Κάθετος διάδρομος: Πραγματοποιήθηκε η συνάντηση των Διαχειριστών για έναρξη της επέκτασης σε Σερβία και Β. Μακεδονία – Διμερής επαφή Παπασταύρου με τη Βουλγάρα ομόλογό του

(upd:13:24) Ο Υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, κ. Σταύρος Παπασταύρου,  είχε σήμερα στο ΥΠΕΝ, διμερή συνάντηση με την Υπουργό Ενέργειας της Βουλγαρίας, κα Iva Petrova.

Στη συνέχεια οι κ.κ. Παπασταύρου και Petrova συμμετείχαν στη συνάντηση, που είχαν εκπρόσωποι του ΔΕΣΦΑ και των Διαχειριστών Συστήματος Μεταφοράς (TSO) των χωρών του Κάθετου Διαδρόμου, Ελλάδα, Βουλγαρία, Ουγγαρία, Ουκρανία, Ρουμανία, της Βόρειας  Μακεδονίας και της Σερβίας, της Gastrade και της ICGB. 

Η εξέλιξη αυτή σηματοδοτεί την έναρξη των τεχνικών εργασιών που απαιτούνται για την επέκταση της πρωτοβουλίας του «Κάθετου Διαδρόμου» στη Βόρεια Μακεδονία και τη Σερβία, σε συνέχεια της πολιτικής απόφασης που ελήφθη, κατά τη διάρκεια της τετραμερούς υπουργικής συνάντησης, την οποία διοργάνωσε το ΥΠΕΝ στην Αθήνα στις 15 Μαΐου.

Ο κ. Παπασταύρου, υπογράμμισε: «Οικοδομούμε τον Κάθετο Διάδρομο ως ένα πυκνό και αξιόπιστο περιφερειακό ενεργειακό δίκτυο, με τη συμμετοχή όλων των χωρών της περιοχής, χωρίς να περιμένουμε πρωτοβουλίες από άλλους. Και είναι σαφές ότι υπάρχει πολύ ισχυρή πολιτική στήριξη από τις Κυβερνήσεις μας. Αυτό ακριβώς επιβεβαιώσαμε εκ νέου σήμερα το πρωί με την κ. Petrova. 

H ενοποίηση της ενεργειακής αγοράς μπορεί να αποτελέσει ένα πρώτο βήμα για την ένταξη των Δυτικών Βαλκανίων στην ευρωπαϊκή οικογένεια. Νωρίτερα συμφωνήσαμε με την κ. Petrova να συνεργαστούμε, ώστε να εκπονήσουμε ένα έγγραφο πολιτικής (policy paper) για το Συμβούλιο Υπουργών Ενέργειας, στο οποίο θα αποτυπώνεται με πολύ συγκεκριμένο, φιλόδοξο αλλά ταυτόχρονα ρεαλιστικό τρόπο, η κοινή αντίληψη των χωρών μας και των Διαχειριστών Συστημάτων Μεταφοράς για το τι πρέπει να γίνει προκειμένου να ενισχυθεί και να επιταχυνθεί αυτό το εγχείρημα. Πώς μπορούμε να δημιουργήσουμε ένα αξιόπιστο και πυκνό ενεργειακό σύστημα στη Νοτιοανατολική και την Κεντρική Ευρώπη, αναλαμβάνοντας εμείς την πρωτοβουλία -τόσο σε πολιτικό επίπεδο όσο και σε επίπεδο Διαχειριστών Συστημάτων Μεταφοράς- και προτείνοντας στις Βρυξέλλες συγκεκριμένα έργα που θα άρουν τα υφιστάμενα εμπόδια και θα βελτιώσουν την ενεργειακή αποδοτικότητα της περιοχής».
 

Η κ. Petrova ανέφερε: «Δεν πρόκειται απλώς για σχέδια ή προθέσεις· υπάρχει πραγματική πρόοδος. Και εκτιμούμε ιδιαίτερα όλες τις προσπάθειες που καταβάλλετε για να προωθήσετε ακόμη περισσότερο αυτή την πρωτοβουλία. Συμφωνώ με τον κ. Παπασταύρου ότι, όταν ξεκινήσαμε αυτό το εγχείρημα, στόχος μας ήταν να αντιμετωπίσουμε τις προκλήσεις που συνδέονταν με τη σταδιακή απεξάρτηση από τα ρωσικά ορυκτά καύσιμα. Σήμερα, όμως, λαμβάνοντας υπόψη τις γεωπολιτικές προκλήσεις, η ενεργειακή ασφάλεια είναι ταυτόχρονα οικονομική ασφάλεια, ανθεκτικότητα και εθνική ασφάλεια. Γι’ αυτό είναι εξαιρετικά σημαντικό να προχωρήσουμε με αυτή την πρωτοβουλία. Πιστεύω πραγματικά ότι είναι πολύ σημαντικό να διατηρήσουμε τον σημερινό ρυθμό και ακόμη περισσότερο να επιταχύνουμε τις προσπάθειές μας. Αυτό που πραγματικά θα θέλαμε, όμως, είναι να παρουσιάσουμε μια σαφή πρόταση από την ίδια την περιοχή, με ισχυρή πολιτική στήριξη, ώστε να συνεχίσουμε και να επιταχύνουμε την υλοποίηση των έργων, γιατί ο χρόνος πιέζει. Οι σημερινές γεωπολιτικές προκλήσεις και όσα συμβαίνουν στην περιοχή μας, σε συνδυασμό με τη σταδιακή κατάργηση του ρωσικού φυσικού αερίου, δεν μας αφήνουν την πολυτέλεια να περιμένουμε ή να σκεφτόμαστε επ’ αόριστον. Πρέπει να δράσουμε και να παραδώσουμε αποτελέσματα γρήγορα.».

