Ανοίγει στις 12 Μαρτίου ο νέος γύρος κοινών προμηθειών φυσικού αερίου στην ΕΕ – Οι ημερομηνίες κλειδιά και οι προκλήσεις στην αγορά

Εν μέσω έντονων γεωπολιτικών εξελίξεων που μεταβάλλουν στις ισορροπίες, και με την ενεργειακή αγορά να καταγράφει σημαντικούς κλυδωνισμούς η Ευρώπη ετοιμάζεται για έναν ακόμα γύρο κοινών προμηθειών φυσικού αερίου.

Όπως αναφέρει η Κομισιόν σε ανακοίνωσή της, ο νέος ενδιάμεσος γύρος αντιστοίχισης για τον συντονισμό της κοινής αγοράς φυσικού αερίου, μέσω του μηχανισμού AggregateEU , θα ξεκινήσει από την Επιτροπή στις 12 Μαρτίου 2025. 

Ο δεύτερος του είδους του, θα επιτρέψει στους αγοραστές της Ευρωπαϊκής και της Ενεργειακής Κοινότητας να καταθέσουν τη ζήτησή τους για μια περίοδο 5 ετών που θα καλύπτει τον Ιούλιο του 2025 έως τον Οκτώβριο του 2030 και θα έχουν πρόσβαση σε ανταγωνιστικές προσφορές από αξιόπιστους διεθνείς προμηθευτές. Αυτός ο ενδιάμεσος γύρος αντιστοίχισης ενισχύει τη συνεχιζόμενη δέσμευση της Επιτροπής για τη σταδιακή κατάργηση των προμηθειών ρωσικού φυσικού αερίου στην ΕΕ.

Οι προθεσμίες

Οι αγοραστές και οι πωλητές που επιθυμούν να συμμετάσχουν έχουν προθεσμία έως τις 10 Μαρτίου για να εγγραφούν στην πλατφόρμα PRISMA και να εγγραφούν στο AggregateEU. Στη συνέχεια, οι αγοραστές θα υποβάλουν το αίτημά τους μεταξύ 12 και 17 Μαρτίου. 

Από τις 18 έως τις 21 Μαρτίου, το αίτημα αυτό θα υποβληθεί για εκδήλωση ενδιαφέροντος από πιθανούς προμηθευτές. Τα αποτελέσματα αντιστοίχισης θα δημοσιευθούν από την Επιτροπή στις 26 Μαρτίου. Αφού η ζήτηση και η προσφορά αντιστοιχιστούν μέσω της πλατφόρμας, οι εταιρείες είναι ελεύθερες να διαπραγματευτούν πιθανές συμβάσεις διμερώς.

Σε προηγούμενους γύρους αντιστοίχισης, οι αγοραστές και οι πωλητές μπορούσαν να υποδείξουν ένα προτιμώμενο τερματικό στην ΕΕ για την παράδοση υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG). Για να αντικατοπτρίζονται καλύτερα οι εμπορικές πρακτικές LNG και να προσελκύσουν πρόσθετους διεθνείς προμηθευτές, οι αγοραστές και οι πωλητές μπορούν επίσης να δηλώσουν την προτίμησή τους να παραδίδεται το LNG δωρεάν επί του σκάφους.

Η πλατφόρμα AggregateEU ​​

Από το 2023, οι κοινές αγορές φυσικού αερίου που συντονίζονται μέσω της πλατφόρμας AggregateEU ​​είναι το κλειδί για τη διαφοροποίηση των προμηθειών φυσικού αερίου της Ευρώπης και την ενίσχυση της ενεργειακής μας ασφάλειας. 

