Θοδωρής Παναγούλης: Υπόσχεται αέριο η λεκάνη του Ηροδότου

Υποσχόμενη, πλην όμως ανεξερεύνητη περιοχή, όσον αφορά την ύπαρξη κοιτασμάτων υδρογονανθράκων (πετρέλαιο, φυσικό αέριο, βιοαέριο κ.λπ.) χαρακτηρίζεται η Ελλάδα από επιστήμονες και φορείς που ασχολούνται με το συγκεκριμένο τομέα.

Η συνεχιζόμενη αδράνεια της χώρας μας, παρότι η κυβέρνηση από καιρού εις καιρόν εξαγγέλλει εκ νέου τη δημιουργία ειδικού φορέα που θα προετοιμάσει γύρο παραχωρήσεων, σύμφωνα με παράγοντες του χώρου, δεν εξηγείται από το γεγονός ότι η έρευνα υδρογονανθράκων συνδέεται με τα θέματα εξωτερικής πολιτικής και τη διευθέτηση ευρύτερων ζητημάτων στο Αιγαίο και τις Ελληνοτουρκικές σχέσεις. Και τούτο διότι, πέραν των περιοχών που θεωρούνται πετρελαιοπιθανές αλλά βρίσκονται σε «κρίσιμα» σημεία του Αιγαίου, υπάρχουν σοβαρές και ενθαρρυντικές ενδείξεις και για περιοχές στις οποίες δεν υπάρχει κανένα κόλλημα, αντίθετα υπάρχει εκπεφρασμένο ενδιαφέρον από ιδιωτικές ερευνητικές εταιρείες.

Εκτός μάλιστα από τα ενθαρρυντικά στοιχεία παλαιότερων ερευνών που είναι λίγο πολύ γνωστά, έρχονται συνεχώς στο προσκήνιο νέες μελέτες και εκτιμήσεις που θα έπρεπε να κινητοποιούν τις ελληνικές αρχές.

Συγκεκριμένα, ενδιαφέροντα στοιχεία περιλαμβάνονται σε μελέτη του USGS (United States Geological Survey) που αποτελεί και τον επίσημο σύμβουλο της αμερικανικής κυβέρνησης για την ευρύτερη περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου, όπου ως γνωστόν υπάρχει ήδη σημαντική κινητικότητα, τόσο στο Ισραήλ (κοίτασματα Ταμάρ και Λεβιάθαν) όσο και στην Κύπρο (Κύπρος Α).

Σύμφωνα με τη μελέτη, στο σύμπλεγμα αυτών των πετρελαϊκών συστημάτων εντάσσεται και η περιοχή της «λεκάνης του Ηροδότου», η οποία βρίσκεται στο Νότιο Αιγαίο, σε περιοχή χωρίς «αμφισβητήσεις», και για την οποία αν και σε πρώιμο στάδιο, τα αναγνωριστικά και σεισμικά στοιχεία είναι εξαιρετικά ενθαρρυντικά. Σύμφωνα με το USGS η ευρύτερη περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου περιέχει συνολικά αναμενόμενα κοιτάσματα καθαρού μεθανίου (φυσικό αέριο) της τάξης των 15 τρις κυβικών μέτρων, ποσότητα ικανή για να καλύψει τις ανάγκες της Ευρώπης σε αέριο για 30 χρόνια (κατανάλωση περίπου 500 δις κ.μ. ετησίως).

Τα στοιχεία δημοσιοποιήθηκαν στη διάρκεια επιστημονικού συνεδρίου που πραγματοποιήθηκε την προηγούμενη εβδομάδα από το ΕΚεΠΕΚ (Ευρωπαϊκό Κέντρο Περιβαλλοντικής Έρευνας και Κατάρτισης του Παντείου), το ΕΛΚΕΘΕ, την Ελληνική Εταιρεία Διεθνούς Δικαίου και το Ινστιτούτο Αιγαίου.

Ωστόσο όπως επισημάνθηκε στο συνέδριο, «για να προχωρήσουμε πέρα από τη διαπίστωση της πιθανότητας και να πιστοποιηθεί η ύπαρξη υδρογονανθράκων, απαιτείται η πραγματοποίηση ερευνών, κάτι που δεν έχει συμβεί εξαιτίας της ανεπαρκούς νομοθεσίας ή της διαχρονικής απροθυμίας των κυβερνήσεων». Η μη πραγματοποίηση ερευνών έχει ως αποτέλεσμα την έλλειψη σαφών δεδομένων για τα ακριβή κοιτάσματα, παρά τις δραστηριότητες πανεπιστημιακών ιδρυμάτων και ερευνητικών φορέων.

