Η επιτυχημένη Συνολική Διαχείριση του ΔΑΠΕΕΠ έδωσε ώθηση στην ανάπτυξη των ΑΠΕ

Ο νέος ΔΑΠΕΕΠ, αυτός της τελευταίας πενταετίας, με την ΕΠΙΤΥΧΗΜΕΝΗ συνολική διαχείρισή του επί όλων των θεμάτων που αφορούν στις ΑΠΕ, άλλαξε το Ενεργειακό τοπίο και έδωσε την ώθηση που είχαν ανάγκη οι Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας για να περάσουν στην φάση της Ανάπτυξης.

Μετά από μία περίοδο επενδυτικής αβεβαιότητας, ανασφάλειας και αναξιοπιστίας, ο ΔΑΠΕΕΠ πέρασε στην επόμενη ημέρα και που όλοι οι συντελεστές της αγοράς αναγνωρίζουν πλέον ως την σημαντική συμβολή του Διαχειριστή των ΑΠΕ. Με νέα, πελατοκεντρική αντίληψη, όπου «πελάτες» είναι οι πολίτες, οι παραγωγοί της πράσινης ενέργειας, οι προμηθευτές ηλεκτρικής ενέργειας, οι φορείς και όλοι οι συμμετέχοντες , αντιμετώπισε τις προκλήσεις της Ενεργειακής Μετάβασης. 

Με βασικούς στόχους, την οικονομική εξυγίανση της αγοράς των ΑΠΕ,  τον Ψηφιακό εκσυγχρονισμό και την εξωστρέφεια, επανήλθε το αυτονόητο, αυτό που ουσιαστικά επιζητούσε η αγορά και όλοι οι δυνητικοί επενδυτές στον χώρο της Ενέργειας.

Η μεγαλύτερη αλλαγή στην πορεία του ΔΑΠΕΕΠ,  που την βίωσαν οι περίπου είκοσι χιλιάδες παραγωγοί , ήταν η ολική επαναφορά στο τεράστιο οικονομικό ζήτημα, μετά από πολλά χρόνια, σε αυτό που βασάνιζε όλη την αγορά. Και δεν είναι άλλο από την   αβεβαιότητα και την ανασφάλεια, που είχαν γίνει ένα κακό καθεστώς και που δημιουργούσαν οι καθυστερημένες πληρωμές , δηλαδή η μη έγκαιρη καταβολή της αποζημίωσης της παραγόμενης ενέργειας. Το τεράστιο αυτό πρόβλημα λύθηκε αφού με νοικοκυρεμένη διαχείριση και συμμάζεμα των οικονομικών μηδενίστηκαν οι ληξιπρόθεσμες οφειλές τρίτων προς τον ΔΑΠΕΕΠ.  

Ταυτόχρονα, η μείωση της γραφειοκρατίας, η  ψηφιοποίηση των συναλλαγών, η  αυτοτιμολόγηση, η δια-λειτουργικότητα με την ΑΑΔΕ, έδειξαν ότι μπορεί και ένας δημόσιος φορέας να εκσυγχρονισθεί και να λειτουργήσει έτσι όπως επιβάλλει το σύγχρονο επιχειρείν.

Οι στόχοι για μεγαλύτερη διείσδυση των ΑΠΕ στο ενεργειακό μείγμα δεν θα ήταν εφικτοί,  εάν παρέμενε το προηγούμενο καθεστώς της ασυνέπειας στις πληρωμές,  της   γραφειοκρατούμενης αντιαναπτυξιακής και παρωχημένης υπηρεσιακής διαχείρισης.

Δεν θα ήταν αρκετή η έντονη πολιτική βούληση για την προώθηση των ΑΠΕ, δεν θα αρκούσαν οι δεκάδες νομοθετικές πρωτοβουλίες που έλαβε η κυβέρνηση, δεν θα ήταν ικανή η ενσωμάτωση των Ευρωπαϊκών οδηγιών, εάν δεν υπήρχε ένας Νέος ΔΑΠΕΕΠ, να υλοποιήσει και το νέο θεσμικό και ρυθμιστικό πλαίσιο, αλλά και να στηρίξει το μεγάλο μεταρρυθμιστικό έργο που σχεδίαζε και εφάρμοζε η Νέα κυβερνητική πολιτική. 

