Δημιουργώντας ενεργειακές γέφυρες για ένα πιο καθαρό και ενεργειακά ασφαλές μέλλον

Τα τελευταία χρόνια χαρακτηρίζονται από σημαντικές αναταραχές παγκοσμίως, οι οποίες διαμορφώνουν ένα νέο ενεργειακό τοπίο με πρωτόγνωρες προκλήσεις. Ο πόλεμος στην Ουκρανία και η ενεργειακή κρίση ενίσχυσαν την αποφασιστικότητα της ΕΕ για την επίτευξη ενεργειακής ανεξαρτησίας από τη Ρωσία και την απομάκρυνση από τα ορυκτά καύσιμα. Την ίδια στιγμή, οι συνεχιζόμενες εντάσεις στη Μέση Ανατολή και η επιδείνωση της κλιματικής κρίσης επισημαίνουν περαιτέρω την ανάγκη για εγρήγορση, στρατηγικό σχεδιασμό και συνεργασία στον ενεργειακό τομέα. Σε αυτό το πλαίσιο, με την έναρξη της νέας χρονιάς, μια νέα κυβέρνηση αναλαμβάνει τα ηνία στις ΗΠΑ, στρέφοντας την προσοχή όλου του κόσμου στον τρόπο με τον οποίο θα διαχειριστεί μια σειρά από κρίσιμα ζητήματα: Την κλιματική αλλαγή, τον πόλεμο στην Ουκρανία και την εξέλιξη των σχέσεων ανάμεσα στην ΕΕ και τις ΗΠΑ, ιδιαίτερα στους τομείς της ενέργειας και του εμπορίου.

Η Ελλάδα μπαίνει στο 2025 έτοιμη να διαδραματίσει ρόλο-κλειδί στη διασφάλιση της πρόσβασης της Ευρώπης σε διαφοροποιημένες πηγές ενεργειακού εφοδιασμού. Η λήξη της σημαντικής συμφωνίας για τη διέλευση ρωσικού φυσικού αερίου μέσω Ουκρανίας, που αντιπροσωπεύει μεγάλο μέρος των εξαγωγών ρωσικού αερίου που πραγματοποιούνται ακόμα μέσω αγωγών προς την ΕΕ, αποτελεί ένα κρίσιμο σημείο καμπής. Η εξέλιξη αυτή, σε συνδυασμό με γεγονότα, όπως η διακοπή παροχής φυσικού αερίου στην Αυστρία από τη Gazprom στα τέλη του 2024, μπορεί να επιταχύνει περαιτέρω την αποσύνδεση της Ευρωπαϊκής Ένωσης από τη ρωσική ενέργεια.

Η στρατηγική σημασία της Ελλάδας στη μετάβαση αυτή αναδείχθηκε έντονα το 2024, όταν η Ουκρανία παρέλαβε για πρώτη φορά LNG μέσω ελληνικών υποδομών. Υποδομές, όπως ο Τερματικός Σταθμός LNG στη Ρεβυθούσα και το FSRU Αλεξανδρούπολης που τέθηκε πρόσφατα σε λειτουργία, εξελίσσονται σε βασικά στοιχεία του νέου ενεργειακού χάρτη της Ευρώπης, προσφέροντας νέες και αξιόπιστες εναλλακτικές οδούς εφοδιασμού. Η υψηλή ζήτηση στις εν εξελίξει δημοπρασίες του ΔΕΣΦΑ για χρονοπαράθυρα (slots) εκφόρτωσης LNG και δυναμικότητας αεριοποίησης στη Ρεβυθούσα—όπου σχεδόν όλα τα slots για την περίοδο 2025–2030 έχουν ήδη δεσμευθεί — είναι ενδεικτική της αυξανόμενης σημασίας της χώρας ως περιφερειακή ενεργειακή πύλη στο διαρκώς μεταβαλλόμενο Ευρωπαϊκό ενεργειακό τοπίο.

Η εξαγωγική δυνατότητα της Ελλάδας αναμένεται να αυξηθεί περαιτέρω, χάρη σε σημαντικά έργα που ολοκληρώθηκαν το 2024 από τον ΔΕΣΦΑ, όπως η διασύνδεση με τον ICGB (τον Διασυνδετήριο Αγωγό Ελλάδας-Βουλγαρίας) και με το FSRU Αλεξανδρούπολης. Τα υπό εξέλιξη έργα του ΔΕΣΦΑ, όπως οι νέοι σταθμοί συμπίεσης σε Κομοτηνή, Νέα Μεσήμβρια και Αμπέλια, ο αγωγός Καρπερή–Κομοτηνή και ο Διασυνδετήριος Αγωγός Φυσικού Αερίου Ελλάδας–Βόρειας Μακεδονίας, θα ενισχύσουν περαιτέρω την ικανότητα της Ελλάδας να μεταφέρει αυξημένες και διαφοροποιημένες ποσότητες αερίου προς τον Βορρά, ενδυναμώνοντας την ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης.