Πρέπει επίσης να αναφερθεί ότι για να προχωρήσει η περίπτωση της «λεκάνης του Ηροδότου», θα πρέπει να προχωρήσει η οριοθέτηση των Αποκλειστικών Οικονομικών Ζωνών (ΑΟΖ) με την Αίγυπτο και τη Λιβύη, πράγμα για το οποίο, κατά παράδοξο τρόπο, δεν δείχνει μεγάλη προθυμία η Ελλάδα. Επιπλέον, λόγω μεγάλου βάθους (2 έως 3 χιλιάδες μέτρα) απαιτούνται μεγάλες επενδύσεις, δηλαδή σε πιθανό διαγωνισμό μπορούν να εκδηλώσουν ενδιαφέρον μόνο μεγάλες εταιρείες του χώρου, όπως εκείνες που δραστηριοποιούνται ήδη στην ευρύτερη περιοχή.

Έχουν βρεί

Από τις περιοχές στις οποίες αναφέρεται η USGS έχει ήδη γίνει γεώτρηση στο Ταμάρ όπου εντοπίστηκαν 250 δις κυβικά μέτρα, ενώ ακόμη έχει αποδειχθεί η ύπαρξη πετρελαϊκών συστημάτων στη λεκάνη του Λεβιάθαν και της Κύπρου Α. Και τις τρεις παραχωρήσεις εκμεταλλεύεται η Τεξανή Noble Energy, καθώς και η Ισραηλινή Delek, η οποία διαθέτει συμμετοχή και στη Noble.

Κοιτάσματα

Εκτός όμως από τη «λεκάνη του Ηροδότου» που αποτελεί νέο δεδομένο και αφορά πιθανά κοιτάσματα αερίου, τα στοιχεία από τις παλαιότερες έρευνες στην ελληνική επικράτεια, «δείχνουν» 8 έως 10 περιοχές με πιθανότητα ύπαρξης πετρελαϊκών συστημάτων – σύμφωνα με τα υπάρχοντα στοιχεία – της τάξης του 30 έως 40%. Όσον αφορά τη Δυτική Ελλάδα. δεδομένη είναι η ύπαρξη μικρού κοιτάσματος στο Κατάκολο, ενώ περιοχές με σημαντικό ενδιαφέρον χαρακτηρίζονται ο Πατραϊκός Κόλπος, ο Μεσσηνιακός Κόλπος, το Β. Ιόνιο, η Ήπειρος και η Αιτωλοακαρνανία. Στην υπόλοιπη Ελλάδα στοιχεία που προκαλούν ενδιαφέρον υπάρχουν για τα Γρεβενά, τη Θεσσαλονίκη καθώς και στην περιοχή της Δυτικής Θράκης, καθώς ήδη στην Ανατολική που εντάσσεται στην ίδια γεωλογική λεκάνη, η Τουρκία έχει εντοπίσει περίπου 20 μικρά εκμεταλλεύσιμα κοιτάσματα αερίου.

Η περιοχή του Αιγαίου για την οποία υπάρχουν σοβαρές ενδείξεις ύπαρξης μεγάλων αποθεμάτων υδρογονανθράκων και βρίσκονται, ως εκ τούτου, επί δεκαετίες, στο επίκεντρο της ελληνοτουρκικής διελκυστίνδας είναι η περιοχή του Θρακικού Πελάγους που περικλείεται από τη Θάσο, τη Σαμοθράκη, τη Λήμνο και την Ιμβρο. Πρόκειται για τη θέση «Μπάμπουρας», για την οποία έχουν διατυπωθεί ανεπίσημες εκτιμήσεις, σύμφωνα με τις οποίες υπάρχουν αποθέματα ύψους 2,5 δισεκατομμυρίων βαρελιών πετρελαίου, ικανών δηλαδή να καλύψουν, εφόσον αντληθούν, τις πετρελαϊκές ανάγκες της χώρας για 25 χρόνια.

Αξίζει ίσως να σημειωθεί ότι το 2005 ο αντιπρόεδρος της Shell είχε επισκεφθεί τον τότε υπουργό Ανάπτυξης κ. Δημήτρη Σιούφα στον οποίον παρουσίασε δορυφορικούς χάρτες που «έδειχναν» σημαντικά εκμεταλλεύσιμα κοιτάσματα πετρελαίου. Σύμφωνα με εκείνα τα στοιχεία, οι πιθανότητες άντλησης εκμεταλλεύσιμου αργού πετρελαίου είναι στην περιοχή αυτή 3%, όταν κατά μέσον όρο οι πιθανότητες διεθνώς για να ξεκινήσουν έρευνες σε ένα κοίτασμα είναι μόλις 0,8%.

