Σπύρος Δημητρέλης: Ο γρίφος της αιθαλομίχλης

Τα τελευταία δυο χρόνια οι κρύες ημέρες του χειμώνα όταν συνοδεύονται με άπνοια μια αποπνικτική αιθαλομίχλη καλύπτει τις μεγάλες πόλεις της χώρας. Οι πολίτες, προκειμένου να θερμανθούν καταφεύγουν στην καύση στερεών υλικών, κυρίως καυσόξυλων προκαλώντας μια οικολογική βόμβα. Ποιος φταίει για αυτό; Δύσκολο να απαντηθεί το ερώτημα καθώς στην εύκολη απάντηση ότι «φταίει το υπουργείο Οικονομικών που αύξησε το φόρο στο πετρέλαιο θέρμανσης», υπάρχουν βάσιμες ενστάσεις.

Ας πάρουμε τα πράγματα από την αρχή. Τον Οκτώβριο του 2012 το υπουργείο Οικονομικών προχώρησε στην εξίσωση του ειδικού φόρου κατανάλωσης στο πετρέλαιο θέρμανσης και κίνησης. Επίσης, έγινε μικρή μείωση του ΕΦΚ στο πετρέλαιο κίνησης προκειμένου να γίνει η τελική τιμή του πετρελαίου θέρμανσης να διαμορφωθεί σε όσο το δυνατόν πιο χαμηλά επίπεδα. Η εξίσωση, που έγινε με στόχο την αύξηση των φορολογικών εσόδων και την καταπολέμηση του λαθρεμπορίου στο πετρέλαιο, είχε σαν αποτέλεσμα να αυξηθεί η λιανική τιμή του πετρελαίου θέρμανσης κατά περίπου 40% από το 1 στο περίπου 1,4 ευρώ ανά λίτρο.  Η εξίσωση συνοδεύτηκε από θέσπιση επιδόματος πετρελαίου θέρμανσης με εισοδηματικά και περιουσιακά κριτήρια σε περίπου 300.000 νοικοκυριά. Η προαναγγελία της εξίσωσης είχε σαν αποτέλεσμα την άνοιξη του 2012 εκατοντάδες χιλιάδες νοικοκυριά να αποθεματοποιήσουν πετρέλαιο θέρμανσης προκειμένου να γλιτώσουν την τσουχτερή τιμή του πετρελαίου μετά την εξίσωση.

Την περυσινή  χειμερινή σεζόν η κατανάλωση πετρελαίου θέρμανσης μειώθηκε κατακόρυφα φθάνοντας το 70%. Αν και η κατανάλωση μειώθηκε, τα έσοδα από τον ειδικό φόρο κατανάλωσης πετρελαίου θέρμανσης αυξήθηκαν κατά περίπου 80% ή περίπου 60 εκατ. ευρώ.  Η αύξηση αυτή οφείλεται στο γεγονός ότι η αύξηση του ΕΦΚ υπερκάλυψε τις απώλειες από την μείωση της κατανάλωσης. Επίσης, τα στοιχεία έδειξαν αύξηση της κατανάλωσης του πετρελαίου κίνησης, εξέλιξη που έδειξε ότι πράγματι το μέτρο της εξίσωσης χτύπησε το λαθρεμπόριο. Το αποτέλεσμα όμως, αυτών των επιτυχιών, το βλέπουμε -στην κυριολεξία- τις κρύες ημέρες του χειμώνα. Είναι η αιθαλομίχλη.  Φέτος έγινε προσπάθεια να βελτιωθεί η κατάσταση για τα νοικοκυριά. Το επίδομα θέρμανσης αυξήθηκε, τα κριτήρια για τη χορήγησή του χαλάρωσαν και θεσπίστηκε και η προκαταβολή του 25%. Φέτος η κατανάλωση του πετρελαίου θέρμανσης έχει αυξηθεί κατά περίπου 20% έως 30% σε σχέση με πέρυσι. Σε σχέση όμως με την σεζόν 2011-2012 παραμένει μειωμένη κατά περίπου 50%. Με άλλα λόγια ένα στα δυο νοικοκυριά έχει επιλέξει, μόνιμα πλέον διαφορετικό τρόπο θέρμανσης, όπως το τζάκι, το ηλεκτρικό σώμα, το κλιματιστικό ή το φυσικό αέριο.

Ο υπουργός Οικονομικών Γιάννης Στουρνάρας, παρά τις πιέσεις που δέχεται από τους κυβερνητικούς βουλευτές, αποκλείει κάθε ενδεχόμενο μείωσης του ΕΦΚ στο πετρέλαιο θέρμανσης. Υποστηρίζει ότι η μείωση του ΕΦΚ θα είναι πισωγύρισμα καθώς θα ανοίξει και πάλι διάπλατα το δρόμο για το λαθρεμπόριο. Και όχι μόνο αυτό. Τονίζει ότι η μείωση της τιμής του πετρελαίου θέρμανσης για όλους σημαίνει και φθηνό πετρέλαιο για τη θέρμανσης της πισίνας των εχόντων και κατεχόντων. Δεν είναι η πρώτη φορά που χρησιμοποιεί αυτό το επιχείρημα. Υπερασπιζόμενος τον ενιαίο φόρο ακινήτων είχε δηλώσει ότι ήρθε η ώρα να πληρώσουν και οι... landlords, δηλαδή οι κτηματίες της Εκάλης.

Στο υπουργείο Οικονομικών δεν συμμερίζονται όλοι την προσέγγιση Στουρνάρα. Στο παρελθόν από το Γενικό Λογιστήριο του Κράτους, στο οποίο προΐσταται ο αναπληρωτής υπουργός Οικονομικών Χρήστος Σταϊκούρας,  είχε σταλεί στην τρόικα πρόταση για έστω και μικρή μείωση του ΕΦΚ στο πετρέλαιο θέρμανσης. Μάλιστα οι πληροφορίες έφεραν το ΓΛΚ να αποστέλλει τη σχετική πρόταση στην τρόικα -η οποία και την απέρριψε- χωρίς να έχει ενημερωθεί ο υπουργός Οικονομικών, κάτι το οποίο διαψεύστηκε από τον ίδιο. Οι πιέσεις προς τον υπουργό Οικονομικών για τη μείωση του ΕΦΚ στο πετρέλαιο θέρμανσης επανήλθαν. Την περασμένη εβδομάδα 41 κυβερνητικοί βουλευτές  ζήτησαν με ερώτησή τους προς τον Γ. Στουρνάρα τη μείωση του ΕΦΚ στο πετρέλαιο θέρμανσης. Πριν απαντήσει μέσω της βουλής, ο υπουργός Οικονομικών απάντησε με μια σύσκεψη στο υπουργείο Οικονομικών ανήμερα των Χριστουγέννων στην οποία συμμετείχαν ο υπουργός Υγείας Άδωνις Γεωργιάδης και ο υπουργός Περιβάλλοντος Γ. Μανιάτης.  Η απάντηση ήταν ότι ο ΕΦΚ δεν μειώνεται.  Το ερώτημα, ωστόσο, για το πώς θα γλιτώσουν οι Έλληνες από το νέο νέφος δεν έχει απαντηθεί ακόμη.

(capital.gr, 27/12/2013)