Βάσει των παραπάνω, ο ΔΕΣΦΑ επίσης ηγείται πρωτοβουλιών περιφερειακής συνεργασίας, όπως ο Κάθετος Διάδρομος. Αυτή η συνεργασία μεταξύ εννέα Διαχειριστών Συστημάτων Μεταφοράς (TSOs) από τη Νοτιοανατολική και την Κεντρική-Ανατολική Ευρώπη επιτρέπει τη αμφίδρομη ροή φυσικού αερίου και LNG, από την Ελλάδα προς τη Βουλγαρία, τη Ρουμανία, την Ουγγαρία, τη Σλοβακία, μέχρι τη Μολδαβία και την Ουκρανία. Ο Κάθετος Διάδρομος, που στο μεγαλύτερο μέρος του αποτελεί ήδη πραγματικότητα, δεν περιορίζει απλά την εξάρτηση της Ευρώπης από έναν μόνο προμηθευτή, αλλά προσφέρει επίσης και μια οικονομικά αποδοτική και αξιόπιστη εναλλακτική ενεργειακή οδό.

Μελλοντικά, οι νέες υποδομές του Κάθετου Διαδρόμου μπορούν να προσαρμοστούν για ανανεώσιμα αέρια και υδρογόνο. Πρόσφατα, κατά τη διάρκεια της COP29, ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης επισήμανε τη σημασία του να θέσουμε τις βάσεις για τη μετάβαση αυτή και την ανάπτυξη ενός μελλοντικού δικτύου υδρογόνου που θα συνδέει την Ελλάδα με την Ευρώπη.

Η Ελλάδα, στρατηγικά τοποθετημένη στο σταυροδρόμι της ΕΕ με την περιοχή της Μέσης Ανατολής και της Βόρειας Αφρικής, με μεγάλες δυνατότητες ως προς τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, έχει τη μοναδική ευκαιρία να διαδραματίσει ηγετικό ρόλο στο μέλλον του υδρογόνου στην Ευρώπη. Ο ΔΕΣΦΑ δρα αποφασιστικά για την αξιοποίηση της ευκαιρίας αυτής, μέσω της ανάπτυξης των απαραίτητων υποδομών για τη μεταφορά υδρογόνου.

Σε αυτήν την κατεύθυνση, συνεργαζόμαστε με την Bulgartransgaz για την ανάπτυξη του Διασυνδετήριου Αγωγού Υδρογόνου Ελλάδας-Βουλγαρίας. Αυτό το Έργο Κοινού Ενδιαφέροντος (PCI) για την ΕΕ περιλαμβάνει την κατασκευή ενός αγωγού αποκλειστικά για τη μεταφορά υδρογόνου, με μήκος 570 χλμ., που θα συνδέει κέντρα παραγωγής υδρογόνου στην ηπειρωτική Ελλάδα με την Αθήνα, την Κόρινθο και τη Θεσσαλονίκη καταλήγοντας στη Βουλγαρία, όπου η Bulgartransgaz θα αναπτύξει ένα παρόμοιο έργο, ενδεχομένως και στη Βόρεια Μακεδονία στο μέλλον. Το έργο αυτό θέτει τα θεμέλια για τη δημιουργία του Διαδρόμου Υδρογόνου Νοτιοανατολικής Ευρώπης (SEEHyC), για τον οποίο ο ΔΕΣΦΑ συνεργάζεται με έξι ευρωπαϊκές εταιρείες υποδομών αερίου – την Bulgartransgaz, την Transgaz, την FGSZ, την Eustream, την NET4GAS και την OGE – με στόχο την εξασφάλιση της προμήθειας πράσινου υδρογόνου στη Νοτιοανατολική και Κεντρική Ευρώπη, με έμφαση στη Γερμανία. Το ενδιαφέρον της Γερμανίας για τις δυνατότητες της Ελλάδας ως προς το υδρογόνο υπογραμμίστηκε κατά την επίσκεψη του Αντικαγκελαρίου και Ομοσπονδιακού Υπουργού Οικονομικών Υποθέσεων και Προστασίας του Κλίματος της χώρας, Ρόμπερτ Χάμπεκ, στις εγκαταστάσεις του ΔΕΣΦΑ στη Νέα Μεσήμβρια τον Σεπτέμβριο του 2024. Η Γερμανία βλέπει την Ελλάδα ως πιθανό εξαγωγέα πράσινου υδρογόνου που θα συνεισφέρει σημαντικά στην κάλυψη της προβλεπόμενης ζήτησης υδρογόνου της χώρας, η οποία αναμένεται να φτάσει τις 130 TWh ετησίως μέχρι το 2030, 100 TWh εκ των οποίων θα αφορούν σε εισαγωγές.