Γιατί τώρα που βρισκόμαστε στην μέση της διαδρομής για το 2030, με την εγκατεστημένη ισχύ να ξεπερνά τα 12 GW, το ενδιαφέρον για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας παραμένει βασικός άξονας της οικονομικής ανάπτυξης της χώρας.

Δεν είναι όμως αρκετή μόνο η αυξημένη επενδυτική πρόθεση για τις ΑΠΕ, για να επιτευχθούν οι στόχοι του Εθνικού Σχεδιασμού για το Κλίμα και την ενέργεια. Είναι απαραίτητες και οι αντίστοιχες υποδομές που απαιτούνται για να υποδεχθούν όλες αυτές τις νέες επενδύσεις. Το ηλεκτρικό Σύστημα της χώρας , δηλαδή οι Γραμμές Μεταφοράς ΗΕ, ήταν σχεδιασμένο και κατασκευασμένο στο παλαιό μοντέλο Ηλεκτρικής Ενέργειας, που ήταν βασισμένο στην ύπαρξη των μεγάλων λιγνιτοπαραγωγικών κέντρων κυρίως της Δυτικής Μακεδονίας, από όπου γινόταν η απομάστευση της παραγόμενης ενέργειας και η μεταφορά της στα μεγάλα καταναλωτικά κέντρα της Αττικής και της Συμπρωτεύουσας, εκεί που η ζήτηση συναντούσε την προσφορά.

Αλλά δεν είναι αρκετή μόνο η εγκατάσταση και η θέση σε λειτουργία όλων αυτών των νέων μονάδων παραγωγής Ανανεώσιμης ενέργειας, ούτε και η ενίσχυση του Συστήματος Μεταφοράς  ΗΕ, κάτι που δεν είναι εύκολο και γίνεται με πολύ κόπο.  Χρειαζόμαστε μια συνολική διαμόρφωση ισορροπίας και εξομάλυνση των διαφορών που δημιουργούνται από τους διαφορετικούς χρονισμούς ανάμεσα στην παραγόμενη δηλαδή προσφερόμενη ποσότητα ενέργειας και στην ζητούμενη δηλαδή την καταναλισκόμενη ενέργεια. Κάτι που θα γίνει όταν θα προχωρήσει η εγκατάσταση μονάδων αποθήκευσης που θα ρυθμίζουν τις διαφορές. Που θα μειώνουν και τις ανισορροπίες των μηδενικών ωριαίων τιμών της κιλοβατώρας και παράλληλα θα δημιουργούν ευστάθεια στο Ηλεκτρικό Σύστημα χωρίς να είναι αναγκαίες οι περικοπές της παραγωγής, που αυτή την στιγμή τείνουν να τινάξουν στον αέρα την αναπτυξιακή πορεία των ΑΠΕ.

Αλλά, είναι απαραίτητες όλες οι ρυθμίσεις που αφορούν στην εγκατάσταση και παραγωγή της πράσινης ενέργειας όσο και στα ζητήματα της αγοράς.

Είναι όμως, ακόμη πιο αναγκαία η ευρωστία του Ειδικού Λογαριασμού των ΑΠΕ, του ΕΛΑΠΕ, που αποτελεί τον στυλοβάτη της Ενεργειακής Μετάβασης και την σύγκλισης με του στόχους του ΕΣΕΚ.

Γιατί κανένας σχεδιασμός δεν θα υλοποιηθεί, εάν δεν υπάρχει ο μηχανισμός εκείνος που θα στηρίξει οικονομικά αυτή την πράσινη παραγωγή, την παραγωγή των ΑΠΕ.

