“Πράσινο” σκάνδαλο οδήγησε σε παραίτηση τον πρωθυπουργό της Πορτογαλίας – Στο επίκεντρο κόμβος υδρογόνου και ορυχείο λιθίου

Ένα μεγάλο σκάνδαλο διαφθοράς κλονίζει την Πορτογαλία, εξωθώντας σε παραίτηση τον πρωθυπουργό Αντόνιο Κόστα, με τις αρχές να προχωρούν σε έρευνες στην επίσημη κατοικία του, στο υπουργείο Περιβάλλοντος και Υποδομών, καθώς και σε πλήθος άλλων κυβερνητικών κτηρίων.

Η εισαγγελική έρευνα που προκάλεσε τις καταιγιστικές πολιτικές εξελίξεις αφορά «υποψίες για κατάχρηση δημοσίου χρήματος, διαφθορά και αθέμιτη επιρροή» στο πλαίσιο της έγκρισης συμβάσεων για την εξόρυξη λιθίου στη βόρεια Πορτογαλία και την κατασκευή μονάδας παραγωγής υδρογόνου στο λιμάνι Σίνες. 

Ο Κόστα υπέβαλε την παραίτησή του στον πρόεδρο ντε Σόουζα, όπως ανακοίνωσε ο ίδιος το μεσημέρι της Τρίτης 7 Νοεμβρίου, αναφέροντας, μεταξύ άλλων, ότι «τα καθήκοντα του πρωθυπουργού είναι ασύμβατα με οποιαδήποτε υποψία που θα βαραίνει την ακεραιότητά μου», επιμένοντας ότι δεν είχε καμία σχέση με οποιαδήποτε «παράνομη ή καταδικαστέα πράξη». 

Η παραίτηση Κόστα βυθίζει την Πορτογαλία σε πολιτική κρίση, καθώς ένα από τα επικρατέστερα σενάρια είναι η προσφυγή στις κάλπες. 

Στο στόχαστρο των εισαγγελικών αρχών και ο υπουργός Περιβάλλοντος και Υποδομών - Εκτεταμένες έρευνες σε κυβερνητικά κτήρια

Σύμφωνα με ανακοίνωση του γραφείου του εισαγγελέα, περισσότερες από 40 έρευνες πραγματοποιήθηκαν την Τρίτη σε πλήθος κυβερνητικών κτιρίων, ενώ συνελήφθησαν και πέντε άτομα, μεταξύ των οποίων ο Βίτορ Εσκάρια, “προσωπάρχης” απερχόμενου πλέον πρωθυπουργού, καθώς και ένας σύμβουλος επιχειρήσεων. 

Τα πορτογαλικά μέσα ενημέρωσης «δείχνουν» τον Ντιόγκο Λασέρντα Ματσάντο ως τον ύποπτο σύμβουλο επιχειρήσεων για εμπλοκή στην υπόθεση. 

Σύμφωνα με τα ίδια δημοσιεύματα, οι αρχές επιβεβαίωσαν επίσης ότι ο υπουργός Υποδομών João Galamba και ο επικεφαλής της Πορτογαλικής Υπηρεσίας Περιβάλλοντος Nuno Lacasta είναι επίσης ύποπτοι για την υπόθεση και αναμένεται να βρεθούν ενώπιον των δικαστικών αρχών. 

Το υπουργείο Περιβάλλοντος επιβεβαίωσε τις έρευνες, διευκρινίζοντας ότι δεν γνωρίζει για ποιο λόγο γίνονται. 

Τα έργα που βρίσκονται στο “μάτι” του σκανδάλου

Το έργο στο λιμάνι του Σίνες αφορά έναν κόμβο παραγωγής “πράσινου” υδρογόνου, με παράλληλες επενδύσεις σε ένα mega data center στην περιοχή. Τα πορτογαλικά μέσα αναφέρουν ότι για το έργο έχει εγκριθεί χρηματοδότηση ύψους αρκετών εκατομμυρίων ευρώ από τους πόρους της ΕΕ για την καινοτομία.  

Από την άλλη, το λίθιο θεωρείται μετάλλευμα “κλειδί” για την ενεργειακή μετάβαση, καθώς αξιοποίείται ευρύτατα στις μπαταρίες των ηλεκτρικών οχημάτων και στην αποθήκευση της ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές. Η υπό εισαγγελική έρευνα φέρεται να αφορά την περίπτωση του σχεδιαζόμενου υπαίθριου ορυχείο Barroso Lithium Project, τα αναμενόμενα έσοδα από τη λειτουργία του οποίου εκτιμάται ότι φτάνουν τα 1,3 δις ευρώ.  Το σχεδιαζόμενο ορυχείο, εφόσον ευοδωθεί το σχέδιο, θα είναι ένα από τα πρώτα ευρωπαϊκά ορυχεία μεγάλης κλίμακας για την προμήθεια λιθίου. και τον περασμένο Μάιο Η Υπηρεσία Περιβάλλοντος της Πορτογαλίας έδωσε τον περασμένο Μάιο το “πράσινο φως”, υπό όρους, για την υλοποίηση του σχεδίου στη λονδρέζικη Savannah Resources.

