Τελευταία ευκαιρία; Η Δυναμική της Ευρω-Ελλαδικής Διαπραγμάτευσης έως την 30η Ιουνίου 2015

Ο έντιμος συμβιβασμός που επετεύχθη την 20η Φεβρουαρίου μεταξύ της νέας ελληνικής κυβέρνησης και των εταίρων της Ευρωζώνης δεν μπορεί να αποτελέσει ούτε αντικείμενο θριαμβολογίας ούτε αντικείμενο χλευασμού. Η συμφωνία δίνει μια ουσιαστική παράταση χρόνου ελαστικοποιώντας τους όρους του προηγούμενου Μνημονίου υπό την άποψη ότι δίνει ευελιξία αναφορικά με το ύψος του πρωτογενούς πλεονάσματος του 2015 και δεν κάνει καμία αναφορά σε νέα μέτρα λιτότητας, τα περισσότερα εκ των οποίων είχε άλλωστε αρνηθεί και η προηγούμενη συγκυβέρνηση κατά την τελική φάση της διαπραγμάτευσής της με την “Τροϊκά”. Ο συμβιβασμός καλύπτει τη χρηματοδότηση των ελληνικών τραπεζών από το Ευρωσύστημα και ανοίγει το δρόμο, εφόσον το συναινετικό/συνεργατικό πνεύμα της συμφωνίας τηρηθεί στην πράξη, για την εκ νέου αποδοχή των ελληνικών ομολόγων από την ΕΚΤ και την αντικατάσταση του ELA έως τον Απρίλιο, αλλά κάπου εδώ τελειώνουν τα ευχάριστα.

Η ελληνική κυβέρνηση πρέπει να καταστεί πολύ πιο συγκεκριμένη και συγκροτημένη μέσα στις επόμενες εβδομάδες εάν πρόκειται να κερδίσει σε αξιοπιστία έναντι των Ευρωπαίων εταίρων μας. Το γεγονός ότι κέρδισε αυτήν την παράταση χωρίς να καταθέσει λεπτομερείς κοστολογημένες προτάσεις για την αντικατάστη των μέτρων του προηγούμενου προγράμματος θα πρέπει να μας ανησυχεί όχι να μας ενθουσιάζει. Αυτή η συγκεκριμενοποίηση, ιδίως σε ότι αφορά το φάσμα των προεκλογικών εξαγγελιών του ΣΥΡΙΖΑ θα αποτελέσει το πρώτο πεδίο τριβής τόσο με την Ευρώπη όσο και με το εσωτερικό του ΣΥΡΙΖΑ που αποτελεί και τον πλέον επικίνδυνο αντίπαλο της κυβέρνησης του κ.Τσίπρα. Η αντίδραση του Μανώλη Γλέζου και στελεχών της λεγόμενης “Αριστερής Πλατφόρμας”, που στο μεταξύ εξουδετέρωσαν την υποψηφιότητα Αβραμόπουλου για την Προεδρία της Δημοκρατίας, είναι ενδεικτική των εσωτερικών γραμμών αντιπαράθεσης στο ΣΥΡΙΖΑ.

Τα μεν κόμματα της αντιπολίτευσης δεν έχουν την πολυτέλεια να επιχαίρουν για την εσωτερική αντιπαράθεση που θα κλιμακώνεται εντός του μεγαλύτερου κοινοβουλευτικού κόμματος όσο προχωρούμε προς τη διορία του Ιουνίου. Ο δε κ.Τσίπρας πρέπει να κατανοήσει ότι θα χρειασθεί τις φιλοευρωπαϊκές κοινοβουλευτικές “εφεδρείες” της ΝΔ, του ΠΟΤΑΜΙΟΥ και του ΠΑΣΟΚ για να εξισορροπήσει την εσωτερική του αντιπολίτευση αλλά κάτι τέτοιο δεν πρόκειται να γίνει ούτε αυτομάτως ούτε χωρίς πολιτικό κόστος για τον ίδιο.Προφανώς ο κ.Τσίπρας δεν μπορεί να συγκυβερνήσει με την ΝΔ ούτε φαίνεται προς το παρόν να έχει τη διάθεση αλλαγής κυβερνητικού συμμάχου εγκαταλείποντας τον κ.Καμμένο, αλλά εάν δεν μπορέσει να αντιστρέψει την διογκούμενη απομείωση των δημοσιονομικών εσόδων μέχρι τον Ιούνιο και πάει στην τελική διαπραγμάτευση με σαφώς ελλειματικό αντί για έστω ισοσκελισμένο προϋπολογισμό τότε μια ενδεχόμενη σύγκρουση θα ταράξει τα θεμέλια όχι μόνο της κυβέρνησης αλλά της ίδιας της Ελλάδος.

Με δεδομένη την αύξηση της “τρύπας” των μη-εισπραττόμενων εσόδων κατά περίπου 1-1,2 δις ΕΥΡΩ το μήνα από τον περασμένο Νοέμβριο, και το γενικότερο πάγωμα της αγοράς λόγω της συνεχιζόμενης αβεβαιότητας, θα είναι εξαιρετικά δύσκολο για την όποια κυβέρνηση να ανακτήσει πλήρως το χαμένο έδαφος μόνο από την αύξηση των εισπράξεων από τα βεβαιομένα φολογοκικά έσοδα και τα ληξηπρόθεσμα χρέη. Ακόμη και εάν επιτευχθεί το 100% του συγκεκριμένου στόχου τότε η κυβέρνηση θα έχει εισπράξει 2-2,5 δις ΕΥΡΩ, ποσό που δεν επαρκεί για να ισοσκελίσει τον προϋπολογισμό έως τον Ιούνιο. Η κυβέρνηση πιστεύει και έχει επι του προκειμένου δεσμευθεί έναντι της Ε.Ε ότι θα μπορέσει να εισπράξει περί τα 2,5-3 δις από το χτύπημα για φοροδιαφυγής στο παρεμπόριο καυσίμων, ποτών και τσιγάρων αλλά θα χρειασθεί ένα πραγματικό θαύμα για να εισπράξει τα ποσά αυτά έως τον Ιούνιο.

