EASE: Οι προτάσεις για μεταρρύθμιση των δικτύων, η επιτάχυνση των συνδέσεων αποθήκευσης και τα project «ζόμπι»

Σε μία κρίσιμη καμπή για το ενεργειακό σύστημα της Ευρώπης, το οποίο δοκιμάζεται από την αυξημένη παραγωγή από τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας, τα πεπαλαιωμένα δίκτυα αλλά τους καύσωνες η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ξεκίνησε δημόσια διαβούλευση για να ενημερώσει για νέες οδηγίες σχετικά με τις συνδέσεις στο δίκτυο σε περιπτώσεις περιορισμένης χωρητικότητας. 

Σε απάντησή του, ο Ευρωπαϊκός Σύνδεσμος για την Αποθήκευση Ενέργειας (EASE),  υπογραμμίζει τον αυξανόμενο αντίκτυπο των κερδοσκοπικών ή σταματημένων έργων που καταλαμβάνουν χώρο στο δίκτυο, γεγονός που εμποδίζει τη σύνδεση έτοιμων προς κατασκευή συστημάτων αποθήκευσης ενέργειας.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ξεκίνησε διαβούλευση με τα ενδιαφερόμενα μέρη για να συγκεντρώσει σχόλια από τα ενδιαφερόμενα μέρη σχετικά με τις επικείμενες οδηγίες της για με τις συνδέσεις στο δίκτυο σε περιπτώσεις όπου υπάρχουν περιορισμοί χωρητικότητας. 

Ο EASE στην τοποθέτησή της κάνει ιδιαίτερη και εκτενή αναφορά στα «έργα-φαντάσματα» ή «ζόμπι» που συσσωρεύουν χωρητικότητα δικτύου. Αυτά τα έργα, συχνά ανώριμα ή ανενεργά, εμποδίζουν πιο βιώσιμα και έτοιμα προς κατασκευή έργα - ιδίως την αποθήκευση ενέργειας - να συνδεθούν στο δίκτυο, επιβραδύνοντας τη μετάβαση στην καθαρή ενέργεια.

Οο EASE υποστηρίζει τη μετάβαση από την προσέγγιση «όποιος έρχεται πρώτος, εξυπηρετείται πρώτος» σε ένα  μοντέλο «όποιος είναι έτοιμος, εξυπηρετείται πρώτος»  , δίνοντας προτεραιότητα σε έργα με βάση αντικειμενικά κριτήρια ωριμότητας, όπως δικαιώματα γης, άδειες και οικονομικό κλείσιμο. 

Τα βασικά σημεία

Ειδικότερα ο EASE  στην ενημέρωσή του επισημαίνει τα εξής:

Αντιμετώπιση κερδοσκοπικών έργων: Η EASE ανησυχεί για έργα «φαντάσματα» ή «ζόμπι» που δεσμεύουν τη χωρητικότητα του δικτύου χωρίς στην πραγματικότητα να αναπτύσσονται.

Προτεραιότητα στην ωριμότητα του έργου: Υποστηρίζουν την ιεράρχηση των έργων με βάση αντικειμενικά κριτήρια, όπως τα δικαιώματα γης, οι άδειες και το οικονομικό κλείσιμο.

Μεταρρύθμιση πρόσβασης στο δίκτυο: Ο EASE προτείνει τη μετάβαση από το μοντέλο «όποιος έρχεται πρώτος, εξυπηρετείται πρώτος» σε ένα μοντέλο «όποιος είναι έτοιμος, εξυπηρετείται πρώτος».

Πρόοδος βάσει ορόσημων: Προτείνουν την παρακολούθηση της προόδου του έργου και την εφαρμογή ενός μηχανισμού «χρησιμοποιήσου ή χάσε το» για την απελευθέρωση χωρητικότητας από έργα που έχουν σταματήσει.

Ευελιξία για αποθήκευση: Το EASE ζητά μεγαλύτερη ευελιξία στον τρόπο με τον οποίο τα περιουσιακά στοιχεία αποθήκευσης ενέργειας συνδέονται με το δίκτυο.

Διαφάνεια: Τονίζουν την ανάγκη για διαφανείς χάρτες χωρητικότητας και δεδομένα ουράς αναμονής για τη βελτίωση του σχεδιασμού και των επενδύσεων.

Οι κατευθυντήριες γραμμές της ΕΕ στοχεύουν στη διασφάλιση της συμβατότητας των δικτύων ηλεκτρικής ενέργειας με τις μελλοντικές εξελίξεις και στην υποστήριξη της μετάβασης σε ένα σύστημα καθαρής ενέργειας. Η διαβούλευση στοχεύει στη συλλογή στοιχείων από τα ενδιαφερόμενα μέρη, με σκοπό τη βελτίωση των κατευθυντήριων γραμμών και τη διασφάλιση της αποτελεσματικής αντιμετώπισης των προκλήσεων της σύνδεσης στο δίκτυο σε ένα ταχέως εξελισσόμενο ενεργειακό τοπίο.

Ο EASE καταλήγει στο συμπέρασμα ότι ένα πιο έξυπνο, πιο διαφανές και φιλικό προς την αποθήκευση πλαίσιο σύνδεσης με το δίκτυο είναι απαραίτητο για την επιτάχυνση της ενεργειακής μετάβασης στην Ευρώπη και τη βελτιστοποίηση της χρήσης των υποδομών.

