Δύσκολο καλοκαίρι για την Ευρώπη – Πώς το Ελ Νίνιο μπορεί να αυξήσει τις τιμές της ενέργειας έως και κατά 10%

Μέσα σε ένα κλίμα αυξημένης αβεβαιότητας οδεύουν οι ευρωπαϊκές αγορές ηλεκτρικής ενέργειας προς το καλοκαίρι, καθώς αναλυτές προειδοποιούν ότι ένας συνδυασμός ακραίων καιρικών φαινομένων, γεωπολιτικού ρίσκου και δομικών αλλαγών στην αγορά ενέργειας θα μπορούσε να οδηγήσει σε αύξηση των τιμών ηλεκτρικού ρεύματος έως και 10% σε περιοχές της ηπείρου.

Αναλυτές και παράγοντες της αγοράς με εκτιμήσεις τους στο ενεργειακό ειδησεογραφικό πρακτορείο Montel σκιαγραφούν μια σεζόν που θα διαμορφωθεί από ασυνήθιστα θερμές και ξηρές συνθήκες, εξασθενημένη αιολική παραγωγή και πιθανές διαταραχές στις παγκόσμιες ροές φυσικού αερίου και πετρελαίου, εάν οι εντάσεις στη Μέση Ανατολή συνεχιστούν. Ταυτόχρονα, η επίδραση που συνδέεται με το φαινόμενο Ελ Νίνιο αναμένεται να ενισχύσει τα ακραία θερμοκρασιακά φαινόμενα, αυξάνοντας πιθανώς την κατανάλωση ενέργειας σε μεγάλες ευρωπαϊκές οικονομίες.

Οι προγνώσεις

Οι εποχικές προγνώσεις συγκλίνουν σε ένα καλοκαίρι υψηλών πιέσεων πάνω από τη βόρεια και κεντρική Ευρώπη. Αυτό το μοτίβο συνήθως φέρνει μειωμένη νεφοκάλυψη, ισχυρή ηλιακή παραγωγή κατά τη διάρκεια της ημέρας, αλλά και χαμηλότερη αιολική απόδοση, καθώς και ξηρότερες από το κανονικό συνθήκες που πιέζουν τα υδροηλεκτρικά αποθέματα και αυξάνουν τη ζήτηση για ψύξη.

Ο Todd Crawford, ανώτερος αντιπρόεδρος της εταιρείας μετεωρολογικών προγνώσεων Atmospheric G2, περιέγραψε συνθήκες που συνάδουν ολοένα και περισσότερο με αυξημένο κίνδυνο καύσωνα στην ήπειρο. Στην τελευταία του εποχική εκτίμηση ανέφερε ότι «τα εποχικά μοντέλα συνεχίζουν να προβλέπουν ένα καλοκαίρι κυριαρχούμενο από υψηλές πιέσεις στη βόρεια και κεντρική Ευρώπη, με υψηλή ηλιακή παραγωγή, χαμηλό άνεμο και ξηρότερες από το κανονικό συνθήκες».

Πρόσθεσε ότι περιβαλλοντικές ενδείξεις από την Αρκτική μπορεί να ενισχύουν τον κίνδυνο. «Υπάρχει αυτή τη στιγμή σχεδόν ιστορικά χαμηλή έκταση θαλάσσιου πάγου στην Αρκτική, κάτι που σύμφωνα με έρευνες αυξάνει τον κίνδυνο ευρωπαϊκών καυσώνων το καλοκαίρι», δήλωσε ο Crawford. Εκτιμά ότι οι θερμοκρασίες σε Γαλλία και Γερμανία θα είναι 0,5–1°C υψηλότερες από το κανονικό τον Ιούνιο και τον Ιούλιο, και 1–2°C πάνω από τον μέσο όρο τον Αύγουστο.

Επιφυλάξεις

Άλλοι αναλυτές εμφανίζονται εξίσου επιφυλακτικοί. Ο Alessandro Armenia, αναλυτής ενέργειας στην εταιρεία δεδομένων Kpler, δήλωσε ότι τα περισσότερα μοντέλα πλέον δείχνουν μια σεζόν με θερμοκρασίες πάνω από τον μέσο όρο σε όλη την Ευρώπη. «Η πρόγνωσή μας αναμένει ότι το μεγαλύτερο μέρος της Ευρώπης θα καταγράψει θερμοκρασίες υψηλότερες του μέσου όρου», ανέφερε.

