Εξαγωγές πράσινης ενέργειας με νέες διεθνείς διασυνδέσεις

Η ανάπτυξη νέων διεθνών διαδρόμων μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας ανάμεσα στην Ελλάδα και τα γειτονικά κράτη, καθώς και τα κράτη της Ανατολικής Μεσογείου, αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για να εξελιχθεί η χώρα μας σε μία ισχυρή εξαγωγική δύναμη πράσινης ενέργειας τα επόμενα χρόνια.

Οι νέες αυτές ηλεκτρικές διασυνδέσεις θα επιτρέψουν στην Ελλάδα να αξιοποιήσει πλήρως το εξαιρετικό αιολικό και ηλιακό δυναμικό που διαθέτει και θα οδηγήσουν σε περαιτέρω αύξηση των μονάδων ΑΠΕ και συνεπώς της πράσινης ηλεκτροπαραγωγής σε εθνικό και περιφερειακό επίπεδο. 

Παράλληλα, σε μία εποχή γεωπολιτικών ανακατατάξεων, θα αναβαθμίσουν συνολικά τη θέση της χώρας μας στον διεθνή ενεργειακό χάρτη.

Ειδικότερα, οι διηπειρωτικές διασυνδέσεις με την Αίγυπτο, την Κύπρο και το Ισραήλ, που σχεδιάζονται ήδη με επίκεντρο την Ελλάδα, θα καταστήσουν τη χώρα μας έναν κρίσιμο ενεργειακό κόμβο που θα συνδέει την Ευρώπη με τη βόρεια Αφρική και τη Μέση Ανατολή, δημιουργώντας ευκαιρίες για συνέργειες και σε άλλους τομείς, όπως οι Τηλεπικοινωνίες.

Επιπλέον, όλες οι νέες ηλεκτρικές διασυνδέσεις της Ελλάδας με τα γειτονικά της κράτη, που έχουν ενταχθεί στο δεκαετές επενδυτικό πρόγραμμα του Διαχειριστή, θα αυξήσουν κατά πολύ τα επόμενα χρόνια την εθνική εξαγωγική δυνατότητα σε ηλεκτρική ενέργεια. 

Άμεσα θα συμβάλει προς αυτή την κατεύθυνση η δεύτερη ηλεκτρική διασύνδεση με τη Βουλγαρία που είναι σχεδόν έτοιμη να λειτουργήσει, υπερτριπλασιάζοντας τη δυνατότητα ανταλλαγών ηλεκτρικής ενέργειας με τη γειτονική μας χώρα. Μέσα στο 2024 θα ξεκινήσουμε τη δεύτερη διασύνδεση και με την Ιταλία, ενώ παράλληλα ωριμάζουμε τις νέες, ενισχυτικές διασυνδέσεις με την Αλβανία, τη Βόρεια Μακεδονία και την Τουρκία.

Η δημιουργία ισχυρών διαδρόμων μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας που θα συνδέουν την Ελλάδα τόσο με τους γεωγραφικούς όσο και με τους ενεργειακούς της γείτονες, δε θα ενισχύσει μόνο την ενεργειακή επάρκεια αλλά και θα μας βοηθήσει να αντιμετωπίσουμε το ζήτημα της πλεονάζουσας παραγωγής από ΑΠΕ.

Είναι κρίσιμο η πλεονάζουσα ενέργεια που παράγεται στη χώρα μας να μπορεί να φτάνει στο κέντρο της Ευρώπης, η οποία ήδη αναζητά εναλλακτικές πηγές καθαρής ενέργειας, προσπαθώντας να απεξαρτηθεί το συντομότερο δυνατόν από τα ρωσικά ορυκτά καύσιμα. 

Ενεργειακή μετάβαση, αλλά με διασφαλισμένη την ευστάθεια του ηλεκτρικού συστήματος 

Ασφαλώς έχουμε αρκετό δρόμο να διανύσουμε μέχρι να είμαστε σε θέση να αξιοποιούμε την πλεονάζουσα πράσινη ηλεκτροπαραγωγή, που σήμερα θέτει ως γνωστόν προκλήσεις για την ευσταθή λειτουργία του ηλεκτρικού συστήματος. Προκλήσεις που είναι συνυφασμένες με την ενεργειακή μετάβαση και δεν αφορούν μόνο την Ελλάδα, αλλά είναι κοινές για όλα τα κράτη που προετοιμάζονται για το -δύσκολο, αλλά απολύτως αναγκαίο- πέρασμα στην εποχή της καθαρής ενέργειας. 

Η ωρίμανση των τεχνολογιών αποθήκευσης, που αναμένεται να ολοκληρωθεί μέσα σε αυτό το μεταβατικό διάστημα, θα είναι καθοριστική ώστε η πράσινη ενέργεια που παράγεται στην Ελλάδα να μπορεί να αξιοποιείται και να μην περικόπτεται αναγκαστικά, ιδιαίτερα σε συνθήκες υψηλής παραγωγής και χαμηλής ζήτησης. Αυτό δηλαδή που συμβαίνει σήμερα και θα συνεχιστεί και τα επόμενα χρόνια, έως ότου ενσωματωθούν οι μπαταρίες στο σύστημα. 

