Το Κατάρ έχει ακόμα πολλούς φίλους στις ενεργειακές αγορές

Η αγορά πετρελαίου μοιάζει απρόσβλητη από τους γεωπολιτικούς κινδύνους. Τη στιγμή που τέσσερα γειτονικά αραβικά κράτη επέβαλαν ένα άνευ προηγουμένου εμπάργκο στο Κατάρ τη Δευτέρα, οι τιμές του αργού αυξήθηκαν κατά 1,6% προτού υποχωρήσουν και πάλι. Το καύσιμο, όμως, που πρέπει να προσέξουμε δεν είναι το πετρέλαιο, αλλά το αέριο. Αν η διαμάχη αυτή δεν επιλυθεί σύντομα, μπορεί να σημάνει ένα καυτό καλοκαίρι στον Κόλπο.

Το πρόβλημα σιγοέβραζε εδώ και πολύ καιρό, καθώς τρία κράτη του Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου κατηγορούσαν το Κατάρ για ενίσχυς ισλαμικών ομάδων, όπως η Μουσουλμανική Αδελφότητα, αλλά και για ιδιαίτερα φιλικές σχέσεις με το Ιράν. Όμως, σε μια δραματική κλιμάκωση μετά την επίσκεψη του Ντόναλντ Τραμπ στη Σαουδική Αραβία, τα Εμιράτα και το Μπαχρέιν, μαζί με την Αίγυπτο, την ασταθή κυβέρνηση της Υεμένης και την αμφισβητούμενη ανατολική κυβέρνηση της Λιβύης προχώρησαν σε διακοπή των σχέσεων με τη Ντόχα και επέβαλαν απαγόρευση στις αεροπορικές, χερσαίες και θαλάσσιες μεταφορές. Το Κατάρ εισάγει τρόφιμα και απαραίτητο εξοπλισμό οδικώς μέσω της Σαουδικής Αραβίας, καθώς και εφόδια μέσω του λιμένα Τζεμπέλ Αλί του Ντουμπάι.

Το Κατάρ είναι ένας από τους μικρότερους παραγωγούς πετρελαίου του ΟΠΕΚ με 618.000 βαρέλια ημερησίως, αλλά τα υποπροϊόντα που παράγονται στο τεράστιο κοίτασμα North Field την αυξάνουν σε 1,3 εκατ. βαρέλια. Θα παραμείνει στη συμφωνία περιορισμού της παραγωγής του ΟΠΕΚ, αλλά ακόμα και αν αποσυρθεί, η επίδραση θα είναι περιορισμένη. Η πραγματική του δύναμη προέρχεται από τη θέση του ως ο μεγαλύτερος εξαγωγέας LNG παγκοσμίως.

Οι εξαγωγές φυσικού αερίου και πετρελαίου του Κατάρ λογικά δεν θα διαταραχθούν, έστω και αν τα σαουδαραβικά και εμιρατιανά ύδατα είναι πλέον απαγορευμένα για τα πλοία του. Μπορούν να σαλπάρουν μέσω των ιρανικών υδάτων και στη συνέχεια να περάσουν από τα Στενά του Ορμούζ μέσω της καθιερωμένης θαλάσσιας οδού διαμέσω του Ομάν ή να παραμείνουν στα ιρανικά ύδατα αν το Ομάν αποφασίσει να συμμετέχει στο εμπάργκο. Η όποια προσπάθεια να διακοπούν οι καταριανές εξαγωγές θα οδηγούσε σε μεγάλη κρίση, όπως και σε μια σοβαρή απάντηση από τους μεγάλους πελάτες του Κατάρ στο LNG, δηλαδή τις Ιαπωνία, Νότια Κορέα, Κίνα και Ινδία.

Η μεγαλύτερη ιαπωνική πελάτης, Jera, καθησυχάστηκε από την Qatargas για την ομαλή συνέχιση των προμηθειών. Προς το παρόν, το Κατάρ συνεχίζει να έχει πρόσβαση στο Κανάλι του Σουέζ, που αποτελεί τη διαδρομή των προμηθειών LNG προς την Ευρώπη. Όμως, τα πλοία προς ή από το Κατάρ δεν μπορούν πλέον να δένουν στη Φουτζέιρα των Εμιράτων, που αποτελεί και το βασικό λιμένα bunkering στην περιοχή.

