Οικιακά φωτοβολταϊκά αυτοκατανάλωσης: τι καθορίζει την ανάπτυξη της αγοράς;

Στη χώρα μας υπάρχουν σχεδόν 2 εκατομμύρια κτίρια μονοκατοικιών (εκ των οποίων 600.000 περίπου είναι εξοχικά) και 2,5 εκατομμύρια πολυκατοικίες. Για να υπολογίσουμε πόσα είναι κατάλληλα για εγκατάσταση φωτοβολταϊκών, από το σύνολο των κτιρίων απορρίπτουμε όλα όσα έχουν ηλικία άνω των 50 ετών. Αν και η επιλογή αυτή είναι απόλυτη, εν τούτοις οδηγεί σε πιο ασφαλείς εκτιμήσεις. Έτσι, το ένα τρίτο περίπου των σημερινών κτιρίων βγαίνει εκτός λόγω παλαιότητας.

Για να λάβουμε υπόψη την πραγματικότητα και τις ιδιομορφίες των στεγών στην Ελλάδα (κατάληψη χώρου από παντός είδους κατασκευές, ηλιακούς θερμοσίφωνες, κεραίες, καμινάδες, συστήματα κλιματισμού, αλλά και προβλήματα χωροθέτησης λόγω τετράριχτων κεραμοσκεπών, σκιάσεων, κ.λπ), θεωρούμε ότι μόνο το ένα τέταρτο του χώρου των διαθέσιμων στεγών είναι κατάλληλο για εγκατάσταση φωτοβολταϊκών. Η νέα νομοθεσία μάλιστα προβλέπει πως στις πολυκατοικίες μπορεί να καλυφθεί με φωτοβολταϊκά έως 40% του συνόλου της επιφάνειας της κοινόχρηστης ταράτσας.

Και έτσι όμως, το δυναμικό των στεγών για εγκατάσταση φωτοβολταϊκών ανέρχεται σε αρκετά γιγαβάτ (GW).

Τι γίνεται όμως με τη διαθεσιμότητα ηλεκτρικού χώρου; Τα καλά νέα είναι πως τα οικιακά συστήματα, σε αντίθεση με τα πάρκα, έχουν εξασφαλισμένο ηλεκτρικό χώρο στις περισσότερες περιπτώσεις. Σύμφωνα με την νομοθεσία, ο Διαχειριστής του Δικτύου διαθέτει περιθώριο απορρόφησης ισχύος δέκα μεγαβάτ (10 MW) ανά υποσταθμό, πλέον του υφιστάμενου περιθωρίου, αποκλειστικά για την εγκατάσταση σταθμών Α.Π.Ε. από αυτοκαταναλωτές. Από αυτά τα 10 MW, τα 3 MW αφορούν τον οικιακό τομέα. Αυτό μεταφράζεται σε 600-700 MW. Και αυτός είναι ο έξτρα ηλεκτρικός χώρος πέραν του διαθέσιμου στους διάφορους υποσταθμούς υπό κανονικές συνθήκες.

Μέχρι τώρα έχουν εγκατασταθεί περίπου 21.000 οικιακά συστήματα αυτοκατανάλωσης. Η συντριπτική πλειονότητα των συστημάτων είχε ισχύ μεγαλύτερη των 5 kW και το μεγαλύτερο μερίδιο είχαν τα συστήματα των 10 kW. Αυτό σημαίνει ότι αυτοί που επέλεξαν αυτά τα συστήματα είχαν κατανάλωση 7.000-15.000 kWh ετησίως, όταν η κατανάλωση ενός μέσου νοικοκυριού είναι περίπου 4.000 kWh.

Στο διάγραμμα που ακολουθεί φαίνονται οι εγκαταστάσεις οικιακών συστημάτων (σε MW) από τότε που άρχισε να ισχύει η αυτοκατανάλωση.
 

Πηγή: ΔΕΔΔΗΕ (Αυγ. 2024)

Τα στοιχεία μας οδηγούν να σκεφτούμε πως φωτοβολταϊκά για αυτοκατανάλωση βάζουν όσοι έχουν την οικονομική δυνατότητα (η οποία συμβαδίζει φυσικά με την μεγάλη κατανάλωση). Τα “φωτοβολταϊκά των φτωχών” (αλλιώς plug-in συστήματα γνωστά και ως φωτοβολταϊκά μπαλκονιού, με εγκατεστημένη ισχύ έως 2 κιλοβάτ και ισχύ μετατροπέα έως 800 Volt-amperes) είναι μια νέα τάση που κερδίζει έδαφος σε πολλές χώρες λόγω του χαμηλού κόστους.

Και τι γίνεται με τα κίνητρα; Προς το παρόν ισχύει μόνο η έκπτωση φόρου την οποία όμως δικαιούνται μόνο όσοι πληρώνουν φόρο. Πόσοι είναι αυτοί; Περίπου 2 εκατ. φορολογούμενοι. Δεν τη λες και μικρή αγορά.

Τι γίνεται όμως σε άλλες χώρες; Η Γερμανία προχώρησε ήδη από τον Δεκέμβριο του 2022 στη θέσπιση μηδενικού συντελεστή ΦΠΑ για φωτοβολταϊκά συστήματα σε κατοικίες. Δεν πρόκειται για απαλλαγή από ΦΠΑ, αλλά ο εγκαταστάτης τιμολογεί τον πελάτη με την καθαρή τιμή του συστήματος “πλέον 0% ΦΠΑ”. Ο μηδενικός συντελεστής ισχύει για το πλήρες φωτοβολταϊκό σύστημα με όλο τον επικουρικό εξοπλισμό του και φυσικά και τις παρεχόμενες υπηρεσίες εγκατάστασης. Ισχύει επίσης και για συστήματα αποθήκευσης ενέργειας (μπαταρίες) που συνοδεύουν το φωτοβολταϊκό, ανεξάρτητα από το μέγεθός τους. Σε αντίστοιχες κινήσεις προχώρησαν και η Βρετανία (0% από 5% που ήταν μέχρι πρότινος), η Ιρλανδία (0% από 1.5.2023), η Κροατία (0% από 25% που ήταν μέχρι πρότινος) και η Ολλανδία (0% από 21% που ήταν μέχρι πρότινος).