Νορβηγία και Ηνωμένες Πολιτείες έχουν πλέον αναδειχθεί σε κύριους προμηθευτές φυσικού αερίου για την Ευρώπη

Ο πόλεμος στην Ουκρανία, που συνεχίζεται εδώ και τρία χρόνια, άλλαξε δραματικά το ενεργειακό τοπίο στην Ευρώπη, έναν από τους μεγαλύτερους καταναλωτές φυσικού αερίου. Η ευρωπαϊκή απόφαση να απεξαρτηθεί από το ρωσικό αέριο ανέτρεψε το σκηνικό, μειώνοντας σημαντικά την εξάρτηση της Ευρώπης από τη Ρωσία. Το 2021, οι εισαγωγές ρωσικού αερίου έφταναν τις 1,634 TWh (επί συνόλου 3,856 TWh), ενώ το 2024 είχαν περιοριστεί στις 377 TWh (επί συνόλου 2,072 TWh).

Σε μόλις τρία χρόνια, το μερίδιο του ρωσικού φυσικού αερίου στην ευρωπαϊκή αγορά μειώθηκε από 42% σε 18%, και αντικαστάθηκε κυρίως από εισαγωγές από άλλους προμηθευτές. Οι μεγαλύτεροι ωφελημένοι αυτής της αλλαγής ήταν η Νορβηγία και οι Ηνωμένες Πολιτείες, που έχουν πλέον αναδειχθεί σε κύριους προμηθευτές φυσικού αερίου για την Ευρώπη. Μάλιστα το αμερικανικό LNG κυριαρχεί στην ευρωπαϊκή αγορά εδώ και αρκετά χρόνια.

Πώς επετεύχθη η αλλαγή;

Η μείωση της εξάρτησης από τη Ρωσία οφείλεται σε δύο κύριους παράγοντες: τη μείωση της συνολικής κατανάλωσης αερίου μέσω πολιτικών εξοικονόμησης ενέργειας και την αύξηση των εισαγωγών από άλλες χώρες.

Το 2023, η Νορβηγία προμήθευσε την Ευρώπη με 87,8 δισ. κυβικά μέτρα φυσικού αερίου (30,3% των συνολικών εισαγωγών), ενώ οι Ηνωμένες Πολιτείες με 56,2 δισ. κυβικά μέτρα (19,4%). Ιδιαίτερα το αμερικανικό LNG κατέχει πλέον πρωταγωνιστικό ρόλο, αντιπροσωπεύοντας σχεδόν το ήμισυ των εισαγωγών υγροποιημένου αερίου στην Ευρώπη. Από το 2021 έως το 2024, οι ΗΠΑ κατέχουν τη θέση του μεγαλύτερου προμηθευτή LNG για τέσσερα συνεχόμενα χρόνια, με σταδιακή αύξηση των εξαγωγών.

Σε κάθε περίπτωση η απεξάρτηση από τη Ρωσία δεν έγινε χωρίς κόστος. Οι τιμές του φυσικού αερίου εκτοξεύθηκαν το 2022, ξεπερνώντας τα 300 ευρώ/MWh, σε αντίθεση με την πανδημία, όταν οι τιμές είχαν πέσει κάτω από τα 10 ευρώ/MWh. Την ίδια στιγμή πάντως, η ενεργειακή κρίση οδήγησε σε επενδύσεις για αύξηση της ευρωπαϊκής δυναμικότητας εισαγωγής LNG κατά 33% έως το 2023, με νέες προσθήκες το 2024.

Πάντως στο νέο σκηνικό που έχει διαμορφωθεί στην διεθνή αγορά αερίου, η Ευρώπη, ως σημαντικός καταναλωτής LNG, αναμένεται να αποκτήσει μεγαλύτερη διαπραγματευτική ισχύ, ιδίως καθώς αυξάνεται η παραγωγή LNG από χώρες όπως το Κατάρ, οι ΗΠΑ και η Αυστραλία. Αυτό ενδέχεται να οδηγήσει σε μείωση των τιμών, καθιστώντας την αγορά φυσικού αερίου πιο ευνοϊκή για τους αγοραστές και προσφέροντας στρατηγικά πλεονεκτήματα στην Ευρώπη.