Η δέσμευση και αποθήκευση άνθρακα (CCS) αποτελεί έναν μια ακόμα προτεραιότητα για τον ΔΕΣΦΑ, με σημαντική δυναμική και αυξανόμενο ενδιαφέρον το 2025, καθώς οι κυβερνήσεις και οι βιομηχανίες δίνουν προτεραιότητα στην επίτευξη μηδενικών καθαρών εκπομπών CO₂ και στην καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής. Το 2024, ο ΔΕΣΦΑ παρουσίασε το έργο APOLLOCO2, μία πρωτοβουλία για τη δημιουργία ενός κόμβου CCS ανοιχτής πρόσβασης, που θα αποτελέσει την πρώτη μεγάλης κλίμακας υποδομή CCS στη Νοτιοανατολική Ευρώπη. Το έργο αυτό θα συγκεντρώνει τις εκπομπές CO₂ από τοπικές πηγές στην Ελλάδα μέσω ενός δικτύου αγωγών, θα τις μεταφέρει στη Ρεβυθούσα για υγροποίηση, πριν αυτές μεταφερθούν δια θαλάσσης σε μόνιμες εγκαταστάσεις αποθήκευσης, όπως αυτές στον Πρίνο ή στη Ραβέννα της Ιταλίας.

Στο πλαίσιο των εντατικών προσπαθειών για απανθρακοποίηση, το φυσικό αέριο παραμένει θεμέλιο της ενεργειακής μετάβασης, προσφέροντας μια αξιόπιστη και ευέλικτη λύση για την κάλυψη άμεσων ενεργειακών αναγκών, υποστηρίζοντας παράλληλα τους μακροπρόθεσμους στόχους βιωσιμότητας. Το 2024, ο ΔΕΣΦΑ σημείωσε σημαντική πρόοδο σε κρίσιμα έργα για την παροχή πρόσβασης στο φυσικό αέριο σε νέες περιοχές και χρήστες: Για παράδειγμα, ο αγωγός υψηλής πίεσης προς τη Δυτική Μακεδονία, ο πρώτος κατά 100% έτοιμος αγωγός για τη μεταφορά υδρογόνου στην Ελλάδα, αναμένεται να λειτουργήσει στα μέσα του 2025. Ηγηθήκαμε, επίσης, της δυναμικής επέκτασης της εφοδιαστικής αλυσίδας του LNG Μικρής Κλίμακας στην Ελλάδα, με τον Σταθμό Φόρτωσης Φορτηγών LNG στη Ρεβυθούσα, φορτώνοντας 220 φορτηγά για τη μεταφορά LNG σε περιοχές και χρήστες εκτός δικτύου κατά το πρώτο μόνο έτος λειτουργίας του. Πρόκειται για μια ένδειξη της σημασίας των ευέλικτων και προσαρμόσιμων ενεργειακών λύσεων για την ενίσχυση τόσο της προσβασιμότητας όσο και της βιωσιμότητας.

Καθοδηγούμενοι από τις βασικές μας αξίες, την Ακεραιότητα, την Αριστεία, την Ηγεσία, τη Συνεργασία, τη Βιωσιμότητα και την Καινοτομία, συνεχίζουμε να διασφαλίζουμε τον αξιόπιστο εφοδιασμό ενέργειας, προωθώντας παράλληλα την ενεργειακή μετάβαση. Τα εγκαίνια του υπερσύγχρονου Τεχνικού Εκπαιδευτικού Κέντρου του ΔΕΣΦΑ στη Νέα Μεσήμβρια Θεσσαλονίκης τον Σεπτέμβριο του 2024 – της πρώτης εγκατάστασης του είδους της στη Νοτιοανατολική Ευρώπη – αναδεικνύουν τη δέσμευσή μας στην προώθηση της καινοτομίας και της συνεργασίας στον τομέα της καθαρής ενέργειας και των βιώσιμων δικτύων αερίου.

Καθώς μπαίνουμε στο 2025, η δέσμευσή μας για την εύρεση της ισορροπίας εκείνης που θα παρέχει ενεργειακή ασφάλεια, ενώ ταυτόχρονα θα είναι οικονομικά προσιτή και περιβαλλοντικά βιώσιμη, παραμένει αμετάβλητη. Αντιμέτωποι με τις παγκόσμιες προκλήσεις, αντλούμε έμπνευση από τα λόγια του Peter Drucker: "Ο καλύτερος τρόπος να προβλέψεις το μέλλον είναι να το δημιουργήσεις". Με τολμηρές πρωτοβουλίες και ξεκάθαρο στρατηγικό όραμα, ο ΔΕΣΦΑ χτίζει ενεργειακές γέφυρες για να διαμορφώσει ένα πιο καθαρό και ανθεκτικό μέλλον για την Ελλάδα και την Ευρώπη.
 

Η κ. Μαρία Ρίτα Γκάλι είναι Διευθύνουσα Σύμβουλος του ΔΕΣΦΑ