Κρήτη: Με παράταση του σημερινού υβριδικού μοντέλου θα λυθεί προς ώρας η έλλειψη μηχανισμού για τις μονάδες ψυχρής εφεδρείας – Ολιγόμηνη μεταβατική φόρμουλα μέχρι να εγκριθεί το πλαίσιο στήριξης

Την ολιγόμηνη παράταση το 2026 του σημερινού υβριδικού μοντέλου για τη συμμετοχή του συστήματος της Κρήτης στις αγορές του Target Model, προκρίνει το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, για να ξεπεραστεί το «αγκάθι» αναφορικά με την έλλειψη σχήματος στήριξης των συμβατικών μονάδων στο νησί, οι οποίες θα τεθούν σε καθεστώς ψυχρής εφεδρείας εκτάκτων αναγκών. 

Υπενθυμίζεται ότι το υβριδικό μοντέλο επιλέχθηκε ως λύση-γέφυρα από την έναρξη λειτουργίας της «μικρής» διασύνδεσης και μέχρι την ολοκλήρωση του Κρήτη-Αττική, ενώ η εφαρμογή του κανονικά εκπνέει στο τέλος του έτους. Το ορόσημο αυτό μπορεί να ικανοποιηθεί από τεχνικής άποψης, καθώς η «μεγάλη» διασύνδεση είναι πλέον έτοιμη για να τεθεί σε κανονική λειτουργία, ανοίγοντας επομένως τον δρόμο για την πλήρη ενσωμάτωση του ηλεκτρικού συστήματος του νησιού στο ΕΣΜΗΕ από τις αρχές του 2026. 

Το πρόβλημα είναι όμως ότι δεν έχει εγκριθεί (και κατά συνέπεια δεν μπορεί να αρχίσει να «τρέχει» από τον Ιανουάριο του 2026) ο μηχανισμός στήριξης για τις μονάδες ψυχρής εφεδρείας. Κατά συνέπεια, αν ίσχυε ο αρχικός προγραμματισμός και από τις αρχές του επόμενου έτους η Κρήτη ενσωματωνόταν πλήρως στο ΕΣΜΗΕ, τότε οι τοπικές μονάδες θα στερούνταν αποζημίωσης, μέχρι να πάρει το «πράσινο φως» το πλαίσιο στήριξης. 

Αντίθετα, στο υβριδικό μοντέλο προβλέπεται αμοιβή των μονάδων, για το έξτρα κόστος λειτουργίας στο ημι-αυτόνομο σύστημα της Κρήτης. Επομένως, αν αυτό το ημι-αυτόνομο καθεστώς παραταθεί για λίγους μήνες (μέχρι να θεσπιστεί ο μηχανισμός ψυχρής εφεδρείας), τότε δεν θα μηδενιστούν τα έσοδα των μονάδων στο μεσοδιάστημα. 

Την ίδια στιγμή, η παράταση δεν δημιουργεί θέματα στρέβλωσης του ανταγωνισμού, καθώς η κανονική λειτουργία της «μεγάλης» διασύνδεσης θα εκτοπίσει τις τοπικές μονάδες από την αγορά. Η ολιγόμηνη μετάθεση της εκπνοής του υβριδικού μοντέλου θα γίνει με νομοθετική ρύθμιση του ΥΠΕΝ, αφού πρώτα γίνουν σχετικές διαβουλεύσεις με την Κομισιόν. 

Υπενθυμίζεται ότι από τις διαβουλεύσεις των αρμόδιων φορέων έχει προκριθεί η διατήρηση ηλεκτροπαραγωγικού δυναμικού συνολικής ισχύος 500 Μεγαβάτ στο νησί. Σύμφωνα με τον ΑΔΜΗΕ, από τις μελέτες που έχουν διενεργηθεί αποτυπώνεται ότι είναι εφικτή η ηλεκτρική τροφοδότηση της Κρήτης χωρίς την υποχρεωτική λειτουργία (must-run) θερμικών μονάδων, εφόσον είναι πλήρως διαθέσιμες και οι δύο διασυνδέσεις. Υπό αυτές τις συνθήκες, η κάλυψη της ζήτησης του νησιού μπορεί να βασίζεται αποκλειστικά στις εισαγωγές μέσω των διασυνδέσεων, την τοπική ηλεκτροπαραγωγή από ΑΠΕ και τη λειτουργία συστημάτων αποθήκευσης.

Το εκτιμώμενο κόστος διατήρησης της αναγκαίας εφεδρείας δυναμικού ηλεκτροπαραγωγής για έκτακτες ανάγκες («ψυχρή εφεδρεία») εκτιμάται μεταξύ 40-60 εκατ. ευρώ ετησίως μέχρι και το 2035. Η πλήρης διασύνδεση της Κρήτης με το δίκτυο μεταφοράς της ηπειρωτικής χώρας  θα «μεταφραστεί» σε όφελος για όλους τους καταναλωτές, από την εξοικονόμηση των ΥΚΩ, της τάξης των 400-600 εκατομμύρια ευρώ κάθε χρόνο. Από το όφελος αυτό έχει αφαιρεθεί το κόστος για την ψυχρή εφεδρεία.