Νωρίτερα το energypress έγραψε:

Σταθμό για την περαιτέρω γεωγραφική εξάπλωση του Κάθετου Διαδρόμου αποτελεί σημερινή συνάντηση των Διαχειριστών Συστημάτων Μεταφοράς Φυσικού Αερίου, καθώς για πρώτη φορά στο ίδιο τραπέζι θα βρεθούν εκπρόσωποι εννέα χωρών. Η διεύρυνση της συμμετοχής αποτυπώνει την πρόθεση να επιταχυνθεί η επέκταση του εγχειρήματος τόσο προς τα Δυτικά Βαλκάνια όσο και προς τον δυτικό του κλάδο, ο οποίος μέχρι σήμερα παραμένει ουσιαστικά ανενεργός.

Εκτός από τα κράτη που ήδη προωθούν τον Κάθετο Διάδρομο -Ελλάδα, Βουλγαρία, Ρουμανία, Μολδαβία και Ουκρανία- στη σημερινή συνάντηση σε τεχνικό επίπεδο θα λάβουν για πρώτη φορά μέρος και η Σλοβακία με την Ουγγαρία. Οι δύο χώρες αποτελούν «κρίκους» του δυτικού κλάδου του πρότζεκτ, η ενεργοποίηση του οποίου αποτελεί πλέον βασική επιδίωξη των εμπλεκόμενων Διαχειριστών.

Παράλληλα, το «παρών» θα δώσουν και οι Διαχειριστές από τη Σερβία και τη Βόρεια Μακεδονία, στην προοπτική επέκτασης του πρότζεκτ και στις δύο χώρες των Δυτικών Βαλκανίων. Πρόκειται για μία εξέλιξη που έρχεται ως συνέχεια των πολιτικών πρωτοβουλιών των τελευταίων μηνών, καθώς η προοπτική ένταξης των δύο χωρών αποτέλεσε βασικό θέμα της Τετραμερούς Υπουργικής Συνάντησης για την Ενέργεια και τη Διασυνδεσιμότητα στη Νοτιοανατολική Ευρώπη, η οποία πραγματοποιήθηκε στα τέλη Μαΐου στην Αθήνα, με τη συμμετοχή Ελλάδας, Βουλγαρίας, Σερβίας και Βόρειας Μακεδονίας.

Roadmap το φθινόπωρο

Στη συνάντηση θα δώσει επίσης το «παρών» ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρος Παπασταύρου, καθώς και η Βουλγάρα υφυπουργός Ενέργειας, Βελισλάβα Πέτροβα, υπογραμμίζοντας τη σημασία που αποδίδεται στην επιτάχυνση του εγχειρήματος.

Στόχος των συζητήσεων είναι να διερευνηθούν οι αναβαθμίσεις στα εθνικά συστήματα μεταφοράς φυσικού αερίου, οι οποίες είναι απαραίτητες για την αδιάλειπτη μεταφορά ποσοτήτων που θα καταφθάνουν στην Ελλάδα, προς όλες τις χώρες που θα συμμετέχουν στο νέο σχήμα. Παράλληλα, θα εξεταστούν οι παρεμβάσεις που απαιτούνται ώστε οι τέσσερις επιπλέον προορισμοί να ενταχθούν στα νέα προϊόντα δέσμευσης δυναμικότητας του Vertical Corridor.

Οι πληροφορίες αναφέρουν ότι βασική επιδίωξη είναι τα απαραίτητα βήματα να αποτυπωθούν σε ένα Μνημόνιο Συνεργασίας (MoU), το οποίο θα καθορίζει το πλαίσιο συντονισμού των εμπλεκόμενων Διαχειριστών και κυβερνήσεων, ώστε ο Κάθετος Διάδρομος να εξελιχθεί σε μία ενιαία ενεργειακή αρτηρία με απόληξη τη Σερβία, τη Σλοβακία και την Ουκρανία. Το σχέδιο προβλέπει ότι θα ακολουθήσουν και άλλες τεχνικές συναντήσεις το επόμενο διάστημα, ώστε το MoU να υπογραφεί μέσα στο φθινόπωρο, πιθανότατα στη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης.