Ο διαμοιρασμός του North Field, μεγαλύτερου κοιτάσματος φυσικού αερίου παγκοσμίως, με το Ιράν, όπως και η ευάλωτη φύση των πολυάριθμων εξεδρών γεώτρησης κοντά στα σύνορα με το Ιράν, σημαίνουν ότι η Ντόχα δεν έχει άλλη επιλογή από το να έχει καλές σχέσεις με την Τεχεράνη. Θα μπορούσε επίσης να στραφεί στην ομοϊδεάτισσα Τουρκία ή τη Ρωσία για βοήθεια, μετά και τη συμφωνιά αγοράς μετοχών της Rosneft που πραγματοποιήθηκε το Δεκέμβριο.

Αν η διαμάχη συνεχίσει να κλιμακώνεται, η πιο σοβαρή απάντηση που διαθέτει το Κατάρ θα μπορούσε να είναι η διακοπή των εξαγωγών αερίου προς τα Εμιράτα μέσω του αγωγού Dolphin. Το έργο αυτό, όπου συμμετέχουν οι Total (24,5%), Occidental (24,5%) και η Mubadala του Άμπου Ντάμπι (51%), προμηθεύει πάνω από 2 δις. κ.π. ημερησίως, δηλαδή περισσότερο από το ένα τέταρτο των αναγκών της χώρας και επίσης παρέχει 160.000 βαρέλια ανά ημέρα συμπυκνώματος και NGL. Περίπου 200 εκατ. κ.π. ημερησίως μεταφέρονται επίσης από τα Εμιράτα στο Ομάν, το οποίο δεν έχει ενταχθεί ακόμα στο εμπάργκο. Καθώς οι θερμοκρασίες έχουν ήδη ξεπεράσει τους 40 βαθμούς Κελσίου στον Κόλπο, η κατανάλωση ηλεκτρισμού για χρήση σε κλιματιστικά προσεγγίζει την κορύφωσή της.

Τα Εμιράτα έχουν σχετικά περιορισμένες επιλογές για να αντικαταστήσουν το αέριο μέσω του αγωγού Dolphin. Διαθέτουν τερματικά LNG στο Ντουμπάι και στο Ρουβάις του δυτικού Άμπου Ντάμπι. Η μονάδα Ρουβάις κατασκευάστηκε τον περσινό Αύγουστο και πλέον φαίνεται πως αποτελεί ένα λογικό προληπτικό μέτρο. Όμως, τα δύο αυτά τερματικά δεν αναμένεται να δεχτούν φορτία καταριανού LNG για κάποιο διάστημα, άρα τα πλοία θα πρέπει να κατευθυνθούν από το Ομάν, από το σταθμό υγροποίησης του Άμπου Ντάμπι ή από ακόμα πιο μακριά.

Επιπλέον, η δυναμικότητά τους δεν είναι επαρκής ακόμα για να καλύψουν μια παύση λειτουργίας του αγωγού Dolphin. Τα Εμιράτα ίσως χρειαστούν να προβούν σε έκτακτες λύσεις όπως η άνοδος της παραγωγής αερίου του Άμπου Ντάμπι, ο καταμερισμός των προμηθειών στις βιομηχανίες και η χρήση μεγάλων ποσοτήτων ακριβού ντίζελ ως αντικατάστατο στους ηλεκτροπαραγωγικούς σταθμούς.

Η διακοπή των προμηθειών, έστω και πρόσκαιρα ως μόχλευση για τη διαπραγμάτευς μιας λύσης στην κρίση, θα ήταν μια πολύ σοβαρή κίνηση από το Κατάρ και θα έβλαπτε τη φήμη που έχει χτίσει επίπονα ως αξιόπιστος προμηθευτής. Όταν η Ιαπωνία έψαχνε να βρει επείγουσες προμήθειες μετά το ατύχημα στη Φουκουσίμα, η Qatargas την κάλυψε. Αυτό το περιστατικό, όμως, ίσως να αναβιώσει τις ανησυχίες που επικρατούσαν τη δεκαετία του 1970 στο Τόκιο ότι εξαρτάται υπερβολικά από το πετρέλαιο και το αέριο της Μέσης Ανατολής. Το ίδιο ισχύει και για την Κίνα, η οποία διαφοροποιεί επίμονα τις πηγές εφοδιασμού της.

Μετά από δεκαετίες ανησυχίας για πιθανές διαταράξεις του πετρελαίου και του αερίου του Κόλπου λόγω του Ιράν, η νέα ανησυχία προέρχεται από μια απροσδόκητη πηγή. Ευτυχώς, υπάρχει άφθονη προσφορά στην παγκόσμια αγορά, άρα κανένας άμεσος κίνδυνος. Όμως, σε περίπτωση που αυτή η διαμάχη τραβήξει επί μακρόν, το Κατάρ και οι γείτονές του θα «ιδρώσουν» για τις απαραίτητες προμήθειες.

(Bloomberg)