Για πρώτη φορά η Ελλάδα γίνεται πραγματικά κόμβος αερίου στην Ν.Α. Ευρώπη – Τι δείχνουν τα στοιχεία από τις δημοπρασίες δυναμικότητας και το market test του ΔΕΣΦΑ

Τον δυνητικό ρόλο της Ελλάδας ως ενεργειακής πύλης για την Νοτιοανατολική Ευρώπη, με την μετατροπή της, για πρώτη φορά με ρεαλιστικούς όρους και όχι ως μακρινό στόχο, σε hub φυσικού αερίου επιβεβαιώνουν οι πρόσφατες εξελίξεις τόσο με τις δημοπρασίες διάθεσης δυναμικότητας στα σημεία εισόδου και εξόδου όσο και τα αποτελέσματα της μη δεσμευτικής φάσης του market test για την επαύξηση του εθνικού συστήματος αερίου.

Στη βάση αυτή, όπως υπογράμμισε η διοίκηση της εταιρείας κατά την χθεσινή συνέντευξη τύπου σε δημοσιογράφους, ο ΔΕΣΦΑ έχει εκπονήσει ένα εκτενές Δεκαετές Πρόγραμμα Ανάπτυξης που ευθυγραμμίζεται πλήρως τόσο με το νέο περιβάλλον που διαμορφώνεται όσο και με τις προσπάθειες επίτευξης των στόχων που τίθενται από την στρατηγική της ενεργειακής μετάβασης. Ενδεικτικά είναι τα στοιχεία για το πρώτο εξάμηνο του 2023, όπου οι εξαγωγές αερίου της χώρας καταγράφονται αυξημένες κατά 15,09% σε σχέση με το αντίστοιχο εξάμηνο του 2022.

Επιπρόσθετα, κατά την πρώτη μη δεσμευτική φάση της «δοκιμής αγοράς» που πραγματοποίησε ο ΔΕΣΦΑ για την επέκταση του Εθνικού Συστήματος φυσικού αερίου, η ζήτηση δυναμικότητας του ΕΣΦΑ για εισαγωγή και εξαγωγή φυσικού αερίου έφτασε τα 65 εκατ. κυβικά μέτρα, δηλαδή υπερβαίνει το προβλεπόμενο επίπεδο κατανάλωσης φυσικού αερίου στην Ελλάδα και τη Νοτιοανατολική Ευρώπη. Δεν είναι τυχαίο πως από τις 27 εταιρείες που έλαβαν μέρος, οι 17 προέρχονται από το εξωτερικό, κυρίως από χώρες της Κεντρικής και Νοτιοανατολικής Ευρώπης (όπως Βουλγαρία, Ρουμανία, Αυστρία, Ουγγαρία, Σλοβακία, Γερμανία, Κύπρο, Βόρεια Μακεδονία), αλλά και των ΗΠΑ.

Επίσης, όπως αναφέρεται σε σχετική ανακοίνωση του ΔΕΣΦΑ, το 40% των αιτημάτων που υποβλήθηκαν, αφορούσαν εταιρείες που δεν έχουν ακόμη δραστηριοποιηθεί στην Ελληνική αγορά Φυσικού Αερίου. Ενδιαφέρον εκφράστηκε για όλα τα υφιστάμενα σημεία εισόδου (Σιδηρόκαστρο, Νέα Μεσημβρία, Κήποι, Αγία Τριάδα), καθώς και τη σύνδεση με όλα τα νέα FSRU (Gastrade, Argo, Dioriga Gas, Elpedison). Επιπλέον, ζητήθηκε δυναμικότητα σε όλα τα σημεία εξόδου με άλλα συνδεδεμένα συστήματα (Σιδηρόκαστρο, Εύζωνοι, Κομοτηνή, Νέα Μεσημβρία).   

Ένα ακόμη στοιχείο που επιβεβαιώνει τον αυξανόμενο πλέον «εξαγωγικό προσανατολισμό» του ελληνικού ΕΣΦΑ είναι το γεγονός ότι πέρυσι η Ελλάδα εξήγαγε 26 TWh φυσικού αερίου προς την Βουλγαρία, ήτοι περίπου 2.4 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα, όταν η ελληνική αγορά έκλεισε με μια κατανάλωση της τάξης των 4.9 δις. κυβικών μέτρων, δηλαδή σχεδόν το 50% της εγχώριας κατανάλωσης πήγε για εξαγωγές.

Ένα πρόσθετο δεδομένο που έρχεται να επιβεβαιώσει την ορθότητα της στρατηγικής του ΔΕΣΦΑ που πλέον σχεδιάζει και υλοποιεί επενδύσεις με βασικό γνώμονα «Ελλάδα – Ενεργειακή Πύλη της Νοτιοανατολικής Ευρώπης» είναι τα πρόσφατα αποτελέσματα των δημοπρασιών για δέσμευση δυναμικότητας στα σημεία εισόδου και εξόδου της χώρας.

