Συνεδριάζει σήμερα στις Βρυξέλλες η Ευρωπαϊκή Βιομηχανική Συμμαχία για τους Μικρούς Αρθρωτούς Αντιδραστήρες (SMR) – Τι προβλέπει το Στρατηγικό Σχέδιο Δράσης

Με στόχο την έγκριση του Στρατηγικού Σχεδίου Δράσης για την περίοδο 2025-2029 και την περαιτέρω βελτίωση των δράσεων που απαιτούνται για την υποστήριξη των  9 projects που προσδιορίστηκαν τον Οκτώβριο του 2024, πραγματοποιείται σήμερα Δευτέρα 1^η Σεπτεμβρίου στις Βρυξέλλες, η γενική συνέλευση της  Ευρωπαϊκής Βιομηχανικής Συμμαχίας για  τους Μικρούς Αρθρωτούς Αντιδραστήρες (SMR).

Τη συνάντηση θα φιλοξενήσουν ο Εκτελεστικός Αντιπρόεδρος της Κομισιόν για την Ευημερία και τη Βιομηχανική Στρατηγική, Στεφάν Σεζουρνέ, ο Επίτροπος Ενέργειας και Στέγασης, Νταν Γιόργκενσεν και η Επίτροπος για τις Νεοσύστατες Επιχειρήσεις, την Έρευνα και την Καινοτομία, Εκατερίνα Ζαχαρίεβα. 

Η ετήσια αυτή εκδήλωση θα συγκεντρώσει εκπροσώπους περισσότερων από  350 μελών της Συμμαχίας, οι οποίοι θα κληθούν να αξιολογήσουν την πρόοδο που έχει σημειωθεί και να χαράξουν την πορεία προς την εντατικοποίηση του έργου και την προώθηση της εφαρμογής των στόχων της Συμμαχίας. Η συνάντηση θα προσφέρει επίσης την ευκαιρία να συζητηθούν ευρύτερες πρωτοβουλίες, όπως τα Σημαντικά Έργα Κοινού Ευρωπαϊκού Ενδιαφέροντος (IPCEI) και ο Νόμος για τη Βιομηχανία Μηδενικών Εκπομπών (NZIA).   

Τα πρώτα εννέα Projects

Σημειώνεται ότι στη συνεδρίαση του Διοικητικού Συμβουλίου, που πραγματοποιήθηκε στις 7 Οκτωβρίου 2024 προσδιορίστηκαν τα πρώτα έργα SMR που θα αποτελέσουν τις Ομάδες Εργασίας Έργων (PWGs) στο πλαίσιο της Συμμαχίας.

Στο παρόν στάδιο προσδιορίστηκαν τα ακόλουθα εννέα (9) έργα SMR:

1. EU-SMR-LFR project (Ansaldo Nucleare, SCK-CEN, ENEA, RATEN)
2. CityHeat project (Calogena, Steady Energy)
3. Project Quantum (Last Energy)
4. European LFR AS Project (newcleo)
5. Nuward (EDF)
6. European BWRX-300 SMR (OSGE)
7. Rolls-Royce SMR (Rolls-Royce SMR Ltd)
8. NuScale VOYGR™ SMR (RoPower Nuclear S.A)
9. Thorizon One project (Thorizon)

Καθένα από αυτά τα έργα θα έχει την ευκαιρία να συγκροτήσει μία PWG, στην οποία θα μπορούν να συμμετέχουν όλοι οι ενδιαφερόμενοι εταίροι για συνεργασία στο έργο.

Το ορόσημο του 2030

Η Βιομηχανική Συμμαχία για τις SMR, η οποία ξεκίνησε τον Φεβρουάριο του 2024, στοχεύει στην ενίσχυση των ευρωπαϊκών προσπαθειών για την επιτάχυνση της ανάπτυξης και της ανάπτυξης των πρώτων έργων SMR στην Ευρώπη έως τις αρχές της δεκαετίας του 2030. Στόχος είναι η ενίσχυση της αλυσίδας εφοδιασμού πυρηνικής ενέργειας στην Ευρώπη, αξιοποιώντας τις ικανότητές της στον τομέα της παραγωγής και της καινοτομίας, και ενισχύοντας τη συνεργασία και την ανταγωνιστικότητα της βιομηχανίας στην ΕΕ. Η Συμμαχία θα συμβάλει επίσης στην ενίσχυση των πυρηνικών δεξιοτήτων, στην ενίσχυση της συμμετοχής του κοινού, στην εξασφάλιση εφοδιασμού με καύσιμα και στην διερεύνηση πιθανών αγορών για τις SMR, διασφαλίζοντας παράλληλα το υψηλότερο επίπεδο πυρηνικής ασφάλειας και απελευθερώνοντας επενδυτικό δυναμικό.

