Μη τιμολογιακά κριτήρια εισάγει στους διαγωνισμούς ΑΠΕ η νέα ευρωπαϊκή νομοθεσία

Τα κράτη-μέλη θα πρέπει να λαμβάνουν υπόψη μη τιμολογιακά κριτήρια κατά το σχεδιασμό των διαγωνισμών ΑΠΕ στο εξής, με βάση την προκαταρκτική συμφωνία για την πράσινη βιομηχανία που ολοκληρώθηκε χθες.

Όπως αναφέρει σχετικά το Montel, τα κριτήρια αυτά περιλαμβάνουν την αειφορία, την ανθεκτικότητα, την κυβερνοασφάλεια, την υπεύθυνη εταιρική συμπεριφορά και την ικανότητα έγκαιρης παράδοσης των έργων.

Οι κυβερνήσεις θα πρέπει να τα εφαρμόσουν τουλάχιστον στο 30% των όγκων που δημοπρατούνται κάθε χρόνο ή με μέγιστο τα 6 γιγαβάτ/έτος.

Τα κριτήρια θα αποσαφηνιστούν περαιτέρω από την Κομισιόν στο εξής, όπως και η διαδικασία εποπτείας.

Απώτερος στόχος της νομοθεσίας είναι τουλάχιστον το 40% της ζήτησης για πράσινες τεχνολογίες ως το 2030 να κατασκευάζεται εντός της Ε.Ε.

Η ανακοίνωση της Κομισιόν

Η Επιτροπή εκφράζει την ικανοποίησή της για την προσωρινή πολιτική συμφωνία που επιτεύχθηκε σήμερα μεταξύ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με την πράξη για τη βιομηχανία των μηδενικών καθαρών εκπομπών (NZIA). Η συμφωνία αυτή θα βοηθήσει την ΕΕ να εγκατασταθεί σε καθαρές τεχνολογίες και θα πραγματοποιήσει σημαντικά βήματα προς την οικοδόμηση ισχυρής εγχώριας παραγωγικής ικανότητας των εν λόγω τεχνολογιών στην ΕΕ. Η NZIA θα ενισχύσει την ανταγωνιστικότητα και την ανθεκτικότητα της ευρωπαϊκής βιομηχανίας και θα στηρίξει τη δημιουργία πράσινων, ποιοτικών θέσεων εργασίας, καθώς η ΕΕ επιδιώκει να επιτύχει κλιματική ουδετερότητα έως το 2050.

Η κ. Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, δήλωσε τα εξής: «Η πολιτική συμφωνία σχετικά με την πράξη για τη βιομηχανία των μηδενικών καθαρών εκπομπών αποτελεί σημαντικό βήμα προς την επίτευξη των φιλόδοξων κλιματικών και οικονομικών στόχων μας. Καταδεικνύει τη συλλογική μας δέσμευση για την οικοδόμηση ενός πιο βιώσιμου, ανθεκτικού και ανταγωνιστικού βιομηχανικού τομέα στην Ευρώπη. Μαζί, κάνουμε την ΕΕ πρωτοπόρο παγκοσμίως στη μετάβαση σε καθαρές μορφές ενέργειας.»

Ως κεντρικό μέρος του βιομηχανικού σχεδίου της Πράσινης Συμφωνίας, η πράξη θα διασφαλίσει ότι η ΕΕ είναι καλά εξοπλισμένη για τη μετάβαση σε καθαρές μορφές ενέργειας με τον καθορισμό δείκτη αναφοράς για την παραγωγική ικανότητα της ΕΕ στον τομέα των τεχνολογιών μηδενικών καθαρών εκπομπών, ώστε να επιτευχθεί τουλάχιστον το 40 % της αναμενόμενης ζήτησης της ΕΕ έως το 2030. Η συμφωνηθείσα πράξη θα δημιουργήσει τις ευνοϊκές κανονιστικές συνθήκες που απαιτούνται για την προσέλκυση και τη στήριξη επενδύσεων σε τεχνολογίες και συναφή έργα που θα συμβάλουν σημαντικά στην απαλλαγή από τις ανθρακούχες εκπομπές. Οι συμφωνηθείσες διατάξεις θα συμβάλουν ιδίως στη δημιουργία περισσότερων εγκαταστάσεων παραγωγής τεχνολογιών μηδενικών καθαρών εκπομπών, με ταχύτερο τρόπο. Θα διευκολύνει την πρόσβαση στις αγορές προϊόντων που πληρούν τα ευρωπαϊκά κριτήρια βιωσιμότητας και ανθεκτικότητας και τα οποία συμβάλλουν στη διαφοροποίηση από υπερσυγκεντρωμένες πηγές εφοδιασμού. Θα διασφαλίσει επίσης ότι διατίθεται το απαραίτητο ειδικευμένο εργατικό δυναμικό για τη στήριξη του αγώνα δρόμου για μηδενικές καθαρές εκπομπές.