Παρότι οι υψηλότερες θερμοκρασίες συνήθως αυξάνουν τη ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας —ιδίως για κλιματισμό στη νότια και ολοένα και περισσότερο στην κεντρική Ευρώπη— ο Armenia σημείωσε ότι βελτιώσεις στην προσφορά μπορεί να μετριάσουν την πίεση. 

Ωστόσο, η ισορροπία μεταξύ προσφοράς και ζήτησης παραμένει εξαιρετικά ευαίσθητη σε εξωτερικά σοκ.

Πηγές αβεβαιότητας

Μια σημαντική πηγή αβεβαιότητας είναι η γεωπολιτική αστάθεια που σχετίζεται με τον πόλεμο στο Ιράν και τον κίνδυνο παρατεταμένης διακοπής των θαλάσσιων ενεργειακών διαδρομών. Η Elli Chambers, αναλύτρια ενέργειας στην εταιρεία συμβούλων ICIS, προειδοποίησε ότι αν τα Στενά του Ορμούζ παραμείνουν ουσιαστικά κλειστά, οι ευρωπαϊκές τιμές ενέργειας θα δεχθούν επιπλέον ανοδική πίεση. Τα στενά αποτελούν κρίσιμο πέρασμα για περίπου το 20% των παγκόσμιων ροών LNG και πετρελαίου.

Σε ένα σενάριο έντασης, η Chambers εκτιμά ότι οι τιμές ηλεκτρικής ενέργειας στη Γερμανία θα διαμορφωθούν κατά μέσο όρο στα 87,16 €/MWh τον Ιούνιο, 90,57 €/MWh τον Ιούλιο και 97,34 €/MWh τον Αύγουστο, υπό συνθήκες ελαφρώς θερμότερου καλοκαιριού από το κανονικό. Ωστόσο, εάν οι περιορισμοί στα Στενά του Ορμούζ συνεχιστούν, οι τιμές θα μπορούσαν να αυξηθούν στα 92,50 €/MWh τον Ιούνιο, 96,79 €/MWh τον Ιούλιο και 104,06 €/MWh τον Αύγουστο.

Ο εξάρτηση από το φυσικό αέριο

Οι προβλέψεις αυτές δείχνουν πόσο στενά συνδεδεμένη παραμένει η ευρωπαϊκή αγορά ηλεκτρισμού με τις τιμές φυσικού αερίου, ιδιαίτερα με τον δείκτη αναφοράς TTF. Από την κλιμάκωση της σύγκρουσης στα τέλη Φεβρουαρίου, οι ευρωπαϊκές τιμές φυσικού αερίου έχουν παρουσιάσει έντονη μεταβλητότητα, φτάνοντας σε μια περίοδο υπερδιπλασιασμού σε σχέση με τα προπολεμικά επίπεδα και αγγίζοντας κορύφωση περίπου στα 74 €/MWh τον Μάρτιο. Έκτοτε έχουν υποχωρήσει, αλλά παραμένουν υψηλές, γύρω στα 51,40 €/MWh.

Ο Petter Nordby, αναλυτής στην εταιρεία LSEG, τόνισε ότι ακόμη και οι καιρικές συνθήκες από μόνες τους μπορούν να προκαλέσουν ισχυρές μεταβολές τιμών. «Αν έχουμε έναν θερμό και χωρίς ανέμους Ιούλιο, όπως το 2006, μπορούμε εύκολα να δούμε τη μηνιαία μέση τιμή στη Γερμανία να αυξάνεται κατά 10% μόνο λόγω καιρού», είπε.

Πρόσθεσε ότι μια επιδείνωση της αγοράς φυσικού αερίου θα μπορούσε να ενισχύσει περαιτέρω την άνοδο. «Αν η κρίση συνεχιστεί και η τιμή του TTF επιστρέψει στα 60 €/MWh, μπορούμε να αναμένουμε άλλη μια αύξηση 10% στις τιμές ηλεκτρισμού».

Ο ρόλος του Ελ Νίνιο

Οι μετεωρολόγοι της αμερικανικής εταιρείας Commodity Weather Group προβλέπουν επίσης ένα θερμότερο από το κανονικό καλοκαίρι στην Ευρώπη, αν και όχι τόσο ακραίο όσο το περσινό. Ο μετεωρολόγος William Henneberg δήλωσε ότι το φαινόμενο Ελ Νίνιο θα παίξει καθοριστικό ρόλο στη διαμόρφωση των παγκόσμιων καιρικών συνθηκών.