Ο δεύτερος ενδιάμεσος γύρος αντιστοίχισης βασίζεται σε έναν εξαιρετικά επιτυχημένο πρώτο γύρο. Ο πρώτος μεσοπρόθεσμος γύρος πραγματοποιήθηκε από τις 15 έως τις 27 Φεβρουαρίου 2024. Η φάση υποβολής ζήτησης έκλεισε στις 21 Φεβρουαρίου με 34 bcm συνολικής ζήτησης που υποβλήθηκαν από 19 εταιρείες, συμπεριλαμβανομένων των βιομηχανικών παικτών. Ο διαγωνισμός προσέλκυσε προσφορές συνολικού όγκου 97,4 bcm από διεθνείς προμηθευτές, σχεδόν τριπλάσιες από τη ζήτηση που υπέβαλαν εταιρείες της ΕΕ. 

Οι προκλήσεις της ευρωπαϊκής αγοράς φυσικού αερίου

Οι αγορές φυσικού αερίου στην Ευρώπη είχαν ένα ασταθές ξεκίνημα για το 2025, με τις τιμές να αυξάνονται νωρίτερα αυτό το μήνα στο υψηλότερο επίπεδο των δύο ετών, εντείνοντας τις πιέσεις που αντιμετωπίζουν οι επιχειρήσεις, οι καταναλωτές και οι κυβερνήσεις σε όλη την ήπειρο.

Το κύριο ευρωπαϊκό σημείο αναφοράς για την τιμή του φυσικού αερίου, το TTF, ανέρχεται επί του παρόντος περίπου στα 43,6 EUR/MWh.

 Αυτό είναι πολύ χαμηλότερο από τα υψηλά που παρατηρήθηκαν στον απόηχο της εισβολής της Ρωσίας στην Ουκρανία το 2022, αλλά παρ' όλα αυτά είναι γύρω στα διπλά επίπεδα πριν από την κρίση. 

Οι προμήθειες φυσικού αερίου έχουν περιοριστεί λόγω της διακοπής της διαμετακόμισης φυσικού αερίου από τον ρωσικό αγωγό μέσω της Ουκρανίας από τον Ιανουάριο του 2025 – καθώς και η επιστροφή στις μέσες χειμερινές συνθήκες (μετά από δύο ηπιότερους από το συνηθισμένο χειμώνες), αυξάνοντας τις αποσύρσεις από τις εγκαταστάσεις αποθήκευσης φυσικού αερίου.

Το Dunkelflaute

Επιπλέον, όπως επισημαίνει σε πρόσφατη ανάλυσή του ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας, μια σχετικά μακρά περίοδος χαμηλών ταχυτήτων ανέμου και περιορισμένης ηλιοφάνειας το πρώτο δεκαπενθήμερο του Νοεμβρίου –ένα φαινόμενο που συχνά αναφέρεται ως Dunkelflaute– απαιτούσε αύξηση της κατανάλωσης φυσικού αερίου κατά 80% σε σύγκριση με την ίδια περίοδο του 2023 για να εξασφαλιστεί η συνεχής παροχή ηλεκτρικής ενέργειας. Η αγορά φυσικού αερίου παγκοσμίως παραμένει επίσης σφιχτή φέτος. Ενώ η παγκόσμια αύξηση της προσφοράς LNG αναμένεται να επιταχυνθεί από μόλις 1,5% πέρυσι σε 5% το 2025, υποστηριζόμενη κυρίως από την αύξηση των εγκαταστάσεων LNG της Βόρειας Αμερικής, αυτό αντισταθμίζεται εν μέρει από τη διακοπή της διέλευσης φυσικού αερίου από τη Ρωσία μέσω της Ουκρανίας. 

Ο ΔΟΕ υπογραμμίζει ότι οι ευρωπαίοι καταναλωτές και οι κυβερνήσεις εισέρχονται τώρα στον τέταρτο χρόνο των υψηλών και ασταθών τιμών του φυσικού αερίου. Οι υψηλές τιμές του φυσικού αερίου έχουν αρνητικές επιπτώσεις στις τιμές της ηλεκτρικής ενέργειας, καθώς και έμμεσα στις τιμές των τροφίμων μέσω του υψηλότερου κόστους εισροών για τους παραγωγούς. Η οικονομική ζημιά ήταν ορατή τόσο για τα νοικοκυριά όσο και για τις επιχειρήσεις.