Ειδικότερα, ο προσωρινά συμφωνηθείς κανονισμός προσδιορίζει ένα ευρύ σύνολο τεχνολογιών μηδενικών καθαρών εκπομπών που μπορούν να υποστηριχθούν μέσω στρατηγικών έργων. Πρόκειται, για παράδειγμα, για ηλιακά φωτοβολταϊκά, χερσαία και υπεράκτια αιολική ενέργεια, κυψέλες καυσίμου, ηλεκτρολυτικές κυψέλες, μπαταρίες, τεχνολογίες δικτύου και βιώσιμα εναλλακτικά καύσιμα, μεταξύ άλλων. Μετά την προσωρινή συμφωνία που επιτεύχθηκε σήμερα, ενεργοβόρες βιομηχανίες, όπως ο χάλυβας, τα χημικά προϊόντα ή το τσιμέντο, που παράγουν κατασκευαστικά στοιχεία που χρησιμοποιούνται σε αυτές τις τεχνολογίες μηδενικών καθαρών εκπομπών και επενδύουν στην απαλλαγή από τις ανθρακούχες εκπομπές μπορούν επίσης να υποστηριχθούν ως στρατηγικά έργα.

Τόνωση των επενδύσεων και των έργων παραγωγής με μηδενικές καθαρές εκπομπές

Η σημερινή συμφωνία θα επιτρέψει επίσης:

• Δημιουργία απλουστευμένου και ευνοϊκού κανονιστικού περιβάλλοντος για καθαρές τεχνολογίες: Η συμφωνηθείσα πράξη θα μειώσει τον διοικητικό φόρτο και θα απλουστεύσει την αδειοδότηση τεχνολογιών μηδενικών καθαρών εκπομπών. Για τα στρατηγικά έργα μηδενικών καθαρών εκπομπών επιταχύνει ακόμη περισσότερο την αδειοδότηση. Η συμφωνία που επιτεύχθηκε σήμερα εισάγει την έννοια των κοιλάδων επιτάχυνσης μηδενικών καθαρών εκπομπών, η οποία μπορεί να συσταθεί από τα κράτη μέλη για να διευκολυνθεί η δημιουργία συνεργατικών σχηματισμών βιομηχανικής δραστηριότητας μηδενικών καθαρών εκπομπών και να εξορθολογιστούν περαιτέρω οι διοικητικές διαδικασίες. Οι περιβαλλοντικές εκτιμήσεις της γεωγραφικής περιοχής βάσει της ισχύουσας νομοθεσίας θα συμβάλουν στον εξορθολογισμό του επακόλουθου σχεδιασμού για μεμονωμένα έργα.

