Μεγάλες προσδοκίες, αισιόδοξες προβλέψεις, αρκεί να μην επαναληφθούν τα λάθη του παρελθόντος

Η χώρα μας, σε εναρμόνιση με τους στόχους της Ευρωπαϊκής Ένωσης για κλιματικά ουδέτερη Ευρώπη μέχρι το 2050, υπέβαλε ένα φιλόδοξο σχέδιο για την ενέργεια και το κλίμα (ΕΣΕΚ) στο οποίο εντάσσεται και η πλήρης απολιγνιτοποίηση της ηλεκτροπαραγωγής μέχρι το 2028. 

Η εναρμόνιση αυτή προσδίδει μία αισιόδοξη προοπτική υλοποίησης επενδυτικών έργων που εξειδικεύονται στο ΕΣΕΚ, όπως νέα έργα ΑΠΕ, νέες μονάδες ΦΑ, έργα ανλησιοταμίευσης, η υπόγεια αποθήκη της Καβάλας και διασυνδέσεις, και που θα οδηγήσουν τη χώρα στην επίτευξη των εθνικών στόχων που έχει θεσπίσει. 

Η τελική υλοποίηση των επενδύσεων φυσικά συναρτάται απόλυτα με τη διαμόρφωση και τη συστηματική παρακολούθηση των κατάλληλων πολιτικών και των μέτρων εξειδίκευσης που θα ενισχύσουν τη σταθερότητα του επενδυτικού περιβάλλοντος και θα διασφαλίσουν τους χρηματοδοτικούς μηχανισμούς για την οικονομική αποδοτικότητα αυτών. 

Ελπίζουμε ότι φαινόμενα αδυναμίας θέσπισης νομοθετικού και κανονιστικού πλαισίου για τη στήριξη σημαντικών επενδύσεων διασφάλισης της επάρκειας ισχύος της χώρας και προστασίας της από την ευθεία παραβίαση της ευρωπαϊκής περιβαλλοντικής νομοθεσίας, που παρατηρήθηκαν στο παρελθόν, δε θα ξανασυμβούν. 

Η περίπτωση της Κρήτης αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα αδυναμίας λήψης αποφάσεων εξαιτίας της απουσίας στρατηγικού σχεδίου ανάπτυξης και αποτίμησης της ενεργειακής πολιτικής. Η διαπίστωση του προβλήματος της ενεργειακής επάρκειας του νησιού έχει τεκμηριωθεί ήδη από το 2016. Ωστόσο, η Πολιτεία αδυνατεί να θεσπίσει ακόμα και σήμερα το πλαίσιο υλοποίησης επενδύσεων για την αντιμετώπισή του. 

Ελπίζουμε ότι η έγκριση του ΕΣΕΚ από την Ευρωπαϊκή Ένωση ταυτόχρονα με τη δημιουργία μηχανισμών παρακολούθησής του - στους οποίους θα συμμετέχουν και φορείς της αγοράς- θα προστατεύσουν τη χώρα από παραβάσεις και θα ενισχύσουν την επιχειρηματικότητα και την ορθή χρήση των χρηματοδοτικών εργαλείων της Ευρώπης.

Παράλληλα, η προβλεπόμενη υλοποίηση των νέων αγορών ενέργειας και η ένταξη σε αυτές προϊόντων παροχής επιπλέον υπηρεσιών προς το Διαχειριστή δημιουργεί προσδοκίες στο επενδυτικό κοινό για τη δημιουργία των απαραίτητων επενδύσεων και για τη διασφάλιση, μέσω των αγορών, των απαιτούμενων εσόδων. 

Η ασφαλής και οικονομικά αποδοτική λειτουργία του Συστήματος προϋποθέτουν την επαρκή αποζημίωση 

α) επικουρικών υπηρεσιών παροχής ισχύος και ενέργειας για τη ρύθμιση της τάσης και της συχνότητας του Συστήματος και 

β) υπηρεσιών παροχής ευελιξίας (ταχεία άνοδο/ κάθοδο, μετάθεση φορτίου και κάλυψη αιχμής). 

Η αύξηση της παραγωγής ενέργειας από ΑΠΕ και η υποχρέωση οικονομικής διαχείρισης των αποκλίσεων που προκαλεί η μεταβλητότητα της παραγωγή τους καθιστά σημαντική την ύπαρξη μιας υψηλούς ρευστότητας ενδο-ημερήσιας αγοράς και επιτακτική τη δημιουργία αποθηκευτικών σταθμών που θα διασφαλίζουν το έσοδό τους με την παροχή προϊόντων κατάλληλα σχεδιασμένων από τους Διαχειριστές. 

Έργα αποθήκευσης ενέργειας μεγάλης κλίμακας και πολλαπλών σκοπών όπως τα αντλησιοταμιευτικά συνθέτουν σήμερα το 96% της αποθηκευτικής ικανότητας παγκοσμίως. Τα κόστη για τις μπαταρίες λιθίου έχουν μειωθεί, αλλά τα έσοδα από τις ενεργειακές αγορές δεν επαρκούν για τη στήριξη της βιωσιμότητάς τους. 

