Η ανακοίνωση - σταθμός της Eurelectric οδηγεί σε σταδιακό CoalExit και... αφήνει πίσω την Ελλάδα

Αίσθηση προκάλεσε στο εξωτερικό η άρνηση της Ελλάδας και της Πολωνίας να υπογράψουν τη δήλωση του ευρωπαϊκού συνδέσμου ηλεκτροπαραγωγών, Eurelectric, για παύση των επενδύσεων σε μονάδες με καύσιμο τον άνθρακα μετά το 2020. Και αυτό παρά το ότι είναι γνωστό πως οι δύο αυτές χώρες έχουν βάλει μπρος σχέδια για την υλοποίηση λιγνιτικών μονάδων, σε μια εποχή κατά την οποία οι επενδύσεις αυτού του είδους γίνονται ολοένα και πιο δύσκολες εξαιτίας πολλών παραγόντων, όπως το κόστος των δικαιωμάτων εκπομπών, οι εθνικοί στόχοι κτλ.

Αξίζει, όμως, μια πιο προσεκτική ματιά στους λόγους για τους οποίους η Ελλάδα και η Πολωνία επέλεξαν να απέχουν, αλλά και στο πως έγινε δεκτή στην Eurelectric η αντίδρασή τους.

Όπως δήλωσε σε δημοσιογράφους ο γ.γ. του συνδέσμου, Κρίστιαν Ρούμπι, "26 από τα 28 κράτη-μέλη δήλωσαν ότι δεν θα επενδύσουν σε νέους λιγνιτικούς σταθμούς μετά το 2020. Η ιστορία θα κρίνει το μήνυμα που στέλνουμε σήμερα εδώ. Είναι ξεκάθαρο και πρέπει να αντιμετωπίζεται σε σχέση με τη συμφωνία του Παρισιού και τη δέσμευσή μας να παρέχουμε 100% ουδέτερο ηλεκτρισμό σε όρους ρύπων ως το 2050... Οι ευρωπαϊκές εταιρείες ηλεκτρισμού μιλάνε με τα χρήματά τους".

Επίσης, πρόσθεσε πως ​"η Ελλάδα και η Πολωνία δεν ήταν έτοιμες να στηρίξουν αυτή τη δήλωση στη δεδομένη χρονική συγκυρία. Ο εθνικός σύνδεσμος της Πολωνίας δήλωσε ότι ο λιγνίτης και ο άνθρακας παραμένει μια σημαντική εγχώρια πηγή ενέργειας για εκείνους".

Σχετικά με την Πολωνία, η χώρα σκοπεύει να κατασκευάσει τη μονάδα Ostroleka C, ισχύος 1 γιγαβάτ, στο Μαζοβίτσκι, η οποία θα λειτουργήσει από το 2023, ενώ η PGE έχει προτείνει και την υλοποίηση σταθμού 3 γιγαβάτ στο Γκουμπίν, με έναρξη το 2030. Αντιθέτως, η Kompania Weglowa ακύρωσε το δικό της σχέδιο για μονάδα 1 γιγαβάτ στο Τσετσότ Βόλα, η οποία προγραμματιζόταν για το 2020.

Στην Ελλάδα, τα πράγματα είναι λίγο-πολύ γνωστά, καθώς η ΔΕΗ φιλοδοξεί να υλοποιήσει την Πτολεμαΐδα 5, ισχύος 660 μεγαβάτ με καύσιμο το λιγνίτη και έναρξη το 2020, όπως και τη νέα μονάδα στη Μελίτη, ισχύος 350-450 μεγαβάτ με έναρξη το 2021. Αυτός είναι και ο λόγος που δεν θα μπορούσε να γίνει δεκτή η δήλωση της Eurelectric για παύση των επενδύσεων στο λιγνίτη μετά το 2020.

Αντιθέτως, οι Έλληνες και Πολωνοί εκπρόσωποι συνυπέγραψαν το υπόλοιπο κείμενο της Eurelectric, το οποίο προσφέρει στήριξη στο ευρωπαϊκό σύστημα εμπορίας εκπομπών, ETS, και αντιβαίνει σε επιμέρους μηχανισμούς και ενέργειες των Βρυξελλών και των κρατών-μελών που θα περιέπλεκαν τα πράγματα όσον αφορά τους ρύπους και την αγορά εν γένει.

Όπως αναφέρει το Platts, ο Ρουμπι διευκρίνισε πως παρά τη δήλωση για μετά το 2020, ο σύνδεσμος παραμένει ενάντια στην πρόταση της Κομισιόν για ένα μέγιστο όριο ρύπων 550γρ./κιλοβατώρα για τις νέες ηλεκτροπαραγωγικές μονάδες ώστε να γίνονται δεκτές στο μηχανισμό αποζημίωσης ισχύος της κάθε χώρας. Το όριο αυτό θεωρείται ότι είναι επί της ουσίας απαγορευτικό για τις λιγνιτικές μονάδες, οι οποίες και έχουν ανάγκη την ένταξή τους στο μηχανισμό προκειμένου να παραμείνουν βιώσιμες στην επόμενη δεκαετία. Αν κριθεί ότι μια μονάδα δεν επιτυγχάνει το όριο, τότε αυτή θα εντάσσεται στο μηχανισμό μονάχα για μια περίοδο πέντε ετών, βάσει των προτάσεων της Κομισιόν. Μέτρα σαν το συγκεκριμένο είναι ακριβώς που στοχεύει η Eurelectric με τη χθεσινή της ανακοίνωση, καθώς εκτιμά ότι το ETS από μόνο του θα είναι σε θέση να ισορροπήσει σταδιακά τα πράγματα στην αγορά ηλεκτρισμού, δίχως να χρειάζονται σπασμωδικές κινήσεις.

"Διατηρούμε μια επιφύλαξη απέναντι σε τέτοιες μεθόδους στην ευρωπαϊκή αγορά. Η θέση μας είναι ότι τις εκπομπές πρέπει να τις διαχειρίζεται το ETS", τόνισε ο Ρούμπι.

Από τη χθεσινή ανακοίνωση προκύπτει ότι η Eurelectric έχει οδηγηθεί τα τελευταία χρόνια σε μια σταδιακή, αλλά σημαντική αλλαγή πλεύσης, καθώς θεωρεί ότι ο κλάδος θα πρέπει να κατευθυνθεί σε πιο "πράσινες" λύσεις ήδη από το 2020, εγκαταλείποντας τον άνθρακα πιο γρήγορα από ότι αναμενόταν. Ακόμα και η Γερμανία, που παραδοσιακά στηρίζεται στον άνθρακα για σημαντικό μέρος της ισχύος της, επέλεξε να συμπλεύσει με την Eurelectric μετά από επίπονες εσωτερικές συζητήσεις. Το γεγονός ότι η Ελλάδα είναι η μόνη χώρα εκτός από την Πολωνία που θα ποντάρει σε νέα ισχύ με λιγνίτη την επόμενη δεκαετία, μάλλον λέει πολλά.