Η δέσμευση και αποθήκευση άνθρακα δεν είναι πολυτέλεια, είναι αναγκαιότητα για την Ελλάδα

Η συζήτηση για την κλιματική πολιτική συχνά κινείται ανάμεσα σε δύο άκρα: από τη μία, μεγάλες διακηρύξεις για την πράσινη μετάβαση και από την άλλη, σιωπή για τις πραγματικές δυσκολίες της. Μία από αυτές είναι οι βιομηχανικές εκπομπές που απλώς δεν μπορούν να μηδενιστούν με φωτοβολταϊκά και ανεμογεννήτριες. Εκεί ακριβώς μπαίνει στο τραπέζι η δέσμευση και αποθήκευση άνθρακα (CCS) — όχι ως εύκολη λύση, αλλά ως αναγκαίο εργαλείο.

Τσιμεντοβιομηχανία, διυλιστήρια, χημική βιομηχανία: πρόκειται για κλάδους που στηρίζουν χιλιάδες θέσεις εργασίας και εξαγωγές, αλλά πλήττονται καίρια από τα αυξανόμενα κόστη των εκπομπών άνθρακα. Οι εκπομπές τους δεν είναι είναι δυνατό να μετριαστούν με την αλλαγή καυσίμου· είναι ενσωματωμένες στη διαδικασία παραγωγής

Χωρίς μια λειτουργική αλυσίδα CCS, για τις βιομηχανίες αυτές, τις λεγόμενες hard to abate industries, δύο δρόμοι υπάρχουν: είτε θα πληρώνουν διαρκώς αυξανόμενο κόστος από την όλο και πιο αυστηρή νομοθεσία της Ευρωπαϊκής Ένωσης για το Κλίμα και τον στόχο να καταστεί η Ευρώπη η πρώτη ουδέτερη κλιματικά ήπειρος ως το 2050, ή θα φύγουν από την Ευρώπη.  Αυτό, φυσικά, δεν θα είναι πράσινη μετάβαση — θα είναι μεταφορά εκπομπών και θέσεων εργασίας εκτός Ευρώπης, με δραματικές κοινωνικοοικονομικές συνέπειες για την καθημερινότητά μας. Οι βιομηχανικοί κλάδοι που είναι περισσότερο εκτεθειμένοι στο κόστος άνθρακα, στην χώρα μας διατηρούν περίπου 140.000 θέσεις εργασίας, προσφέρουν περί τα 7 δισεκ. ευρώ ετησίως στο ΑΕΠ της χώρας, ενώ η αξία των προϊόντων που εξάγουν υπολογίζεται σε 15 δισεκ. ευρώ.

Κλιματικό όφελος με όρους πραγματικότητας

Η δημιουργία αλυσίδων CCS συχνά κατηγορείται ότι «χαρίζει χρόνο» στα ορυκτά καύσιμα. Στην πραγματικότητα, χωρίς αλυσίδες CCS, οι κλιματικοί στόχοι για το 2030 και το 2050 απλώς δεν βγαίνουν για τους βαρείς βιομηχανικούς τομείς. Το Κλίμα δεν έχει την πολυτέλεια της αναμονής – ούτε φυσικά και ο βιομηχανικός μας ιστός.

Η Ελλάδα δείχνει ότι έχει αποφασίσει να προχωρήσει μαζί με τις πιο προηγμένες χώρες της Ευρώπης – και του κόσμου γενικότερα. Σύμφωνα με την τελευταία έκθεση του Global Carbon Capture & Storage Institute, πάνω από 50 έργα στην αλυσίδα CCS βρίσκονται ήση σε λειτουργία σε όλο τον κόσμο, ενώ πάνω από 730 βρίσκονται σε διάφορες φάσεις υλοποίησης.  Στην χώρα μας, η ανάπτυξη αλυσίδων CCS αποτελεί βασική παράμετρο του Εθνικού Σχεδίου για την Ενέργεια και το Κλίμα (ΕΣΕΚ). Στις 29 Μαϊου, ο πρωθυπουργός θεμελίωσε την πρώτη μονάδα δέσμευσης CO2 στην τσιμεντοβιομηχανία Ηρακλής στην Εύβοια, ενώ στις 2 Ιουνίου η Διυπουργική Επιτροπή ενέκρινε ανάλογη επένδυση της τσιμεντοβιομηχανίας Τιτάν.

Ήδη στην δέσμευση, μεταφορά και αποθήκευση διοξειδίου του άνθρακα, έχουν διασφαλισθεί χρηματοδοτήσεις που προσεγγίζουν το 1 δισεκ. ευρώ από το Connecting Europe Facility, το Innovation Fund και το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας. Τα δρομολογημένα σχέδια συνιστούν επενδύσεις που υπερβαίνουν τα 4 δισεκ. ευρώ, ενώ ανεξάρτητες μελέτες δείχνουν ότι οι σωρευτικές κεφαλαιουχικές επενδύσεις αναμένεταινα υπερβούν τα €3,4 δισ., στηρίζοντας έως και 29.000 προσωρινές θέσεις εργασίας σε όλη την αλυσίδα CCS. Κατά την επόμενη, δε, 15ετή περίοδο λειτουργίας, προβλέπεται ετήσιο λειτουργικό κόστος περίπου €370 εκατ., το οποίο θα στηρίζει περίπου 3.000 μόνιμες θέσεις εργασίας πανελλαδικά. Αυτό αντιστοιχεί σε περισσότερες από 32.000 θέσεις εργασίας, συμπεριλαμβάνοντας και την έμμεση απασχόληση. Επιπλέον, ανεξάρτητες αξιολογήσεις δειχνουν ότι στην πενταετία ως το 2030 η λειτουργία της αλυσίδας μπορεί να συμβάλλει έως και κατά 7% στον κλιματικό στόχο της Ελλάδας για το 2030.

Ο κεντρικός ρόλος του έργου της αποθήκευσης CO2 στον Πρίνο

Το έργο Αποθήκευσης CO₂ Πρίνου αποτελεί κεντρικό παράγοντα για την υλοποίηση αυτών των επενδύσεων. Η αποθήκευση CO₂ στο εξαντλούμενο κοίτασμα του Πρίνου δίνει στην Ελλάδα το πρώτο έργο εμπορικής κλίμακας στην Ανατολική Μεσόγειο, κρίσιμο για την επίτευξη των στόχων -55% έως το 2030 και κλιματική ουδετερότητα έως το 2050 που έχει θέσει η Ε.Ε.