Επιπλέον, ο ταυτόχρονος σχεδιασμός της αγοράς αποζημίωσης ισχύος που θα αποζημιώνει παράλληλα με τις μονάδες παραγωγής και τις μονάδες αποθήκευσης, όπως επίσης και η διαχείριση της ζήτησης, σε μία εποχή όπου τεχνολογίες με βάση το οριακό κόστος παραγωγής αντικαθίστανται από φιλικότερες προς το περιβάλλον μηδενικού οριακού κόστους, είναι θεμελιώδους αξίας τόσο για τη διατήρηση των υποδομών που προσδίδουν ασφάλεια στο Σύστημα, όσο και για τη δημιουργία νέων που θα στηρίξουν τη μετάβαση στην εποχή μηδενικού άνθρακα.

Σε αυτή την νέα εποχή ελπίζουμε ότι φαινόμενα χειραγώγησης της αγοράς, που χαρακτήριζαν το παρελθόν, θα εξαλειφθούν με τη δημιουργία και ενίσχυση συνθηκών ανταγωνισμού. Απαραίτητη προϋπόθεση διασφάλισης συνθηκών ανταγωνισμού είναι η σταδιακή διακοπή των ρυθμιστικών μέτρων που θεσπίζονται για την ανάπτυξη του ανταγωνισμού και η σταδιακή αντικατάστασή τους με μέτρα αγοράς. 

Ωστόσο, πιστεύουμε ότι για την διασφάλιση της επιτυχημένης λειτουργίας των νέων αγορών είναι απαραίτητη η ύπαρξη αυστηρών μηχανισμών παρακολούθησης των προσφορών που υποβάλλονται στις ενεργειακές αγορές και η δημιουργία των μεταβατικών μηχανισμών που θα διασφαλίζουν τις συνθήκες ανάπτυξης ανταγωνισμού, τη ρευστότητα και τη δημιουργία αξιόπιστων οικονομικών σημάτων σε αυτές (π.χ χαμηλό ποσοστό υποβολής διμερών συμβολαίων φυσικής παράδοσης στην προ-ημερήσια αγορά από τους μεγάλους Προμηθευτές) .

Παρόλα αυτά καμία προσδοκία εύρυθμης λειτουργίας και ανάπτυξης υγιούς ανταγωνισμού δε θα πραγματοποιηθεί αν ταυτόχρονα με τις αγορές του ηλεκτρισμού δεν αναπτυχθούν παράλληλα και οι αγορές του φυσικού αερίου. Το φυσικό αέριο είναι αδιαμφησβήτητα το ενδιάμεσο καύσιμο που θα στηρίξει την ενεργειακή μετάβαση της χώρας μας και της Ευρώπης.

Στην Ελλάδα η απουσία υποδομής αποθήκευσης φυσικού αερίου -παρά την ένταξη αυτής ως Έργο Κοινού Ενδιαφέροντος (PCI) -ήδη από το 2015- καθιστά την ασφάλεια εφοδιασμού της χώρας σε περίπτωση διακοπής τροφοδοσίας φυσικού αερίου επισφαλή και την προμήθεια αερίου εξισορρόπησης ιδιαίτερα ακριβή. 

Η απουσία πλαισίου αποτελεσματικής χρήσης των υποδομών υγροποιημένου φυσικού αερίου και η μεταφορά υποχρεώσεων του ευρωπαϊκού πλαισίου περί μείωσης ποσοστών ανοχής χωρίς την προηγούμενη εξασφάλιση ύπαρξης ρευστής αγοράς φυσικού αερίου απλά εμποδίζουν τη δημιουργία συνθηκών ανταγωνισμού στην ενεργειακή αγορά.

Συμπερασματικά, λοιπόν, οι προσδοκίες μας για τη μετάβαση της χώρας μας στην εποχή μηδενικών εκπομπών άνθρακα είναι μεγάλες και οι προβλέψεις μας ιδιαίτερα αισιόδοξες. Επιλέγουμε το βλέμμα μας να το στρέψουμε στην εντατική εργασία που απαιτεί η επίτευξη αυτών των νέων φιλόδοξων στόχων παρά να το φυλακίσουμε στις αδυναμίες και στα λάθη του παρελθόντος που τροφοδοτούν τους φόβους μας και τις ανησυχίες μας. 

Η Ευρώπη οδεύει ξεκάθαρα σε νέες επενδύσεις για τη στήριξη του περιβάλλοντος και η Ελλάδα οφείλει να διεκδικήσει για τους πολίτες της τα οικονομικά μέσα που θα της επιτρέψουν να υλοποιήσει τις υποδομές του αύριο αποδεσμευόμενη από τη στήριξη των μονοπωλιακών δομών του παρελθόντος.

----------------

Ο κ. Γιώργος Κούβαρης είναι Πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου της ΗΡΩΝ Θερμοηλεκτρική

Το άρθρο περιλαμβάνεται στο αφιέρωμα του energypress για το 2020