Οι στόχοι της συμμαχίας

Οι δραστηριότητές της αποσκοπούν στην υποστήριξη συγκεκριμένων έργων SMR και στην επιτάχυνση της ανάπτυξής τους στην ευρωπαϊκή αγορά.

Για την επίτευξη αυτών των στόχων, η συμμαχία θα διαμορφώσει ένα στρατηγικό σχέδιο δράσης, μαζί με τεχνολογικούς οδικούς χάρτες, προς: 

1. εντοπισμό των πιο ελπιδοφόρων, προηγμένων και οικονομικά αποδοτικών τεχνολογιών SMR που είναι κατάλληλες για υποστήριξη συμμαχίας
2. υποστήριξη έργων SMR, ενίσχυση της ευρωπαϊκής αλυσίδας εφοδιασμού (συμπεριλαμβανομένων των καυσίμων και των πρώτων υλών), με την αντιμετώπιση πιθανών κενών και την παροχή καθοδήγησης σε έργα SMR από την έναρξη έως την ανάπτυξη
3. εντοπισμό επενδυτικών φραγμών, ανάλυση ευκαιριών χρηματοδότησης και διερεύνηση νέων οικονομικών επιλογών ανάμειξης για την ανάπτυξη SMR
4. καθιέρωση τρόπων ενημέρωσης και εμπλοκής των πιθανών βιομηχανικών χρηστών των SMR, όπως οι βιομηχανίες έντασης ενέργειας, οι παραγωγοί υδρογόνου κ.λπ.
5. εντοπισμό μελλοντικών αναγκών για έρευνα σε SMR και προηγμένους αρθρωτούς αντιδραστήρες (AMR), διαπιστώνοντας τα κενά δεξιοτήτων κατά μήκος της αλυσίδας εφοδιασμού που θα μπορούσαν να αντιμετωπιστούν στο πλαίσιο του προγράμματος έρευνας και κατάρτισης Euratom και από εθνικά προγράμματα
6. ενίσχυση των ανταλλαγών και των επαφών μεταξύ των φορέων υλοποίησης έργων, των ευρωπαϊκών ρυθμιστικών αρχών πυρηνικής ασφάλειας και των ρυθμιστικών αρχών στις χώρες της ΕΕ
7. διευκόλυνση της ίδρυσης μιας Ακαδημίας Πυρηνικών Δεξιοτήτων και εντοπισμό μελλοντικών ικανοτήτων και αναγκών ανάπτυξης δεξιοτήτων
8. συνεργασία με σχετικούς διεθνείς φορείς για να βοηθήσει τα ευρωπαϊκά έργα SMR να φτάσουν στις διεθνείς αγορές

Οι δράσεις της ΕΕ

Η ΕΕ υποστηρίζει δραστηριότητες έρευνας και ανάπτυξης σχετικά με τους  SMR στο πλαίσιο του Προγράμματος Έρευνας και Κατάρτισης της Euratom  (2021-2025).

Το πρόγραμμα εξετάζει την πυρηνική ασφάλεια, την προστασία, τις διασφαλίσεις, την ακτινοπροστασία και τη διαχείριση ραδιενεργών αποβλήτων, και δίνει μεγάλη έμφαση στην ανάπτυξη δεξιοτήτων που σχετίζονται με την πυρηνική ενέργεια. 

Για να διασφαλιστεί η επιτυχής ανάπτυξη των πρώτων έργων SMR έως τις αρχές της δεκαετίας του 2030 και, ως εκ τούτου, να τοποθετηθεί η Ευρώπη σε καλή θέση στον παγκόσμιο ανταγωνισμό, η Επιτροπή ξεκίνησε μια Ευρωπαϊκή Βιομηχανική Συμμαχία SMR τον Φεβρουάριο του 2024.