Όπως αποτυπώνεται και στη παρακάτω διαφάνεια, το σημείο εισόδου στη Νέα Μεσημβρία και το σημείο εξόδου στο Σιδηρόκαστρο προσέλκυσαν το μεγαλύτερο ενδιαφέρον, με την συνολική προσφερόμενη δυναμικότητα να δεσμεύεται με προσαύξηση, 104% και 24%, αντίστοιχα.

Επίσης, όπως φαίνεται στην παραπάνω διαφάνεια, της δέουσας προσοχής των εταιρειών έτυχε το σημείο εισόδου Αμφιτρίτης για ένα έτος με την δημοπρασία να κλείνει με προσαύξηση (premium) 684%. Εδώ χρειάζεται να σημειώσουμε ότι η Αμφιτρίτη αφορά το σημείο υποδοχής του αερίου από το FSRU της Αλεξανδρούπολης, προκειμένου να εγχέεται στο ελληνικό σύστημα και στη συνέχεια να ακολουθεί το δρόμο προς τα βόρεια μέσω του αγωγού IGB.

Να προσθέσουμε ότι στην Αμφιτρίτη, ο ΔΕΣΦΑ προσέφερε προς δημοπρασία δύο προϊόντα με το πρώτο να αφορά σε προϊόν δυναμικότητας εισαγωγής για όλο το χρόνο, όπου οι χρήστες καλούνται να πληρώσουν την δυναμικότητα την στιγμή που θα την χρησιμοποιήσουν (αφότου δηλαδή λειτουργεί ο τερματικός σταθμός και το δεύτερο προϊόν αφορά σε συσχετισμένη δυναμικότητα, δηλαδή εξαγωγή του αερίου μέσω του σημείου διασύνδεσης στο Σιδηρόκαστρο.

Όπως υπογράμμισαν και τα στελέχη του ΔΕΣΦΑ, η ανάγκη για ενίσχυση της δυναμικότητας του συστήματος αναγνωρίζεται πλέον και από την Ρυθμιστική Αρχή Αποβλήτων, Ενέργειας και Υδάτων, η οποία προχώρησε προ ημερών στην έγκριση αναθεωρημένου WACC για την για την ρυθμιστική περίοδο 2024-2027 στο 7,85%, δίνοντας την δυνατότητα στο Διαχειριστή να προχωρήσει στην υλοποίηση ενός εκτενούς Δεκαετούς Προγράμματος Ανάπτυξης ύψους 1.3 δις ευρώ με κομβικά έργα για την επίτευξη των συνολικότερων στρατηγικών στόχων, ενίσχυσης του ρόλου της Ελλάδας και ενεργειακής μετάβασης. Το δεκαετές πρόγραμμα ανάπτυξης 2023-2032 περιλαμβάνει συνολικά 83 έργα εκ των οποίων τα 64 αναμένεται να τεθούν σε λειτουργία έως το τέλος του 2024, ενώ από το συνολικό προϋπολογισμό των 1.29 δις ευρώ, περίπου τα 1,24 δις ευρώ αφορούν έργα που περιλαμβάνονται στην 3ετή Αναπτυξιακή Περίοδο.

Τέλος, να συμπληρώσουμε ακόμη ότι με δεδομένα τα έργα που προετοιμάζει ο ΔΕΣΦΑ για την «επόμενη μέρα», η Ελλάδα μπορεί να διαδραματίσει κομβικό ρόλο στο μέλλον για την παραγωγή ανανεώσιμων αερίων και ως πύλη καθαρής ενέργειας για την περιοχή.

Σε αυτή την κατεύθυνση εγγράφεται η συνεργασία του Διαχειριστή με τον όμορο Διαχειριστή της Βουλγαρίας που από κοινού προώθησαν ένα project αγωγού υδρογόνου για ένταξη στην 6^η λίστα των PCI, λαμβάνοντας το «πράσινο φως» κατά την προκαταρκτική εξέταση των έργων, όπως έχει γράψει το energypress.

Η ένταξη του έργου στην νέα λίστα των PCI φέρνει την Ελλάδα στο ίδιο επίπεδο με τις υπόλοιπες χώρες του ευρωπαϊκού νότου, βλ. Ισπανία και Ιταλία, ως προς την «κούρσα» του υδρογόνου και των ανανεώσιμων αερίων που πλέον έχει ξεκινήσει για τα καλά. Μια δεύτερη «συμμετοχή» του ΔΕΣΦΑ στην σχετική λίστα είναι το έργο CCS στο Πρίνο που υποβλήθηκε από κοινού με την Energean και έλαβε αρχική έγκριση για ένταξη.