρές που σε ορισμένες περιπτώσεις διαρκούν χρόνια και έχουν οδηγήσει σε δελτίο ηλεκτρικού ρεύματος σε ορισμένες χώρες.