Παγκόσμια δράση για τα SMRs

Σε παγκόσμιο επίπεδο, υπάρχουν περισσότερα από 80 σχέδια SMR σε διαφορετικά στάδια ανάπτυξης σε 18 χώρες. 

Ενώ χώρες όπως οι ΗΠΑ, το Ηνωμένο Βασίλειο, ο Καναδάς, η Ιαπωνία και η Νότια Κορέα αναπτύσσουν ενεργά τα δικά τους σχέδια, η Ρωσία και η Κίνα συνέδεσαν τους πρώτους τους SMR στο δίκτυο το 2019 και το 2021, αντίστοιχα. 

Η πρόσφατη ενεργειακή κρίση, η οποία επιδεινώθηκε από την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, κατέδειξε την προστιθέμενη αξία της στρατηγικής ενεργειακής ανεξαρτησίας της ΕΕ, ενισχύοντας τη φιλοδοξία της Ευρώπης να καταστεί ηγέτης στις καινοτόμες ενεργειακές τεχνολογίες, συμπεριλαμβανομένων των SMR. 

Τι είναι οι SMR;

Οι SMR ορίζονται ως μικροί πυρηνικοί αντιδραστήρες με μέγιστη ισχύ 300 μεγαβάτ ηλεκτρικής ενέργειας (MWe) και μπορούν να παράγουν 7,2 εκατομμύρια kWh την ημέρα. Συγκριτικά, οι μεγάλοι πυρηνικοί σταθμοί ηλεκτροπαραγωγής έχουν ισχύ άνω των 1.000 MWe και μπορούν να παράγουν 24 εκατομμύρια kWh την ημέρα. Οι SMR μπορούν να ποικίλλουν σε μέγεθος από περίπου 20 μεγαβάτ ηλεκτρικής ενέργειας (MWe) έως 300 MWe και μπορούν να χρησιμοποιούν μια σειρά από πιθανά ψυκτικά μέσα, όπως ελαφρύ νερό, υγρό μέταλλο ή τηγμένο άλας, ανάλογα με την τεχνολογία.

Ο γενικός όρος για την ονομασία τέτοιων ειδών αντιδραστήρων είναι SMR, αλλά αυτοί που βασίζονται σε τεχνολογία που δεν βασίζεται στο ελαφρύ νερό ονομάζονται επίσης συχνά προηγμένοι αρθρωτοί αντιδραστήρες (AMR). Όλοι χρησιμοποιούν  αντιδράσεις πυρηνικής σχάσης  για την παραγωγή θερμότητας που μπορεί να χρησιμοποιηθεί άμεσα ή για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας. 

Γιατί είναι σημαντικοί 

Οι μικροί αρθρωτοί αντιδραστήρες (SMR) ενσωματώνουν καινοτόμα χαρακτηριστικά ασφαλείας, τα οποία ανοίγουν το δρόμο για την ενσωμάτωση πυρηνικών τεχνολογιών σε νέες βιομηχανικές εφαρμογές και τις καθιστούν πιο ελκυστικές για τους πιθανούς επενδυτές. Έχουν να διαδραματίσουν βασικό ρόλο στα ολοκληρωμένα ενεργειακά συστήματα, παρέχοντας ηλεκτρική ενέργεια και θερμότητα χαμηλών εκπομπών άνθρακα με σχετικά μικρό αποτύπωμα. Οι SMR μπορούν να συμβάλουν στην απαλλαγή από τον άνθρακα τομέων με δύσκολες στη μείωση εκπομπές, όπως οι μεταφορές, η χημική και χαλυβουργική βιομηχανία και η τηλεθέρμανση.

Η επιτάχυνση της ανάπτυξης των SMR στην ΕΕ απαιτεί μια ισχυρή και αποτελεσματική αλυσίδα εφοδιασμού πυρηνικής ενέργειας. Η συνεργασία μεταξύ των ενδιαφερόμενων μερών, συμπεριλαμβανομένων των φορέων υλοποίησης έργων, των χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων, των ρυθμιστικών αρχών, των ερευνητών, των κέντρων κατάρτισης, των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών και των υπευθύνων χάραξης πολιτικής, είναι απαραίτητη. Η συμμαχία δημιουργεί μια ευρωπαϊκή πλατφόρμα για να επιτρέψει και να βελτιστοποιήσει μια τέτοια συνεργασία.