• Επιτάχυνση της δέσμευσης και αποθήκευσης CO₂ στην ΕΕ: Η προσωρινή συμφωνία θέτει ως στόχο της ΕΕ την επίτευξη ετήσιας ικανότητας έγχυσης 50 εκατομμυρίων τόνων σε τόπους αποθήκευσης CO₂ σε γεωλογικούς σχηματισμούς στην ΕΕ έως το 2030. Ταεν λόγω στρατηγικά έργα αποθήκευσης CO₂ μηδενικών καθαρών εκπομπών θα υλοποιηθούν με συνεισφορές από παραγωγούς πετρελαίου και φυσικού αερίου της ΕΕ με βάση την αναλογική παραγωγή τους. Σύμφωνα με τους στόχους της ανακοίνωσης για τη βιομηχανική διαχείριση του άνθρακα που δημοσιεύτηκε σήμερα, η συμφωνία αίρει ένα σημαντικό εμπόδιο στην ανάπτυξη της δέσμευσης και αποθήκευσης CO₂ ως οικονομικά βιώσιμης κλιματικής λύσης, ιδίως για τις εκπομπές που είναι δύσκολο να μειωθούν στις ενεργοβόρες βιομηχανίες.
• Διευκόλυνση της πρόσβασης στην αγορά για προϊόντα μηδενικών καθαρών εκπομπών: Ο συμβιβασμός που επιτεύχθηκε απαιτεί από τις δημόσιες αρχές να λαμβάνουν υπόψη κριτήρια βιωσιμότητας και ανθεκτικότητας για ορισμένες τεχνολογίες μηδενικών καθαρών εκπομπών στις διαδικασίες σύναψης συμβάσεων, καθώς και σε δημοπρασίες για την ανάπτυξη ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές. Για τις διαδικασίες σύναψης δημόσιων συμβάσεων, πρέπει να χρησιμοποιείται τουλάχιστον ένα πρόσθετο κριτήριο μεταξύ της κοινωνικής βιωσιμότητας, της ασφάλειας στον κυβερνοχώρο και της υποχρέωσης έγκαιρης παράδοσης.  Όσον αφορά τους πλειστηριασμούς για την ανάπτυξη ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, η συμφωνία καθορίζει υποχρεωτικά μη τιμολογιακά κριτήρια, και συγκεκριμένα τη συμβολή του πλειστηριασμού στη βιωσιμότητα και την ανθεκτικότητα, την κυβερνοασφάλεια, την υπεύθυνη επιχειρηματική συμπεριφορά και την ικανότητα πλήρους και έγκαιρης υλοποίησης έργων. Τα κριτήρια αυτά θα πρέπει να εφαρμόζονται τουλάχιστον στο 30 % της ποσότητας, ή σε 6 γιγαβάτ, που δημοπρατούνται ετησίως από ένα κράτος μέλος.
• Στήριξη της ανάπτυξης δεξιοτήτων και καινοτομίας μηδενικών καθαρών εκπομπών: Θα συσταθούν ακαδημίες της βιομηχανίας μηδενικών καθαρών εκπομπών για τη στήριξη της αναβάθμισης των δεξιοτήτων των εργαζομένων που απαιτείται για την κλιμάκωση των βιομηχανιών μηδενικών καθαρών εκπομπών στην ΕΕ και για τη διευκόλυνση της κινητικότητάς τους εντός της ευρωπαϊκής ενιαίας αγοράς. Ο συμφωνηθείς νόμος περιλαμβάνει επίσης κίνητρα για τη βιομηχανία ώστε να επενδύσει στην εκπαίδευση και την κατάρτιση του εργατικού δυναμικού της Ευρώπης. Για την προώθηση της καινοτομίας, οι νέοι κανόνες θα δώσουν στα κράτη μέλη τη δυνατότητα να δημιουργήσουν ρυθμιστικά δοκιμαστήρια για τη δοκιμή καινοτόμων τεχνολογιών μηδενικών καθαρών εκπομπών υπό ευέλικτες συνθήκες.

Τέλος, η πράξη προβλέπει τη δημιουργία μιας πλατφόρμας Net-Zero Europe, η οποία θα λειτουργεί ως κεντρικός κόμβος συντονισμού, προωθώντας την ανταλλαγή πληροφοριών για τη διευκόλυνση της υλοποίησης και τη στήριξη επενδυτικών πρωτοβουλιών σε ολόκληρη την ΕΕ.

Επόμενα βήματα

Η σημερινή πολιτική συμφωνία που επιτεύχθηκε από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο υπόκειται πλέον στην επίσημη έγκριση και των δύο συννομοθετών της ΕΕ. Μόλις εγκριθεί, θα τεθεί σε ισχύ την επομένη της δημοσίευσής του στην Επίσημη Εφημερίδα της ΕΕ.