Ο καταναλωτής παραμένει στο επίκεντρο για την αγορά προμήθειας ενέργειας

Ιδρύσαμε τον Οκτώβριο του 2020 τον Ελληνικό Σύνδεσμο Προμηθευτών Ενέργειας (ΕΣΠΕΝ) με έναν βασικό στόχο: να διευκολύνουμε την προμήθεια επαρκούς, αξιόπιστης, οικονομικά συμφέρουσας και περιβαλλοντικά φιλικής ενέργειας στους Έλληνες καταναλωτές και μάλιστα σε συνθήκες υγιούς ανταγωνισμού, φροντίζοντας για την εύρυθμη λειτουργία των αγορών προμήθειας ηλεκτρικού ρεύματος και φυσικού αερίου. 

Στην προσπάθειά μας αυτή αντιμετωπίσαμε προκλήσεις, όπως ο πόλεμος στην Ουκρανία, ο ενεργειακός επαναπροσδιορισμός που αυτός υπαγόρευσε, αλλά και το διεθνές πληθωριστικό κύμα που σε μεγάλο βαθμό προκάλεσε. Στο ένα άκρο είχαμε όλους αυτούς τους απρόβλεπτους παράγοντες και στο άλλο τους καταναλωτές, που με αφορμή αυτές τις εξελίξεις ανησυχούσαν για την πορεία του οικογενειακού τους προϋπολογισμού.    

Ο ΕΣΠΕΝ βρέθηκε από την πρώτη στιγμή συντονισμένα και υπεύθυνα στο πλευρό της Πολιτείας στην προσπάθειά της να περιορίσει τον αντίκτυπο της εκτίναξης των διεθνών τιμών ενέργειας στα Ελληνικά νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις, ενώ υπέβαλλε τεκμηριωμένες προτάσεις, ώστε οι αγορές ηλεκτρικού ρεύματος και φυσικού αερίου να είναι προετοιμασμένες να αντιμετωπίσουν αποτελεσματικά τους διεθνείς κραδασμούς που δημιούργησαν τα νέα ενεργειακά δεδομένα. 

Το 2022 η αγορά ενέργειας στην Ευρώπη και φυσικά και στην Ελλάδα αντιμετώπισε πρωτόγνωρες προκλήσεις με ιστορικά αρνητικά ρεκόρ τιμών. Παρόλα αυτά, από την μία τα μέτρα που ελήφθησαν από την Πολιτεία και από την άλλη η ωριμότητα και προσαρμοστικότητα των Προμηθευτών βοήθησαν ούτως ώστε τα Ελληνικά νοικοκυριά και επιχειρήσεις να προστατευτούν και αφενός να μην επιβαρυνθούν από τα πολύ υψηλά κόστη ενέργειας, ενώ αφετέρου να μην αντιμετωπίσουν ελλείψεις εφοδιασμού ενέργειας. Το 2023 ξεκίνησε αισιόδοξα με σταδιακή αποκλιμάκωση των τιμών από τα ιστορικά υψηλά του 2022. Στη χώρα μας η προσέγγιση για την αντιμετώπιση της κρίσης τόσο για το ηλεκτρικό ρεύμα όσο και για το φυσικό αέριο αποδείχθηκε ορθή, με την εμπιστοσύνη των καταναλωτών στην αγορά να έχει ενισχυθεί. Η επιστροφή στην κανονικότητα είναι το μεγάλο ζητούμενο ώστε οι προμηθευτές να ανταγωνιστούμε προσφέροντας προϊόντα και υπηρεσίες χωρίς περιορισμούς, με τελικούς ωφελούμενους τους καταναλωτές αλλά και την ίδια την αγορά.

Ο δίαυλος επικοινωνίας που άνοιξε ανάμεσα στον ΕΣΠΕΝ και την Πολιτεία όλο αυτό το διάστημα πρέπει να παραμείνει ανοικτός, ώστε να επιλυθούν επείγοντα ζητήματα που εκκρεμούν για την εύρυθμη λειτουργία της ενεργειακής αγοράς.

Ενεργειακός Τουρισμός

Οι «ενεργειακοί τουρίστες» είναι ένα από αυτά. Ένας πελάτης με ληξιπρόθεσμες οφειλές έχει σήμερα τη δυνατότητα να μετακινηθεί σε άλλον προμηθευτή χωρίς ο προηγούμενος να έχει το δικαίωμα υποβολής εντολής απενεργοποίησης, στην περίπτωση που ο πελάτης δεν έχει εξοφλήσει ή διακανονίσει τις οφειλές του. Έχουμε να κάνουμε ουσιαστικά με έναν στρατηγικό κακοπληρωτή που μπορεί να αλλάζει προμηθευτές τον έναν μετά τον άλλο, αφήνοντας πίσω του ληξιπρόθεσμες οφειλές δεκάδων χιλιάδων ευρώ εις βάρος της αγοράς δηλαδή των εταιρειών προμήθειας, όλων των εμπλεκόμενων φορέων, και φυσικά εις βάρος των συνεπών πελατών. Η αγορά πρέπει να προστατευθεί από τέτοιου τύπου φαινόμενα και αυτό μπορεί να γίνει μόνο με έναν τρόπο: την άμεση αναμόρφωση του πλαισίου αλλαγής προμηθευτή στον Κώδικα Προμήθειας Ηλεκτρικής Ενέργειας, ώστε ο παλιός προμηθευτής να έχει τη δυνατότητα υποβολής εντολής απενεργοποίησης εντός 120 ημερών από την ημερομηνία αλλαγής προμηθευτή, εκτός αν ο πελάτης προχωρήσει σε διακανονισμό τον οποίο εξυπηρετεί ή αν εξοφλήσει την οφειλή. 