Πρώτη προτεραιότητα Σερβία και Βόρεια Μακεδονία

Σύμφωνα με υψηλόβαθμα στελέχη του ΥΠΕΝ, σε πρώτη φάση προτεραιότητα αποτελεί η ένταξη στο πρότζεκτ της Βόρειας Μακεδονίας και της Σερβίας. Όπως εκτιμούν, ο Κάθετος Διάδρομος μπορεί να αποτελέσει μοχλό για ευρύτερες συγκλίσεις της Ελλάδας και της Βουλγαρίας με τις δύο χώρες σε γεωπολιτικά και οικονομικά ζητήματα, με αποτέλεσμα να διαμορφωθεί ένας ισχυρός πόλος στα Βαλκάνια από τις τέσσερις χώρες. Η επόμενη Τετραμερής Υπουργική Συνάντηση έχει προγραμματιστεί για τον Σεπτέμβριο στο Βελιγράδι.

Τα ίδια στελέχη επισημαίνουν ότι σε δεύτερη φάση θα επιδιωχθεί η πλήρης ένταξη στο πρότζεκτ της Σλοβακίας και της Ουγγαρίας, με την άρση των τεχνικών εμποδίων που εξακολουθούν να περιορίζουν την απρόσκοπτη μεταφορά αερίου μέχρι τη Βουδαπέστη.

Όσον αφορά τη Βόρεια Μακεδονία και τη Σερβία, η ενσωμάτωση των Σκοπίων θα γίνει εφιτκκή τεχνικά στο τέλος του 2027, με την ολοκλήρωση του αγωγού Ελλάδας – Βόρειας Μακεδονίας. Το έργο θα έχει αρχική δυναμικότητα 1 bcm ετησίως. Ωστόσο, μέσω συγκεκριμένων προσαρμογών στη λειτουργία του ελληνικού συστήματος μεταφοράς, η εξαγωγική ικανότητα θα μπορεί να αυξηθεί έως και στα 2,8 bcm.

Παράλληλα, μέχρι το τέλος του 2027 αναμένεται να ολοκληρωθεί και ο δεύτερος «κρίκος» του νέου βαλκανικού κλάδου του Κάθετου Διαδρόμου, με τον αγωγό Βόρειας Μακεδονίας – Σερβίας. Η δυναμικότητά του θα ανέρχεται σε 1,5 bcm, δημιουργώντας για πρώτη φορά μία συνεχή διαδρομή μεταφοράς φυσικού αερίου από την Ελλάδα προς τη Σερβία.

Πηγές κοντά στον ΔΕΣΦΑ εκτιμούν ότι συνολικά για την πλήρη επέκταση του Κάθετου Διαδρόμου δεν απαιτούνται σημαντικές αναβαθμίσεις, καθώς, όπως σημειώνουν χαρακτηριστικά, «η βασική αρχιτεκτονική είναι έτοιμη». Αυτό σημαίνει ότι το μεγαλύτερο μέρος των απαραίτητων υποδομών είτε λειτουργεί ήδη είτε βρίσκεται σε στάδιο υλοποίησης, περιορίζοντας σημαντικά το κόστος και τον χρόνο που απαιτείται για την ολοκλήρωση του εγχειρήματος.

Καμία δεύτερη σκέψη της Κομισιόν για το ρωσικό αέριο

Την ίδια στιγμή, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές του Διαχειριστή, η συγκυρία θεωρείται ιδιαίτερα ευνοϊκή για την επέκταση του διαδρόμου. Από τις επαφές που έχουν πραγματοποιήσει, εκτιμούν ότι και η Σερβία επιδιώκει να διαφοροποιήσει τις πηγές προμήθειας φυσικού αερίου και σταδιακά να απεξαρτηθεί από το ρωσικό αέριο, καθώς η ευρωπαϊκή της πορεία προϋποθέτει ολοένα στενότερη ευθυγράμμιση με το ενεργειακό κεκτημένο της ΕΕ.

Την ίδια ώρα, στην Κομισιόν δεν φαίνεται να υπάρχει καμία δεύτερη σκέψη για την εφαρμογή της πλήρους απαγόρευσης εισαγωγών ρωσικού φυσικού αερίου. Εξάλλου, το τέλος των εισαγωγών από τον Οκτώβριο του 2027 έχει πλέον θεσπιστεί μέσω ευρωπαϊκού κανονισμού, γεγονός που σημαίνει ότι οποιαδήποτε αναθεώρηση θα απαιτούσε τουλάχιστον ένα έως ενάμισι έτος.

Υπό αυτές τις συνθήκες, ο Κάθετος Διάδρομος ουσιώδη προοπτική, αποτελώντας μία από τις βασικές διαδρομές που το LNG θα αντικαταστήσει τα περίπου 15 bcm ρωσικού αερίου, τα οποία εξακολουθούν μέσω του TurkStream να ανεφοδιάζουν την ευρύτερη περιοχή.