Η δημόσια διαβούλευση

Υπενθυμίζεται ότι τον περασμένο Ιούνιο η Επιτροπή παρουσίασε ένα έγγραφο καθοδήγησης σχετικά με τις προβλεπόμενες επενδύσεις για την ανάπτυξη δικτύων ηλεκτρικής ενέργειας με προσανατολισμό στο μέλλον . Με εκτιμώμενο ποσό 730 δισεκατομμυρίων ευρώ για τη διανομή και 477 δισεκατομμυρίων ευρώ για την ανάπτυξη δικτύων μεταφοράς έως το 2040, το έγγραφο απευθύνεται στις χώρες της ΕΕ, στις εθνικές ρυθμιστικές αρχές, καθώς και στους διαχειριστές συστημάτων μεταφοράς και διανομής. 

Προσφέρει καθοδήγηση για να τους βοηθήσει να δημιουργήσουν τις κατάλληλες συνθήκες, ώστε οι επενδύσεις στο δίκτυο να αντικατοπτρίζουν τις μελλοντικές ανάγκες, διασφαλίζοντας παράλληλα την προσιτή τιμή για τους καταναλωτές και την ανταγωνιστικότητα της βιομηχανίας. Η πρωτοβουλία αυτή αποτελεί συνέχεια του  Σχεδίου Δράσης της ΕΕ για τα Δίκτυα του 2023 και του  Σχεδίου Δράσης για Προσιτή Ενέργεια .

Οι εν λόγω επενδύσεις καλύπτουν τις ανάγκες ανάπτυξης δικτύων πέραν εκείνων που σχετίζονται με τα υφιστάμενα αιτήματα σύνδεσης στο δίκτυο ανά έργο παραγωγής ή ζήτησης. 

Οι οδηγίες αυτές περιλαμβάνουν συγκεκριμένες συστάσεις σε 3 βασικούς τομείς: σχεδιασμό δικτύου, κανονιστικό έλεγχο και κόστος και κίνητρα.

Ο σχεδιασμός του δικτύου θα πρέπει να βασίζεται σε αξιόπιστα σενάρια μελλοντικής ζήτησης και παραγωγής, λαμβάνοντας υπόψη τις στρατηγικές για την ενέργεια και το κλίμα, συμπεριλαμβανομένων των Εθνικών Σχεδίων για την Ενέργεια και το Κλίμα . 

Κατανομή κινδύνου

Για τις προβλεπόμενες επενδύσεις,  θα πρέπει να καθοριστεί εκ των προτέρων σαφής κατανομή του κινδύνου που σχετίζεται με τη μελλοντική αξιοποίηση του περιουσιακού στοιχείου. Επιπλέον, θα μπορούσε να εξεταστεί μια διαδικασία έγκρισης 2 βημάτων για την επιτάχυνση των έργων δικτύου, ελαχιστοποιώντας παράλληλα τον κίνδυνο και το κόστος, η οποία θα καλύπτει: i) τον σχεδιασμό και την αδειοδότηση, και ii) την κατασκευή. 

Όσον αφορά  τα τιμολόγια δικτύου και τα τέλη σύνδεσης, η καθοδήγηση σημειώνει ότι οι χρεώσεις που αντικατοπτρίζουν όχι μόνο την υπάρχουσα χωρητικότητα του δικτύου αλλά και τις προγραμματισμένες επενδύσεις, μπορούν κατά συνέπεια να προσελκύσουν νέα παραγωγή και φορτία σε τοποθεσίες όπου το δίκτυο είναι έτοιμο ή θα είναι έτοιμο στο άμεσο μέλλον. 

Επόμενα βήματα

Οι χώρες της ΕΕ και οι Εθνικές Ρυθμιστικές Αρχές καλούνται να λάβουν υπόψη αυτές τις οδηγίες κατά τον σχεδιασμό εθνικών πλαισίων για τον σχεδιασμό δικτύων, τα τέλη σύνδεσης και τα τιμολόγια δικτύου, καθώς και την έγκριση του ρυθμιστικού κόστους. 

Για την περαιτέρω ενίσχυση του σχεδιασμού δικτύων, σύμφωνα με το Σχέδιο Δράσης για Προσιτή Ενέργεια, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα υποβάλει τη δέσμη μέτρων για τα ευρωπαϊκά δίκτυα έως το τέλος του 2025. Η σχετική δημόσια διαβούλευση είναι ήδη ανοιχτή και θα διαρκέσει έως τις 5 Αυγούστου 2025.

Ο EASE

Ο Ευρωπαϊκός Σύνδεσμος για την Αποθήκευση Ενέργειας (EASE), με έδρα τις Βρυξέλλες του Βελγίου, είναι ο κορυφαίος σύνδεσμος που υποστηρίζεται από τα μέλη και εκπροσωπεί οργανισμούς που δραστηριοποιούνται σε ολόκληρη την αλυσίδα αξίας αποθήκευσης ενέργειας. Ο EASE υποστηρίζει την ανάπτυξη της αποθήκευσης ενέργειας για την υποστήριξη της οικονομικά αποδοτικής μετάβασης σε ένα ανθεκτικό, κλιματικά ουδέτερο και ασφαλές ενεργειακό σύστημα.

Η EASE ιδρύθηκε το 2011 και εκπροσωπεί περίπου 70 μέλη, συμπεριλαμβανομένων επιχειρήσεων κοινής ωφέλειας, προμηθευτών τεχνολογίας, ερευνητικών ιδρυμάτων, διαχειριστών συστημάτων διανομής και διαχειριστών συστημάτων μεταφοράς.

Μαζί, τα μέλη του EASE διαθέτουν σημαντική εμπειρία σε όλες τις σημαντικές τεχνολογίες και εφαρμογές αποθήκευσης.