Πρέπει δε να σημειωθεί ότι η πρόταση της Shell, σύμφωνα με πληροφορίες που δημοσιεύτηκαν τότε, δεν αφορούσε μόνον την διεκδίκηση εκ μέρους της των δικαιωμάτων έρευνας και εκμετάλλευσης, αλλά συνοδευόταν και από την πρότασή της να «μεσολαβήσει» προς την Άγκυρα, ώστε να επιτευχθεί μια αμοιβαία επωφελής συνεκμετάλλευση των πετρελαίων.

Ωστόσο, όπως τουλάχιστον υποστηρίζουν στελέχη, τότε, του υπουργείου Ανάπτυξης, ο αντιπρόεδρος της πετρελαϊκής πολυεθνικής δεν έφυγε από τη χώρα μας με απτά αποτελέσματα, καθώς το θέμα της εκμετάλλευσης των πετρελαίων του Αιγαίου βρίσκεται στον πυρήνα των σχέσεών μας με τη γείτονα, καθώς θα πρέπει να συμφωνηθούν τα όρια των χωρικών υδάτων των δύο χωρών, από τα οποία θα εξαρτηθεί η διευθέτηση της υφαλοκρηπίδας και ο ορισμός της Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης (ΑΟΖ) εκμετάλλευσης.

Τα προβλήματα

Είναι όμως επαρκή τα στοιχεία και οι ενδείξεις που «παροτρύνουν» στην πραγματοποίηση ερευνών; «Είναι αντίστοιχα του πλήθους και της ποιότητας των ερευνών που έχουν πραγματοποιηθεί μέχρι σήμερα» απαντούν οι γνωρίζοντες. Τη στιγμή πάντως που σε ολόκληρη τη «γειτονιά» υπάρχει κινητικότητα, η Ελλάδα θεωρείται από τις λιγότερο εξερευνημένες περιοχές. Για να θεωρηθεί εξερευνημένη μια περιοχή όπως η χώρα μας, θα πρέπει να γίνουν τουλάχιστον 2000 γεωτρήσεις, καθώς σε όλες τις χώρες της ευρύτερης περιοχής έχουν εντοπιστεί πετρελαϊκά συστήματα. Το παράδειγμα της Κύπρου πάντως «δείχνει το δρόμο» καθώς εκεί επετράπησαν τα λεγόμενα non exclusive surveys δηλαδή οι μη αποκλειστικές μελέτες από εξειδικευμένες εταιρείες του χώρου. Αυτές οι εταιρείες κάνουν τις έρευνες με δικά τους κόστη και στη συνέχεια τις εμπορεύονται σε εταιρείες προκαλώντας το ενδιαφέρον της αγοράς. Με αυτή τη διαδικασία η Κύπρος δε χρειάστηκε να πληρώσει ούτε ευρώ για τις παραχωρήσεις της. Σύμφωνα μάλιστα με όσα υποστηρίζουν παράγοντες του χώρου υπάρχει επαρκές νομικό πλαίσιο, βάσει του οποίου μπορεί να προχωρήσει το στάδιο της έρευνας, χωρίς τη σύσταση του λεγόμενου κρατικού πετρελαϊκού φορέα, κάτι που θα μπορούσε να γίνει σε μεταγενέστερο στάδιο.

Σε κάθε περίπτωση, το νομοσχέδιο που έχει ετοιμάσει το ΥΠΕΚΑ και προσωρινά βρίσκεται «σε πάγο», εκτός από τη ίδρυση δημόσιου φορέα για την έρευνα και εκμετάλλευση εγχώριων κοιτασμάτων περιλαμβάνει και νομοθετικές αλλαγές με βασικό άξονα την διευκόλυνση των διαδικασιών αλλά και την προστασία του περιβάλλοντος. Προβλέπει την παροχή γενναίων κινήτρων για την προσέλκυση αξιόπιστων επενδυτών, ενώ εναρμονίζει όσα ισχύουν στη χώρα μας με εκείνα που ισχύουν διεθνώς και επιτρέπει πρακτικές που έχουν αναπτυχθεί για την ανάπτυξη δικαιωμάτων έρευνας υδρογονανθράκων. Έτσι, για παράδειγμα, η διάρκεια εκμετάλλευσης κάθε περιοχής θα καθορίζεται χωριστά σε κάθε άδεια εκμετάλλευσης, ανάλογα με τις ιδιομορφίες της κάθε περίπτωσης και δεν θα περιορίζεται στα 25 έτη όπως προβλέπει σήμερα το Ελληνικό Δίκαιο.

-----------------------

Νέα γεώτρηση στον Πρίνο με σύγχρονο γεωτρύπανο

Στην υπογραφή συμφωνίας με αντικείμενο τη μίσθωση του υπερσύγχρονου γεωτρύπανου, GSP Saturn προχώρησε η Energean Oil & Gas (πρώην Ενεργειακή Αιγαίου). Το εν λόγω γεωτρύπανο ξεκίνησε στην Καβάλα την πρώτη νέα γεώτρηση.