Η αρχική περίοδος του σοκ στις τιμές του φυσικού αερίου ήταν βασικός παράγοντας που συνέβαλε στον πληθωρισμό και τις απότομες αυξήσεις του κόστους ζωής και συνέβαλε σε υψηλότερα ποσοστά ενεργειακής φτώχειας σε ολόκληρη την Ευρώπη. Οι τιμές του φυσικού αερίου για τους βιομηχανικούς καταναλωτές στην Ευρώπη από το 2022 είναι κατά μέσο όρο 30% υψηλότερες από ό,τι στην Κίνα και πέντε φορές υψηλότερες από τις Ηνωμένες Πολιτείες. 

Ανησυχίες για νέα ενεργειακή κρίση

Η εξέλιξη στις τιμές του φυσικού αερίου επιτείνουν τις ανησυχίες για μια νέα ενεργειακή κρίση – καθώς τα αποθέματα φέτος μειώνονται ταχύτερα από το συνηθισμένο.

Η ευρωπαϊκή αγορά φυσικού αερίου προετοιμάζεται για περαιτέρω αστάθεια καθώς εισέρχεται στην κρίσιμη καλοκαιρινή περίοδο ανανέωσης αποθεμάτων, αντιμετωπίζοντας στενότερες παγκόσμιες προμήθειες υγροποιημένου φυσικού αερίου από το οποίο εξαρτάται πλέον σε μεγάλο βαθμό.

Η ζήτηση φυσικού αερίου στην Ευρώπη αυξήθηκε σημαντικά αυτό το χειμώνα σε σύγκριση με τα δύο προηγούμενα χρόνια λόγω των χαμηλότερων θερμοκρασιών, της απότομης πτώσης της παραγωγής αιολικής ενέργειας και της ανάκαμψης της βιομηχανικής δραστηριότητας.

Οι δυσκολίες του καλοκαιριού

Η ταχεία εξάντληση των αποθεμάτων του φετινού χειμώνα παραμένει αιτία ανησυχίας, ιδίως επειδή οποιαδήποτε αλλαγή στην απαίτηση των εμπόρων να γεμίσουν την αποθήκη στο 90% της χωρητικότητας έως τον Νοέμβριο είναι απίθανη τους επόμενους μήνες.

Λαμβάνοντας υπόψη ότι η απαίτηση διατηρείται και τα επίπεδα αποθήκευσης πέφτουν στο χαμηλό του 35% της χωρητικότητας μέχρι τα τέλη Μαρτίου, η Ευρώπη θα χρειαστεί 55 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα (bcm) φυσικού αερίου για να ξαναγεμίσει, σύμφωνα με τους υπολογισμούς του Reuters, περίπου 25 bcm περισσότερα από πέρυσι.

Αυτό ισοδυναμεί με επιπλέον 250 φορτία, ή περίπου 20 εκατομμύρια μετρικούς τόνους, LNG σε μια εποχή που η παγκόσμια προσφορά φαίνεται να περιορίζεται.

Οι τιμές της αγοράς προς το παρόν αντικατοπτρίζουν τις προσδοκίες για δύσκολες εποχές. Οι ευρωπαϊκές τιμές του φυσικού αερίου για τους καλοκαιρινούς μήνες διαπραγματεύονται σε premium σε σχέση με την τιμή του επόμενου χειμώνα από τον Νοέμβριο, με αποτέλεσμα οι αγοραστές να μην έχουν κανένα κίνητρο για αποθήκευση αερίου.

Τελικά, η εξάρτηση της Ευρώπης από τις εισαγωγές LNG σημαίνει ότι η αγορά φυσικού αερίου της είναι πλέον πιο ευάλωτη στις ιδιοτροπίες της διεθνούς αγοράς από ό,τι στο παρελθόν, πράγμα που σημαίνει ότι η μεγαλύτερη αστάθεια των τιμών μπορεί να είναι ο νέος κανόνας.