Δεν είναι δυνατόν να υπάρχει ούτε καν προσέγγιση στους στόχους που έχουν τεθεί είτε από την Ευρώπη , είτε από την ελληνική πολιτεία, εάν δεν παραμείνει η Οικονομική ευρωστία στον χώρο της Ενέργειας και συγκεκριμένα στον Ειδικό Λογαριασμό των ΑΠΕ, ο οποίος είναι εδώ και 20 χρόνια είναι επιφορτισμένος να αποζημιώνει την ανανεώσιμη  ενέργεια. Μέσα από όλες τις μεταβαλλόμενες διεργασίες και τις εξελίξεις των υπολογαριασμών που συνθέτουν  τον ΕΛΑΠΕ,  παραμένει ο μοναδικός δείκτης ανάπτυξης της Ανανεώσιμων Πηγών ενέργειας.  Ένας Ειδικός Λογαριασμός που πέρασε και δύσκολες και εύκολες περιόδους. Και καλές και προβληματικές. Και πλεονασματικές και ελλειμματικές.  Πάντα ο ΕΛΑΠΕ ήταν ο καθρέπτης, η απεικόνιση της πορείας της Ενεργειακής Οικονομίας. 

Ο ΕΛΑΠΕ ήταν για την Ενεργειακή Οικονομία, ότι είναι ο κρατικός προϋπολογισμός για την οικονομία της χώρας. Ένας λογαριασμός που σχεδιάστηκε να λειτουργεί πάντα με γνώμονα τον ισοσκελισμό. Ένας Λογαριασμός που ποτέ δεν επιχορηγήθηκε από τον Κρατικό Προϋπολογισμό. Ούτε τα δύσκολα χρόνια των μνημονιακών περιόδων με τα τεράστια ελλείματα.

Έχοντας, από την μία τις δυο βασικές εισροές, από τα έσοδα των Ενεργειακών αγορών μεν και τις διάφορες ενισχύσεις δε και μία μοναδική εκροή την αποζημίωση της πράσινης παραγόμενης ενέργειας. Δηλαδή, ένας απλοϊκός μηχανισμός που έφτανε να γίνεται τόσο σύνθετος με την πολυπλοκότητα των υπο-λογαριασμών. Των υπολογαριασμών που συνθέτουν όλες οι εξελίξεις και των τεχνολογιών, των μελλοντικών προκλήσεων, όπως είναι η αποθήκευση ενέργειας, αλλά και το πράσινο υδρογόνο, καθώς και τα υπεράκτια αιολικά πάρκα  και κάθε νέα πρόκληση της Πράσινης Μετάβασης.

Σήμερα, μετά από 20 και πλέον χρόνια, η πολιτεία πρέπει να κοιτάξει τον ΕΛΑΠΕ στο μέλλον και να δεί την μετεξέλιξή του σε ένα Νέο Εθνικό Λογαριασμό Ενέργειας. Από Ειδικός  Λογαριασμός των ΑΠΕ, πρέπει να γίνει ένας Εθνικός Λογαριασμός που θα ενσωματώσει το σύνολο των Ενεργειακών μεγεθών. Ούτως ή άλλως, οι ΑΠΕ τείνουν να καταλάβουν πλήρως τον ζωτικό χώρο της Ενεργειακής Πολιτικής.

Η Απανθρακοποίηση έχει γίνει πλέον βασική και χωρίς πισωγύρισμα ενεργειακή πολιτική και κατεύθυνση. Η Ηλεκτροπαραγωγή από Φυσικό αέριο αποτελεί πλέον μόνο το μεταβατικό στάδιο, για αυτό και το ΦΑ αποκαλείται καύσιμο-γέφυρα. Αυτό δηλαδή που θα γεφυρώσει την σημερινή κατάσταση με την αυριανή,  είτε αυτή προσδιορισθεί στο 2050 , είτε νωρίτερα. Σήμερα, μόνο οι μεταφορές υψηλού φορτίου, έχουν ακόμη άλυτα ζητήματα που αναμένουν λύσεις από την τεχνολογική εξέλιξη.

