Περικοπές ΑΠΕ: Τρεις εισηγήσεις της Ομάδας Διοίκησης Έργου στο ΥΠΕΝ – Τι προβλέπεται στον Μηχανισμό Αντιστάθμισης – Αυστηροποίηση των «πέναλτι» για παραβιάσεις του προγράμματος αγοράς

Μέτρα σε τρία επίπεδα για τον εξορθολογισμό και τη δίκαιη κατανομή των περικοπών ΑΠΕ, απέστειλε τον Αύγουστο η Ομάδα Διοίκησης Έργου στο ΥΠΕΝ, όπως παρουσίασε ο Σταύρος Παπαθανασίου, Καθηγητής ΕΜΠ και Συντονιστής της Ομάδας, στη σχετική ημερίδα που πραγματοποίησε η ΡΑΑΕΥ τη Δευτέρα στη Θεσσαλονίκη, στο πλαίσιο των εκδηλώσεών της για την 88η ΔΕΘ. 

Σύμφωνα με την παρουσίαση, η πρώτη εισήγηση αφορά τον Μηχανισμό Αντιστάθμισης Περικοπών ΑΠΕ και ΣΗΘΥΑ, η οποία όπως είχε γράψει το energypress, ήδη από τα μέσα Ιουλίου βρισκόταν σε στάδιο ολοκλήρωσης, ώστε να αποσταλεί στο υπουργείο. Υπενθυμίζεται ότι βασική «αποστολή» του Μηχανισμού είναι να ανακτώνται έσοδα από μονάδες στις οποίες δεν μπόρεσε να εφαρμοστεί «ψαλίδι», ώστε με τα ποσά αυτά να αποζημιώνονται οι σταθμοί που για αυτό τον λόγο υπέστησαν παραπάνω περικοπές. 

Η Ομάδα Διοίκησης ολοκλήρωσε, και επίσης παρέδωσε στο ΥΠΕΝ, μία πρόταση παρεμβάσεων στις αγορές, ώστε να δοθεί τέλος στην παραβίαση του Προγράμματος Αγοράς από τους ΦΟΣΕ. Βασικό στοιχείο σε αυτή τη δεύτερη εισήγηση αποτελεί η πρόταση για επαναφορά των αρνητικών τιμών στην αγορά Εξισορρόπησης, ώστε να υπάρχουν οικονομικά «σήματα» για την τήρηση του Προγράμματος Αγοράς, αλλά και κίνητρο στους ΦΟΣΕ για να προχωρούν σε περικοπές για τις οποίες θα αποζημιώνονται με όρους αγοράς. 

Η τρίτη εισήγηση αφορά ζητήματα τηλεχειρισμού και τηλε-εποπτείας των έργων ΑΠΕ από τους Διαχειριστές και τους ΦΟΣΕ. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στα έργα στο ΕΔΔΗΕ ισχύος 400 κιλοβάτ και άνω, για τα οποία τρέχουν συγκεκριμένες προθεσμίες με βάση τον Ν. 5106/2024, ώστε να αποκτήσουν εξοπλισμό «set-point». Ο καθολικός τηλεχειρισμός από τους Φορείς Σωρευτικής Εκπροσώπησης (για όλα πλέον τα έργα άνω των 400 κιλοβάτ σε ΕΔΔΗΕ και ΕΣΜΗΕ) θα δώσει τη δυνατότητα να γίνουν πράξη οι παρεμβάσεις της δεύτερης εισήγησης – ώστε να υπάρχει τεχνικά η δυνατότητα τόσο για τη τήρηση του Προγράμματος Αγοράς, όσο και για την υλοποίηση περικοπών μέσω καθοδικών προσφορών στην αγορά Εξισορρόπησης. 

Προς την άνοιξη του 2025 ο Μηχανισμός Αντιστάθμισης 

Οι παρεμβάσεις στις αγορές -για την εφαρμογή των οποίων όπως προαναφέρθηκε προϋποτίθεται ο καθολικός τηλεχειρισμός όλων των έργων άνω των 400 κιλοβάτ- προορίζονται να αποτελέσουν το βασικό (και ορθολογικό) «φίλτρο» για την παραγωγή ΑΠΕ που θα εγχέεται στο σύστημα. Κατ΄ αρχάς η τήρηση του Προγράμματος Αγοράς θα επιτρέψει την προσαρμογή της εγχεόμενης παραγωγής στην πραγματική ζήτηση. 