Επίκεινται πολιτικές εξελίξεις

Ο πρόεδρος ντε Σόουζα έκανε δεκτή την παραίτηση Κόστα και κάλεσε για σήμερα, Τετάρτη 8 Νοεμβρίου, συνεδρίαση των κομμάτων που εκπροσωπούνται στο κοινοβούλιο ενόψει της προκήρυξης πρόωρων εκλογών.

«Μετά την παραίτηση του Πρωθυπουργού, την οποία αποδέχτηκε, ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας αποφάσισε να συγκαλέσει τα εκπροσωπούμενα Πολιτικά Κόμματα στη Συνέλευση της Δημοκρατίας για αύριο Τετάρτη 11/8 και να συγκαλέσει το Συμβούλιο της Επικρατείας, σύμφωνα με τους όρους του άρθρου. 145, παράγραφος α) και παράγραφος ε), δεύτερο μέρος, για να συνεδριάσει μεθαύριο, Πέμπτη 9 Νοεμβρίου, στις 3:00 μ.μ., στο Palácio de Belém.
Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας θα μιλήσει στη χώρα αμέσως μετά τη συνεδρίαση του Συμβουλίου της Επικρατείας», αναφέρει η σχετική ανακοίνωση της προεδρίας.

Οι δηλώσεις Κόστα

Σε τηλεοπτικό μήνυμα που απηύθυνε από την επίσημη κατοικία του στο S. Bento της Λισαβόνας, ο Κόστα δικαιολόγησε την απόφασή του να παραιτηθεί δηλώνοντας ότι «τα καθήκοντα του πρωθυπουργού δεν συνάδουν με την υπόνοια για οποιαδήποτε εγκληματική ενέργεια». 

«Σήμερα με εξέπληξε η πληροφορία, που επιβεβαιώθηκε επίσημα από το γραφείο Τύπου του Γραφείου του Γενικού Εισαγγελέα, ότι έχει ήδη κινηθεί ή θα κινηθεί ποινική δίωξη εναντίον μου. Θέλω να πω, κατάματα με τους Πορτογάλους, ότι η πρακτική οποιασδήποτε παράνομης πράξης ή ακόμα και οποιασδήποτε κατακριτέας πράξης δεν βαραίνει τη συνείδησή μου. Όπως πάντα, έχω απόλυτη εμπιστοσύνη στη δικαιοσύνη και Τη δικαιοσύνη που υπηρέτησα σε όλη μου τη ζωή και της οποίας την ανεξαρτησία πάντα υπερασπιζόμουν. Ωστόσο, κατανοώ ότι η αξιοπρέπεια των καθηκόντων του Πρωθυπουργού δεν είναι συμβατή με καμία υποψία για την ακεραιότητά του, την καλή διαγωγή του και ακόμη λιγότερο με την υποψία διάπραξης οποιασδήποτε εγκληματικής πράξης. Προφανώς υπέβαλα την παραίτησή μου στον Σεβασμιώτατο Πρόεδρο της Δημοκρατίας», ανέφερε. 

Ο παραιτηθείς, πλέον, Πορτογάλος πρωθυπουργός συνέχισε τις δηλώσεις του λέγοντας: «Επιτρέψτε μου να ευχαριστήσω τους Πορτογάλους για την ευκαιρία που μου έδωσαν να οδηγήσω τη χώρα σε στιγμές τόσο δύσκολες όσο και συναρπαστικές. Θέλω να ευχαριστήσω όλους τους κατόχους κυρίαρχων οργάνων, τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας. Θα ήθελα να ευχαριστήσω τις αυτόνομες περιφέρειες, τις τοπικές αρχές για τον τρόπο που ενεργούμε συλλογικά υπέρ της χώρας μας. Σε όλους όσους με υπηρέτησαν σε αυτές τις τρεις κυβερνήσεις. Απευθύνω ένα λόγο συμπάθειας και ευγνωμοσύνης σε όλους τους αρχηγούς και αρχηγούς κομμάτων, κόμματα της αντιπολίτευσης. Τέλος, ένα θερμό ευχαριστώ στην οικογένειά μου, ιδιαίτερα τη σύζυγό μου για όλη την υποστήριξη, τη στοργή και τις πολλές προσωπικές θυσίες που έκανε αυτά τα οκτώ χρόνια. Αυτό είναι ένα στάδιο στη ζωή που τελειώνει και το κλείνω με ψηλά το κεφάλι, με ήσυχη τη συνείδησή μου και την ίδια αποφασιστικότητα να υπηρετήσω την Πορτογαλία και τους Πορτογάλους με τον ίδιο ακριβώς τρόπο όπως την ημέρα που μπήκα εδώ για πρώτη φορά ως Πρωθυπουργός».

Ο Αντόνιο Κόστα δήλωσε, επίσης, ότι δεν θα είναι υποψήφιος σε μελλοντικές εκλογές. «Δεν υποβάλλω εκ νέου αίτηση», είπε, προσθέτοντας ότι η παραίτησή του έγινε δεκτή από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, ο οποίος είναι πλέον υπεύθυνος «να εξετάσει την ημερομηνία από την οποία θα τεθεί σε ισχύ».