Είναι ουσιαστικής σημασίας η επικαιροποίηση του ισχύοντος πλαισίου και η τροποποίηση του Κώδικα Προμήθειας Ηλεκτρικής Ενέργειας, αφού είναι περισσότερο από προφανές πως για να εισπραχθούν οι ληξιπρόθεσμες οφειλές από τους καθ’ έξιν κακοπληρωτές, το μοναδικό μέσο πίεσης είναι το δικαίωμα αίτησης εντολής αποκοπής της σύνδεσης. Δεν είναι τυχαίο πως, όταν στο παρελθόν ίσχυε ο μηχανισμός δυνατότητας ανάκτησης των ληξιπρόθεσμων οφειλών και του αιτήματος αποκοπής, το φαινόμενο των στρατηγικών κακοπληρωτών είχε αντιμετωπιστεί αποτελεσματικά προς όφελος των συνεπών πελατών και συνολικά της αγοράς. 

Καταφύγιο όμως βρίσκουν οι στρατηγικοί κακοπληρωτές και στο καθεστώς της καθολικής υπηρεσίας, με όλο και μεγαλύτερο αριθμό να καταφεύγει σε αυτό, επιβαρύνοντας την αγορά και τους συνεπείς πελάτες, γεγονός που καθιστά επιτακτική μια άμεση ρύθμιση και στο εν λόγω πεδίο. 

Πρόσθετες επιδοτήσεις

Κρίσιμη εκκρεμότητα στην αγορά προμήθειας ενέργειας είναι το ζήτημα που έχει δημιουργηθεί με τις πρόσθετες επιδοτήσεις για μη οικιακούς καταναλωτές μέχρι 35 kVA, αρτοποιούς και αγρότες το 2022 που ανακοινώνονταν μηνιαία. Σημειώνεται πως τον Ιανουάριο του 2023 εκδόθηκε Κοινή Υπουργική Απόφαση για την απόδοσή τους, βάσει της οποίας κάθε δικαιούχος έπρεπε να καταθέσει υπεύθυνη δήλωση προς τον προμηθευτή του, στην οποία να τεκμηριώνει το δικαίωμά του για την πρόσθετη επιδότηση. 

Στη συντριπτική τους πλειονότητα οι προμηθευτές αυτοχρηματοδότησαν τις πρόσθετες αυτές επιδοτήσεις ενώ παράλληλα έχουν επιφορτιστεί με την υποχρέωση συλλογής και ελέγχου της πληρότητας των υπεύθυνων αυτών δηλώσεων, αλλά και του ποσού της επιδότησης που μπορούν να εισπράξουν οι δικαιούχοι. Όλα αυτά δημιουργούν ένα σύνθετο σκηνικό το οποίο εντείνεται και από το γεγονός ότι αν διαπιστωθεί υπέρβαση του ανώτατου ορίου ενίσχυσης της εκάστοτε ενιαίας επιχείρησης, ο ΔΑΠΕΕΠ ζητά τη διαφορά από τον προμηθευτή και όχι από τον δικαιούχο.

Σε κάθε περίπτωση υπό το νέο πλαίσιο οι προμηθευτές ενδύονται έναν ελεγκτικό «μανδύα» που σε καμία περίπτωση δεν τους αναλογεί, καθώς στις ανάγκες του οποίου δεν μπορούν να ανταποκριθούν.

Στον ΕΣΠΕΝ θεωρούμε ότι ο σχετικός έλεγχος θα πρέπει να είναι αρμοδιότητα κρατικών φορέων στη βάση όμως των στοιχείων που αποστέλλουν οι προμηθευτές. Μόνο έτσι θα επιτευχθεί η προστασία των καταναλωτών και των εταιρειών προμήθειας ενέργειας και θα εξασφαλισθεί η ομαλή λειτουργία της αγοράς. 

Οι προτάσεις μας μπορούν να αντιμετωπίσουν άμεσα  και αποτελεσματικά τα προβλήματα που προκύπτουν στην αγορά ενέργειας, καθώς βασίζονται στην τεχνογνωσία και πολυετή εμπειρία των Στελεχών των Εταιρειών-Μελών του Συνδέσμου τα οποία γνωρίζουν σε βάθος την λειτουργία της αγοράς και τις ανάγκες των καταναλωτών. 

Στον ΕΣΠΕΝ πιστεύουμε ότι μέσα από τον διάλογο και τη συνεργασία με την Πολιτεία, τον Ρυθμιστή, και τους Διαχειριστές, μπορούμε να προάγουμε την εξέλιξη της ενεργειακής αγοράς, και να δημιουργήσουμε τις συνθήκες ώστε οι Προμηθευτές μέσα από τον υγιή ανταγωνισμό να προσφέρουν νέα καινοτόμα προϊόντα και υπηρεσίες δημιουργώντας αξία για τους καταναλωτές. Άλλωστε, ο ΕΣΠΕΝ έχει αποδείξει τη συνεπή και συνετή του στάση απέναντι στην αγορά και τους καταναλωτές και τη βούλησή του για την ανάληψη πρωτοβουλιών προκειμένου να αναπτυχθεί περαιτέρω η προμήθεια ενέργειας σε συνθήκες υγιούς ανταγωνισμού, αλλά και να προστατευθούν οι ενεργειακοί χρήστες.

-----------------

* Ο Ιωάννης Μητρόπουλος είναι Πρόεδρος του ΕΣΠΕΝ 

Το άρθρο περιλαμβάνεται στον υπό έκδοση τόμο GREEK ENERGY 2023 που εκπόνησε για δωδέκατη συνεχή χρονιά το energypress.