Κύριο μέλημα του Διαχειριστή, στο πλαίσιο του θεσμικού του ρόλου, είναι να διασφαλίσει την ευσταθή λειτουργία του ηλεκτρικού συστήματος όταν υπάρχει αυξημένη διείσδυση ΑΠΕ, κάτι που πράττουμε ήδη σε συνεργασία με τη Ρυθμιστική Αρχή και όλους τους συναρμόδιους φορείς. Παραμένουμε σε διαρκή εγρήγορση και συντονισμό προκειμένου να ξεπεραστούν οι τεχνολογικές προκλήσεις σε σχέση με την ενεργειακή μετάβαση και να ελαχιστοποιηθούν οι όποιες αναταράξεις, για όσον καιρό χρειαστεί.

Για τη διατήρηση της ενεργειακής ασφάλειας, που προβάλλει ως μείζον ζήτημα για όλα τα ευρωπαϊκά κράτη τα επόμενα χρόνια, θα συνεχίσουμε να βασιζόμαστε σε κάποιο βαθμό στα ορυκτά καύσιμα και ειδικότερα στο φυσικό αέριο, που αποτελεί τη «γέφυρα» για το ενεργειακό μείγμα του μέλλοντος. Θα πρέπει λοιπόν να έχουμε στη διάθεσή μας αρκετό καύσιμο αλλά και ικανή ισχύ ευέλικτων μονάδων ηλεκτροπαραγωγής που θα λειτουργούν ως «αντίβαρο» στη  στοχαστική παραγωγή των ΑΠΕ.

Οι υποδομές βασικός «πυλώνας» για την  πράσινη μετάβαση

Για την ενεργειακή μετάβαση χρειαζόμαστε, παράλληλα, μία νέα γενιά εγχώριων ηλεκτρικών υποδομών. Μέχρι το 2030, τα έργα των νησιωτικών και χερσαίων διασυνδέσεων του ΑΔΜΗΕ, θα αυξήσουν τον ηλεκτρικό χώρο για ΑΠΕ από 17 GW σήμερα σε 28 GW, βοηθώντας τη χώρα να πετύχει τους στόχους του νέου και πιο «πράσινου» Εθνικού Σχεδίου για την Ενέργεια και το Κλίμα. 

Οι υποδομές αυτές που αναπτύσσουμε με τη μεγαλύτερη δυνατή ταχύτητα, τοποθετούν ήδη την Ελλάδα σε τροχιά επιτάχυνσης σε ό,τι αφορά την πράσινη ενέργεια. Από τις αρχές του 2023 η χώρα μας έχει ξεπεράσει τα 10 GW εγκατεστημένης ισχύος ΑΠΕ, οι οποίες διεισδύουν ολοένα και περισσότερο στο ενεργειακό μείγμα, προσεγγίζοντας πλέον το 40%. 

Σήμερα, η ταχύτερη ανάπτυξη του συστήματος μεταφοράς και η καλύτερη δυνατή αξιοποίηση των υφιστάμενων ηλεκτρικών δικτύων θα βοηθήσουν τον Διαχειριστή να συνεχίσει να συνδέει τις νέες ΑΠΕ στο Σύστημα με τη μεγαλύτερη δυνατή ταχύτητα αλλά και ασφάλεια. Αυτό θα το πετύχουμε με την απαλλαγή των νέων έργων μεταφοράς από περιττά γραφειοκρατικά βάρη -ένα φαινόμενο που δεν αποτελεί ελληνική ιδιομορφία- αλλά και με την αποδέσμευση του ηλεκτρικού χώρου από έργα ΑΠΕ που λιμνάζουν και εμποδίζουν νέες, υγιείς επενδύσεις. 

Ο μετασχηματισμός του ηλεκτρικού συστήματος με σύγχρονες ενεργειακές υποδομές, με τις κατάλληλες ρυθμιστικές παρεμβάσεις και την ενσωμάτωση των τεχνολογιών αποθήκευσης, θα μεγιστοποιήσει την αξία του «εθνικού» μας καυσίμου, που είναι ο αέρας και ο ήλιος. Φέρνοντας έτσι πιο κοντά την εποχή της καθαρής και φθηνής ενέργειας, προς όφελος της κοινωνίας, της οικονομίας και του περιβάλλοντος.

*Ο κ. Μάνος Μανουσάκης είναι Πρόεδρος και Διευθύνων Σύμβουλος του ΑΔΜΗΕ

Το άρθρο περιλαμβάνεται στον τόμο GREEK ENERGY 2023 που εκπόνησε για δωδέκατη συνεχή χρονιά το energypress.