Οι... παρατηρητές της κρίσης

Η άνοδος του ευρωσκεπτικισμού όπως προκύπτει από τις δημοσκοπήσεις στη Βρετανία, την Ιταλία και κυρίως τη Γαλλία συμπίπτει με την κορύφωση μιας άλλης σοβούσας ευρωπαϊκής κρίσης τα τελευταία τέσσερα χρόνια.

Η δημοσιονομική κρίση αντί να οδηγήσει στην ενίσχυση του βάρους των ευρωπαϊκών εκτελεστικών θεσμικών οργάνων, οδήγησε αντίθετα στη δραματική τους αποδυνάμωση.

Ευρωπαϊκή Επιτροπή και Συμβούλιο με τη σφραγίδα της προσωπικής ευθύνης των επικεφαλής τους, Μπαρόζο και Βαν Ρομπάι, περιορίσθηκαν στο να καταγράφουν τη διαχείριση της κρίσης της Ευρωζώνης ως παρατηρητές, με την ουσιαστική διαπραγμάτευση να διεξάγεται πλέον σε διμερές επίπεδο ανάμεσα στις χώρες - μέλη και τη Γερμανία. Ακόμη και το άτυπο διμερές σχήμα του γαλλογερμανικού άξονα έχασε στην πορεία των γεγονότων τη βαρύτητά του: Μια συνάντηση πλέον Ολάντ-Μέρκελ δεν προκαλεί περισσότερο ενδιαφέρον, από μια συνάντηση της καγκελαρίου με τον Ρέντσι ή με τον Ραχόι...

Αν κάποιος θέλει να αναζητήσει ελαφρυντικά στην αδυναμία της Επιτροπής και του Συμβουλίου να αρθούν στο ύψος των περιστάσεων, θα μπορούσε να ισχυρισθεί ότι οι θεσμοί που διαχειρίζονται συνολικά την Ε.Ε. των «28» δεν μπορούσαν να έχουν εκ των πραγμάτων βαρύνοντα λόγο για την Ευρωζώνη των «17». Είναι φανερό ότι πρόκειται για νομικό - θεσμικό άλλοθι, για να καλυφθεί η απουσία πολιτικής βούλησης, καθώς υπάρχει το παράδειγμα ή καλύτερα η εξαίρεση που αναδεικνύει τις ευθύνες Μπαρόζο - Ρομπάι.

Το παράδειγμα δεν είναι άλλο από τον υποψήφιο του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος για την Προεδρία της Επιτροπής, που θα αναδειχθεί από την Ολομέλεια του νέου Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου Ζ. Κλ. Γιούνκερ, κατά τη διάρκεια της πολύχρονης θητείας του ως προέδρου του Eurogroup: Δεν θα ήταν υπερβολή να πούμε ότι ο πρωθυπουργός του μικρού Λουξεμβούργου και επικεφαλής των υπουργών Οικονομικών της Ευρωζώνης υπήρξε η μόνη κεντρική προσωπικότητα στην Ε.Ε. που σήκωσε ανάστημα στο Βερολίνο, που επί της ουσίας κάλυψε το κενό που είχαν αφήσει όχι μόνον οι Μπαρόζο-Ρομπάι, αλλά και οι Σαρκοζί - Ολάντ. Μόνον ο αντίλογος του Γιούνκερ διέψευδε στην πράξη τη μεταφορά στη διαχείριση της Ευρωζώνης αλλά και της Ε.Ε. του γνωστού ανέκδοτου «ποδόσφαιρο είναι το παιχνίδι που παίζεται από δύο ομάδες με ένδεκα παίκτες η καθεμία και στο τέλος κερδίζει πάντα η Γερμανία!».

Είναι βέβαιο ότι αν εκλεγεί στην Προεδρία της Επιτροπής ο Γιούνκερ δεν θα είναι στενογράφος των επιλογών Μέρκελ-Σόιμπλε, αλλά κινδυνεύει να βραχυκυκλωθεί από έναν άλλο παράγοντα.

Εδώ και μήνες επιτελεία ειδημόνων στο Βερολίνο, στο Παρίσι και στις Βρυξέλλες επεξεργάζονται σενάρια επί σεναρίων για μια Ενωση του ευρώ, για τη συγκρότηση δηλαδή εντός της σημερινής Ευρωπαϊκής Ενωσης παράλληλων οργάνων -Επιτροπή και Κοινοβούλιο- που να διοικεί την Ευρωζώνη και κυρίως να νομιμοποιεί την περαιτέρω συρρίκνωση της εθνικής κυριαρχίας σε θέματα δημοσιονομικής πολιτικής.

Πολύ απλά, πρόκειται για μια δύσκολη διαπραγμάτευση, η διεξαγωγή της οποίας αλλά και η έγκριση των αποτελεσμάτων της κινδυνεύει να είναι μακρόχρονη, με αποτέλεσμα να ευνοείται η παράταση της σημερινής παράκαμψης των ευρωπαϊκών θεσμικών οργάνων σε όφελος μιας διμερούς διαπραγμάτευσης των χωρών-μελών της Ευρωζώνης με το Βερολίνο, όχι για τη διαμόρφωση για μιας κοινής γραμμής πλεύσης, αλλά για τη διαχείριση του κόστους προσαρμογής όλων των εταίρων στις αποφάσεις που λαμβάνονται στην καγκελαρία στο Βερολίνο και στην Μπούντεσμπανκ στην Φραγκφούρτη και κάθε κίνηση και πρωτοβουλία της ΕΚΤ να έπεται μιας παρασκηνιακής διαβούλευσης με τη γερμανική κυβέρνηση.

Η κρίση οδήγησε όχι απλά στην υποτίμηση των ευρωπαϊκών θεσμών, αλλά σε μια επιστροφή σε διακρατικές συμμαχίες και εναλλασσόμενες ισορροπίες που παραπέμπουν περισσότερο στην Ευρώπη του 19ου αιώνα παρά στις προκλήσεις του 21ου ως προς την ολοκλήρωση της ευρωπαϊκής ενοποίησης.

Εξαίρεση Ζ. Κλ. Γιούνκερ
Μόνον ο αντίλογος του Ζ. Κλ. Γιούνκερ διέψευδε στην πράξη τη μεταφορά στη διαχείριση της Ευρωζώνης αλλά και της Ε.Ε. του γνωστού ανέκδοτου «ποδόσφαιρο είναι το παιχνίδι που παίζεται από δύο ομάδες με ένδεκα παίκτες η καθεμία και στο τέλος κερδίζει πάντα η Γερμανία!».

(του Γιώργου Καπόπουλου, Ημερησία)