Υπάρχει βεβαίως και το πρόγραμμα των ιδιωτικοποιήσεων το οποίο ωστόσο παραμένει ακόμη πιο ασαφές και ακοστολόγητο σε σχέση με τις προτάσεις με τις οποίες προσήλθαν στοEurogroup της 12ης και της 16ης Φεβρουαρίου οι κ.κ. Βαρουφάκης και Δραγασάκης. Εάν λοιπόν ο κ.Τσίπρας δεν μπορέσει να εισπράξει όσα πρέπει να εισπράξει για να πάει στη μεγάλη διαπραγμάτευση για την ελάφρυνση του χρέους με ισοσκελισμένο προϋπολογισμό πώς θα μπορέσει να αποφύγει ένα τρίτο μνημόνιο και έναν επιπρόσθετο δανεισμό; Μπορεί να αναλάβει το κόστος ενός τρίτου Μνημονίου που ακόμη και εάν δεν θα έχει (μάλλον απίθανο) νέα μέτρα λιτότητας, θα αυξάνει αντί να μειώνει το ήδη μη-βιώσιμο εθνικό χρέος;

Επειδή ακριβώς η απάντηση είναι μάλλον αρνητική και στις δύο περιπτώσεις το ερώτημα αυτό μπορεί να απαντηθεί μόνο πολιτικά και όχι λογιστικά. Η ελληνική πολιτική ηγεσία για να αποφύγει το τραγικό δίλλημα ενός ΄Γ Μνημονίου ή μίας αυτοκτονικής αυτοδραχμοποίησης πρέπει έως την 30η Ιουνίου να υπερβεί τον εαυτό της. Πρέπει να κάνει αυτό ακριβώς που έκαναν οι Ιρλανδοί και οι Πορτογάλοι στην αρχή της δικής τους μνημονιακής δοκιμασίας: να συμφωνήσουν σ'ένα ελάχιστο κοινό παρανομαστή πολιτικής συναίνεσης που θα χαλυβδώσει τη διαπραγματευτική ισχύ της Αθήνας έναντι της Ε.Ε χωρίς ακρότητες, ψευδοπαλικαρισμούς, και μονομερείς κορώνες. Για επιτευχθεί κάτι τέτοιο πρέπει η ευθύνη της διαπραγμάτευσης να καταστεί για πρώτη φορά από το 2010 ζήτημα εθνικό και όχι κυβερνητικό. Για αυτό το λόγο πρέπει να συσταθεί με ευθύνη του Πρωθυπουργού και κατόπιν πρόσκλησής του μια Εθνική Διαπραγμευτική Ομάδα που θα πλαισιώσει τον Υπουργό Οικονομικών και τον Πρωθυπουργό στις διαπραγματεύσεις με τους “Θεσμούς” όπως αναβαπτίσαμε την Τρόϊκα.

Η Εθνική Διαπραγματευτική Ομάδα θα πρέπει προφανώς να στελεχωθεί από τα καλύτερα και πλέον έμπειρα στελέχη του κάθε κόμματος που θα ανταποκριθεί σε αυτό το εθνικό προσκλητήριο όχι για να υποκαταστήσει την κυβέρνηση αλλά για να δώσει ένα ουσιαστικό μύνημα ενότητας και ικανότητας εντός και εκτός Ελλάδος. Αυτή η Ομάδα για να μην αποτελέσει φενάκη για κανένα πρέπει να συσταθεί άμεσα είτε κατόπιν πρωτοβουλίας του κ.Τσίπρα είτε ώς αποτέλεσμα της σύγκλισης του Συμβουλίου των Πολιτικών Αρχηγών υπό τον νέο Πρόεδρο της Δημοκρατίας και να αρχίσει να λειτουργεί με έδρα της τη Βουλή και το Υπουργείο Οικονομικών.

Μέσα από τη λειτουργία αυτού του πρωτοφανούς αλλά εξαιρετικά απαραίτητου οργάνου θα ζυμωθούν και εκείνες οι πολιτικές διεργασίες που θα διασφαλίσουν έως τον Ιούνιο την ευρεία κοινοβουλευτική αποδοχή του νέου μεσοπρόθεσμου προγράμματος που θα περιλαμβάνει και την ουσιαστική ελάφρυνση του χρέους. Σε διαφορετικά περίπτωση είτε θα υπάρχει έκρηξη είτε μια νέα περίοδος εσωτερικού διχασμού και εκτροχιασμού που οδήγησε στο παρ'ολίγον αδιέξοδο της 19ης Φεβρουαρίου. Είναι προς τιμήν του κ.Τσίπρα ότι έχει κάνει μια αρχική δημοσία συζήτηση για τη σύσταση ενός τέτοιου οργάνου με τους κ.κ.Θεοδωράκη και Βενιζέλο πρίν από τη συμφωνία της 20ης Φεβρουαρίου. Είναι η ώρα για τον ίδιο να προχωρήσει σε πιο ουσιαστικά βήματα και για την ΝΔ να στηρίξει ένα όργανο Εθνικής Συνεννόησης έστω και εάν δεν έλαβε αυτού του είδους την υποστήριξη επί της δικής της διακυβέρνησης.

(του Δρ.Θεόδωρου Τσακίρη, Επίκουρου Καθηγητή Γεωπολιτικής & Υδρογονανθράκων του Πανεπιστημίου Λευκωσίας )