Το Ελ Νίνιο, που εμφανίζεται κάθε δύο έως επτά χρόνια, συνδέεται με μεταβολές στην ατμοσφαιρική κυκλοφορία που μπορεί να οδηγήσουν σε υψηλότερες θερμοκρασίες και ξηρασία σε τμήματα της Ευρώπης. Ο Henneberg προειδοποίησε ότι το τρέχον φαινόμενο μπορεί να εξελιχθεί ιδιαίτερα έντονα. «Αναμένουμε ότι αυτό το αναπτυσσόμενο Ελ Νίνιο θα είναι ένα από τα ισχυρότερα που έχουν καταγραφεί, αν όχι το ισχυρότερο, μέχρι να κορυφωθεί προς το τέλος του έτους», είπε.

Αν αυτή η πρόβλεψη επιβεβαιωθεί, οι επιπτώσεις μπορεί να επεκταθούν πέρα από το καλοκαίρι και στον ευρωπαϊκό χειμώνα, επηρεάζοντας τη ζήτηση θέρμανσης και τη διαχείριση αποθεμάτων φυσικού αερίου.

Οι ευρωπαϊκές μετεωρολογικές προβλέψεις είναι επίσης ανησυχητικές. Οι αναλυτές της εταιρείας MetDesk εκτιμούν ότι οι θερμοκρασίες σε Γερμανία, Γαλλία, Ηνωμένο Βασίλειο και χώρες Benelux μπορεί να ξεπεράσουν κατά έως και 2,5°C τον μέσο όρο ήδη από τον Ιούνιο.

Οι αντιφάσεις

Παρά ταύτα, δεν λείπουν και πιο «αντιφατικά» σήματα για την αγορά. Η αυξανόμενη διείσδυση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας δημιουργεί ολοένα και περισσότερες περιόδους αρνητικών τιμών, ειδικά όταν η παραγωγή ηλιακής και αιολικής ενέργειας υπερβαίνει τη ζήτηση.

Ο Armenia της Kpler σημείωσε ότι αυτή η τάση μπορεί να οδηγήσει σε σημαντική αύξηση των ωρών με αρνητικές τιμές. «Αναμένουμε σημαντικά περισσότερες αρνητικές τιμές σε όλη την ΕΕ των 27, ενδεχομένως έως και 300 ώρες σε Γερμανία και Γαλλία το τρίτο τρίμηνο», ανέφερε.

Παρά τις ενδείξεις για περιόδους πτώσης τιμών, οι αναλυτές προειδοποιούν ότι αυτό δεν εξισορροπεί απαραίτητα τον κίνδυνο απότομα ανοδικών «spikes».

Ο Sigurd Lie, ανώτερος αναλυτής στην εταιρεία StormGeo, υπογράμμισε ότι ο συνδυασμός γεωπολιτικής έντασης και ισχυρού Ελ Νίνιο μπορεί να δημιουργήσει εξαιρετικά ασταθείς συνθήκες. «Αν ο πόλεμος συνεχιστεί ή κλιμακωθεί και αν το αναμενόμενο Ελ Νίνιο αποδειχθεί ισχυρό, τότε ενδέχεται να δούμε σημαντικές εκρήξεις τιμών. Οι μέσες τιμές ηλεκτρικής ενέργειας θα μπορούσαν να ξεπεράσουν τα 100 €/MWh», ανέφερε.

Για την Ευρωπαϊκή Ένωση, οι προβλέψεις αυτές υπογραμμίζουν τη λεπτή ισορροπία μεταξύ ενεργειακής ασφάλειας, κλιματικής μεταβλητότητας και της συνεχιζόμενης μετάβασης προς καθαρότερες μορφές ενέργειας. Παρότι η διαφοροποίηση των πηγών και η αύξηση των ανανεώσιμων έχουν μειώσει την εξάρτηση από εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα, το σύστημα παραμένει ευάλωτο τόσο σε καιρικά όσο και σε γεωπολιτικά σοκ.

Το κρίσιμο τεστ

Οι επόμενοι μήνες θα δοκιμάσουν όχι μόνο την ανθεκτικότητα των ευρωπαϊκών ενεργειακών υποδομών, αλλά και την ικανότητα των αγορών να απορροφήσουν ταυτόχρονες πιέσεις από κλίμα και συγκρούσεις. Το αν οι τιμές θα αυξηθούν κατά 10% ή θα κινηθούν ακόμη υψηλότερα θα εξαρτηθεί από λίγες κρίσιμες μεταβλητές: την ένταση και διάρκεια των καυσώνων, τη συμπεριφορά του ανέμου και της ηλιακής παραγωγής, και τη σταθερότητα των παγκόσμιων ροών φυσικού αερίου.