Η συνέχιση του Επιχειρησιακού Πλάνου και των επενδύσεων της Energean Oil & Gas επικεντρώνονται πλέον στο κοίτασμα του Πρίνου, με στόχο την αύξηση της παραγωγής από παρακείμενες πετρελαιοφόρες περιοχές που προέκυψαν κατόπιν μακρόχρονης μελέτης της ομάδας μηχανικών και γεωλόγων της Εταιρείας. Η πρώτη γεώτρηση «PA35» προβλέπεται να πραγματοποιηθεί από την υφιστάμενη «Πλατφόρμα Α» και αναμένεται να διαρκέσει έως 35 ημέρες. Στη συνέχεια, το GSP Saturn θα χρησιμοποιηθεί για παρεμβάσεις στο κοίτασμα Έψιλον για την αύξηση της συνολικής παραγωγής της εταιρείας, η οποία με την ολοκλήρωση των νέων γεωτρήσεων αναμένεται να ανέλθει στα 5.000 βαρέλια την ημέρα. Σημειώνεται ότι η συνολική ετήσια παραγωγή της εταιρείας για την τρέχουσα χρονιά, θα ανέλθει στο 1 εκατομμύριο βαρέλια, με απώτερο στόχο την περαιτέρω αύξηση κατά 50% για το 2011.

Το συνολικό κόστος των προγραμματισμένων ενεργειών εκτιμάται ότι θα ανέλθει στα 20 εκατομμύρια δολάρια με δεδομένο ότι και μόνο τα έξοδα μεταφοράς του γεωτρύπανου στην Ελλάδα ξεπερνούν το ποσό των 2 εκατομμυρίων. Με βάση τα δεδομένα αυτά, στόχο της εταιρείας αποτελεί η διατήρηση του GSP Saturn στην Ελλάδα (το τρίτο γεωτρύπανο που φέρνει η εταιρεία σε διάστημα δύο ετών) και μετά το πέρας των προγραμματισμένων γεωτρήσεων / παρεμβάσεων, ώστε εάν προχωρήσουν ομαλά οι διαδικασίες αδειοδότησης, να ξεκινήσουν οι γεωτρήσεις στο κοίτασμα της Νότιας Καβάλας, για τη μετατροπή του στην πρώτη υπόγεια αποθήκη φυσικού αερίου στην Ελλάδα.

Σε όλη τη διάρκεια των προγραμματισμένων ενεργειών, η Energean Oil & Gas θα υποστηρίζεται από την έμπειρη και δοκιμασμένη ομάδα της Schlumberger, η οποία έχει και πάλι αναλάβει τη διαχείριση του έργου.

«Προχωράμε άμεσα σε νέες γεωτρήσεις σε Ελλάδα και Αίγυπτο, με προσήλωση πάντα στο επιχειρησιακό μας πλάνο και στους στόχους του. Επιμένουμε στο δρόμο των επενδύσεων και της ανάπτυξης παρά τις εγγενείς δυσκολίες και αδυναμίες του ελληνικού οικονομικού περιβάλλοντος. Επιλέγουμε να μην σταθούμε στις δυσκολίες και διαβλέποντας την αξία της πρόβλεψης αναπροσαρμόζουμε την στρατηγική μας δυναμικά, με φυγή μπροστά. Ταυτόχρονα, μένουμε πιστοί στις αξίες και τις συνεργασίες μας και συνεχίζουμε να επιχειρούμε με αίσθημα ευθύνης απέναντι στους εργαζομένους μας, στην τοπική κοινωνία της Καβάλας και στην αποστολή για ορθολογική αξιοποίηση του εθνικού μας πλούτου.», δηλώνει στον «ΚτΕ» ο κ. Μαθιός Ρήγας, Πρόεδρος & Διευθύνων Σύμβουλος της Energean.

Από την πλευρά του ο κ. Βαγγέλης Παππάς, πρόεδρος της Kavala Oil δηλώνει σχετικά: «Η εταιρεία με τις γεωτρήσεις, αυτές που έγιναν το 2009 και τις νέες που ξεκινούν άμεσα, έχει μπει πλέον σε μια σταθερή πορεία ανάπτυξης χωρίς αυτό να επιτρέπει τον εφησυχασμό. Εμείς, οι εργαζόμενοι και η τοπική κοινωνία της Καβάλας, βλέπουμε με μεγαλύτερη αισιοδοξία το μέλλον και προσδοκούμε σε επενδύσεις που έχουν ουσία και συμβάλλουν στη διασφάλιση της βιωσιμότητας της εταιρείας, στην απασχόληση και στην τοπική οικονομία της πόλης μας.»

(Κόσμος του Επενδυτή, 04/12/2010)