Επίσης, για τις όποιες ανάγκες για περικοπές μπορεί να προκύψουν στην πορεία, η λύση των καθοδικών προσφορών στην αγορά Εξισορρόπησης θα επιτρέψει το «ψαλίδι» να εφαρμόζεται κατά κανόνα με όρους αγοράς – και να αποζημιώνεται με βάση τα εκάστοτε οικονομικά «σήματα». Σε αυτό το πλαίσιο, όπως έχει γράψει το energypress, ο Μηχανισμός Αντιστάθμισης προορίζεται κανονικά να αποτελέσει λύση «τελευταίου καταφυγίου», διορθώνοντας τις όποιες αστοχίες προκύψουν από τις αλλαγές στις αγορές. 

Στη δεδομένη συγκυρία, ωστόσο, μόνο ορισμένες από τις παρεμβάσεις στις αγορές μπορούν να εφαρμοστούν άμεσα, αφού για τις υπόλοιπες αναγκαίος όρος είναι η επέκταση του τηλεχειρισμού στο ΕΔΔΗΕ. Επομένως, η εφαρμογή του Μηχανισμού Αντιστάθμισης γίνεται «μέτρο εμπροσθοφυλακής», ώστε τα έργα που περικόπτονται αυτή τη στιγμή γιατί υπάρχει η τεχνική δυνατότητα (δηλαδή όλα τα έργα στο ΕΣΜΗΕ και περίπου 1,5 Γιγαβάτ στο ΕΔΔΗΕ), να αποζημιώνονται μέσω των υπερεσόδων που έχουν όσες μονάδες δεν μπορούν να περικοπούν. 

Καθώς για την εφαρμογή του Μηχανισμού θα χρειαστεί αρκετή τεχνική προετοιμασία, εκτιμάται το μέτρο θα μπορεί να τεθεί σε εφαρμογή μετά την άνοιξη του 2025. Ωστόσο, αν οι εκκαθαρίσεις γίνονται σε ετήσια βάση όπως προτείνει η Ομάδα Διοίκηση Έργου, ή ακόμη και ανά εξάμηνο, θα μπορέσουν να υπάρξουν αποζημιώσεις αναδρομικά, και για την άνοιξη του 2025. Όσο θα προχωρούν οι παρεμβάσεις των δύο άλλων εισηγήσεων, τότε θα περιορίζεται η «εμβέλεια» του μέτρου. 

Η αποζημίωση σε μονάδες που «κόπηκαν» αντικανονικά 

Σύμφωνα με την παρουσίαση του κ. Παπαθανασίου, στο πλαίσιο του Μηχανισμού Αντιστάθμισης, θα υπολογίζεται η διορθωμένη παραγωγή – αρχικά κάθε χαρτοφυλακίου και σε δεύτερη φάση κάθε έργου εντός ενός χαρτοφυλακίου. Για την διορθωμένη παραγωγή, θα λαμβάνονται υπόψη το Πρόγραμμα Αγοράς και οι όποιες ανακατανομές. 

Η ετήσια αντιστάθµιση θα υπολογίζεται ως άθροισµα (για κάθε περίοδο εκκαθάρισης αποκλίσεων) των διαφορών διορθωµένης και µετρηθείσας (πραγµατικής) παραγωγής, επί την τιµή ενίσχυσης κάθε έργου (ΤΑ – ΕΤΑ για ΣΕΔΠ, ΤΑ για ΣΕΣΤ/ΣΠΗΕ). Αξίζει να σημειωθεί ότι ο Μηχανισμός θα αποτελεί παράλληλα κίνητρο και για του ΦΟΣΕ, ώστε να μην παραβιάζουν τα Προγράμματα Αγοράς τους. 

Κι αυτό γιατί σε περίπτωση µερικής κάλυψης των πιστώσεων από τις χρεώσεις (δηλαδή σε περίπτωση που οι αποζημιώσεις σε έργα που «κόπηκαν» αντικανονικά υπερβαίνουν τα «υπερέσοδα» των έργων που δεν «κόπηκαν»), οι ΦοΣΕ που δεν τήρησαν τα Προγράμματα Αγοράς τους θα αναλαµβάνουν τµήµα του ελλείµµατος. Οι υπολογισµοί προτείνεται να πραγµατοποιούνται σε ετήσια βάση, µε την εκκαθάριση να ολοκληρώνεται εντός του Απριλίου του επόµενου έτους. 