Το μοντέλο λοιπόν του ΕΛΑΠΕ που είναι σχεδιασμένο, έτσι ώστε να δίνει λύσεις έχει ενσωματωμένους μηχανισμούς αυτοάμυνας, αυτό-διόρθωσης και αυτοσυντήρησης. Οι μηχανισμοί αυτοί που αποκαλούνται υπο-λογαριασμοί ενισχύσεων, είτε προέρχονται από την Κοινωνικοποίηση της πράσινης ενέργειας, όπως είναι το Ειδικό τέλος των ΑΠΕ, το σημερινό ΕΤΜΕΑΡ, είτε από τα έσοδα που προέρχονται από το ΣΕΔΕ, το Σύστημα Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών, γνωστότερο ως Χρηματιστήριο Ρύπων, δηλαδή το Ευρωπαϊκό σύστημα επιδότησης της πράσινης μετάβασης,  είτε από τις εγγυήσεις Προέλευσης.

Είναι λοιπόν επιβεβλημένο να σκύψουμε πάνω στον ΕΛΑΠΕ και να επικεντρώσουμε το ενδιαφέρον μας στους τρεις βασικούς άξονες-στόχους

Ο πρώτος στόχος είναι η βραχυχρόνια προσπάθεια, η οποία  θα προφυλάξει την συνεχιζόμενη θετική πορεία του. Με ενδυνάμωση του, μέσα από τρείς στοχευμένες πολιτικές. Την αύξηση του ρυθμιζόμενου εσόδου δηλαδή του ΕΤΜΕΑΡ, την αύξηση του ποσοστού του ΣΕΔΕ και την ενίσχυση του με το πράσινο τέλος.

Ο δεύτερος στόχος είναι η μεσοπρόθεσμη στρατηγική της απορρόφησης και ενσωμάτωσης του Ταμείου Ενεργειακής Μετάβασης από τον ΕΛΑΠΕ. Εξ’ άλλου ο ΕΛΑΠΕ με το Ταμείο Ενεργειακής Μετάβασης λειτουργούν ήδη σαν συγκοινωνούντα δοχεία. Να μην ξεχνάμε ότι στα προηγούμενα χρόνια το ΤΕΜ ενισχύθηκε από τον ΕΛΑΠΕ συνολικά με 3,4  Δις , με 1,1 δις Ευρώ με άμεσο τρόπο  και με 2,3 Δις Ευρώ με έμμεσο τρόπο. Αυτά τα  3,4 Δις , που θα μπορούσαν να είναι πλεονάσματα του ΕΛΑΠΕ έγιναν βασικός τροφοδότης του ΤΕΜ.

Ο Τρίτος και πιο μακροπρόθεσμος στόχος είναι η μετεξέλιξη του ΕΛΑΠΕ σε ένα Εθνικό Λογαριασμό Ενέρεγιας (ΕΛΕ) που θα ενσωματώσει και τις ενισχύσεις της Κοινωνικής πολιτικής της ενέργειας, κάτι σαν τα σημερινά ΥΚΩ. Ένας Εθνικός λογαριασμός που έχει την δυνατότητα να στηρίξει την Ενεργειακή Μετάβαση στο σύνολό της. Και τα κυριότερα χαρακτηριστικά του θα είναι η Διαλειτουργικότητα των συγκοινωνούντων συνιστωσών -υπολογαριασμών του και η απόλυτα μη-εξαρτώμενη και διαχωρισμένη διαχείριση του από τον κρατικό προϋπολογισμό.

_______

Ο Γιάννης Γιαρέντης είναι Διευθύνων Σύμβουλος του ΔΑΠΕΕΠ.

Το άρθρο περιλαμβάνεται στον τόμο GREEK ENERGY 2024 που εξέδωσε για 13^η χρονιά το επιτελείο του energypress.