Οι παρεμβάσεις στις αγορές 

Όπως προαναφέρθηκε κεντρική παρέμβαση αποτελεί η επαναφορά των αρνητικών τιμών στη Αγορά Εξισορρόπησης, αρχικά σε συντηρητικά επίπεδα. Κι αυτό γιατί όσο δεν υπάρχουν αρνητικές τιμές, η Τιμή Αποκλίσεων δεν μπορεί να κινηθεί σε αρνητικό έδαφος, οι παραγωγοί που εκπροσωπούνται από ΦΟΣΕ που υπερβαίνουν το Πρόγραμμα Αγοράς τους να λαµβάνουν κανονικά λειτουργική ενίσχυση για την ποσότητα της υπέρβασης. 

Οι αρνητικές τιμές θα δώσουν επίσης οικονοµικά κίνητρα συµµετοχής και υλοποίησης περικοπών παραγωγής µε αποζηµίωση µέσω της αγοράς.  Μάλιστα, εισηγείται η εισαγωγή υποχρέωσης για παροχή υπηρεσιών εξισορρόπησης (κατ’ αρχήν ισχύος και ενέργειας χΕΑΣ) από έργα ΑΠΕ ενός µεγέθους και άνω. 

Παράλληλα, η Ομάδα Διοίκησης Έργου την επιβολή χρεώσεων µη συµµόρφωσης σε επίπεδο αντίστοιχο της κρατικής ενίσχυσης, σε περίπτωση υπερβάσεων του Προγράμματος Αγοράς σε περιόδους που αναµένονται περικοπές ενέργειας ΑΠΕ, ώστε να μην υπάρχει κίνητρο για υπερβάσεις. 

Επίσης, εισηγείται την αυστηροποίηση χρεώσεων µη συµµόρφωσης αποκλίσεων προσφορών για αντιµετώπιση ταυτόχρονων πλασµατικών αυξήσεων ΠΑ φορτίου και χαρτοφυλακίου από καθετοποιηµένους συµµετέχοντες, ώστε να υπάρχει μία δικλείδα ασφαλείας για το ενδεχόμενο υπερδηλώσεων φορτίου στην DAM, ώστε να «χωρέσει» μεγαλύτερο χαρτοφυλάκιο ΑΠΕ από αυτό που χρειάζεται πραγματικά. 

Ορόσημο ο Ιούνιος 2025 για τηλεχειρισμό στο δίκτυο διανομής 

Όσον αφορά τον τηλεχειρισμό των έργων ΑΠΕ, και με δεδομένο ότι ήδη «τρέχουν» οι προθεσμίες για εξοπλισμό set-point σε «μικρά» φωτοβολταϊκά άνω των 400 κιλοβάτ, πρώτο ορόσημο για τα μικρά έργα αποτελεί ο Ιούνιος του 2025. Έως τότε, θα έχουν υλοποιηθεί από τον ΔΕΔΔΗΕ τα κέντρα κέντρων ελέγχου δικτύου διανοµής (ΚΕΔΔ) και θα έχουν ενταχθεί σε αυτά τα έργα που δεν εκπροσωπούνται από ΦοΣΕ (χαρτοφυλάκιο του ΔΑΠΕΕΠ), ενώ θα έχει επιτευχθεί η επικοινωνία των έργων µε τις πλατφόρµες εποπτείας και ελέγχου των ΦοΣΕ. Σε δεύτερο χρόνο, θα ενταχθούν στα ΚΕΔΔ και τα «μικρά» έργα που εκπροσωπούνται από ΦΟΣΕ. 

Την ίδια στιγμή, η αποστολή περιορισµών για τήρηση ισοζυγίου ισχύος ή διαχείριση τοπικών συµφορήσεων προτείνεται να πραγµατοποιείται από τον αρµόδιο διαχειριστή απ’ ευθείας προς τον κάθε σταθµό ΑΠΕ, µε κοινοποίηση εντολών σε ΦοΣΕ. 

Όπως προαναφέρθηκε, με τις παρεμβάσεις στις αγορές και την επέκταση του τηλεχειρισμού, η έκδοση setpoint από τους διαχειριστές στο στάδιο του πραγµατικού χρόνου θα γίνεται µόνο σε έκτακτες καταστάσεις. Η Ομάδα Διοίκησης προτείνει σε αυτές τις (λίγες πλέον) περιπτώσεις να διατηρηθεί το αναλογικό «ψαλίδι», με βάση την τρέχουσα παραγωγή, για µείωση των αναγκαίων παρεµβάσεων στα υφιστάµενα συστήµατα του ΑΔΜΗΕ. Οι τυχόν αδικίες που θα προκύπτουν από το αναλογικό «ψαλίδι» θα αποκαθίστανται από τον Μηχανισμό Αντιστάθμισης.