Xρ. Στυλιανίδης: Η ενέργεια αλλάζει τα δεδομένα στη Μέση Ανατολή

Η ενέργεια διαφοροποιεί τα δεδομένα στην ευρύτερη περιοχή της Μέσης Ανατολής και η Κύπρος θα πρέπει να διαγνώσει προσεκτικά το νέο σκηνικό που διαμορφώνεται ώστε να αξιοποιήσει τις όποιες ευκαιρίες τυχόν δημιουργούνται για να προωθήσει τα δικά της συμφέροντα.

Αυτό υποδεικνύει ο κυβερνητικός εκπρόσωπος, Χρήστος Στυλιανίδης, σε συνέντευξη στην Καθημερινή της Κύπρου, με αφορμή την πρόσφατη επίσκεψη του Προέδρου της Δημοκρατίας στο Ισραήλ, υποστηρίζοντας ότι ο προσανατολισμός της Λευκωσίας θα πρέπει να είναι ευρωδυτικός.

– Πέραν της πολιτικής βούλησης των δύο πλευρών για συνεργασία στον ενεργειακό τομέα, οι συνομιλίες με την ισραηλινή κυβέρνηση αφήνουν κάτι χειροπιαστό;
– Σίγουρα δεν έχουμε τη συγκεκριμένη συμφωνία σ’ αυτό που προσδιορίστηκε ως συνεκμετάλλευση. Η διαπραγμάτευση βρίσκεται σε εξέλιξη, όμως φαίνεται ότι υπάρχει εκπεφρασμένη πολιτική βούληση εκ μέρους της ισραηλινής κυβέρνησης όπως αυτή η συμφωνία έχει αίσιο τέλος. Δεν μπορώ να προσδιορίσω οριστικά το χρόνο.

– Υπάρχει κάποιας μορφής οδικός χάρτης;
– Όχι δεν υπάρχει οδικός χάρτης, επαναλαμβάνω όμως ότι αυτό που καθιστά σημαντική την επίσκεψη στο Ισραήλ είναι η ύπαρξη της πολιτικής βούλησης εκ μέρους και των δύο πλευρών για στρατηγική συμμαχία, η οποία, όπως είπε και ο πρόεδρος Σιμόν Πέρες, βασίζεται όχι μόνο σε κοινά συμφέροντα αλλά και σε κοινές αξίες. Κακά τα ψέματα, Κύπρος και Ισραήλ είναι ουσιαστικά οι βασικές χώρες της Ανατολικής Μεσογείου που αποτελούν τμήμα των δυτικών συμφερόντων.

– Αναφέρεστε στο γεωπολιτικό κομμάτι.
– Σαφώς, και κάποια στιγμή θα πρέπει να αρχίσουμε να μιλούμε με τέτοιους όρους, διότι αυτοί είναι που καθορίζουν όλα τα υπόλοιπα. Η μεν Κύπρος είναι μέλος της Ε.Ε., οι δε σχέσεις του Ισραήλ και η επιρροή του στον δυτικό κόσμο είναι γνωστή. Συνεπώς η συνεργασία των δύο χωρών, μέσα σε αυτό το πλέγμα, είναι από κάθε άποψη αυτονόητη, ή θα πρέπει να είναι.

– Ανέκαθεν υπήρχε αυτή η συνεργασία όμως.
– Σύμφωνοι, προσωπικά εκτιμώ ότι υπήρξε και μια καθυστέρηση στην ανάπτυξη αυτής της συμμαχίας, για διάφορους λόγους που δεν είναι του παρόντος.

– Το Ισραήλ όμως έχει κοινά συμφέροντα και με την Τουρκία, ή έχει μέσω ΗΠΑ.
– Σύμφωνοι. Και δεν θέλω να δημιουργώ υπέρμετρες προσδοκίες. Και πολλές φορές στο παρελθόν καλλιεργήθηκαν προσδοκίες που βασίστηκαν σε ευσεβείς πόθους ή και σε ψευδαισθήσεις, ή σε κακή ανάλυση των δεδομένων.

– Υπάρχει ένα ουσιαστικό ζήτημα στο θέμα της συνεργασίας της Λευκωσίας με το Τελ Αβίβ, που αφήνει τα πράγματα λίγο ρευστά. Ακόμη το Ισραήλ δεν έχει αποφασίσει τι θα πράξει με τα δικά του ενεργειακά αποθέματα. Πώς είναι δυνατόν να χαράξει στρατηγικό πλάνο συνεργασίας μαζί μας ή με άλλη χώρα;
– Έχετε δίκαιο. Ακόμη το Ισραήλ δεν έχει οριστικοποιήσει τις αποφάσεις του, αλλά φαίνονται οι τάσεις και οι κατευθύνσεις. Είναι ξεκάθαρο ότι το Ισραήλ αναζητά πολλές εναλλακτικές λύσεις για το φυσικό του αέριο. Κάποιοι θέλουν να κρατήσουν τα αποθέματα για στρατηγικούς σκοπούς, άλλοι είναι υπέρ της εξαγωγής, φαίνεται όμως ότι η κυρίαρχη τάση είναι συνδυασμός των δύο. Αυτό σημαίνει ότι είμαστε εν δυνάμει σύμμαχος σ’ αυτή την ενεργειακή προοπτική, δεν θα είμαστε όμως οι μόνοι.

– Η μεγάλη εικόνα εμφανίζει την Κύπρο να είναι ένα κομμάτι ενός σύνθετου γεωπολιτικού παζλ. Οι εξελίξεις στη Συρία και η προσέγγιση της Τουρκίας με το Ισραήλ, σε συνδυασμό με τη βελτίωση των σχέσεών της με τους Κούρδους, πόσο καταλυτικές μπορεί να αποδειχθούν στο Κυπριακό;
– Καταλυτικότατες. Γι’ αυτό και όσοι παραμένουν στα παραδοσιακά στερεότυπα ανάλυσης ή λειτουργούν στη βάση θεωριών συνωμοσίας, βρίσκονται έξω από την πραγματικότητα. Εξαιτίας της βασικής σύγκρουσης του ισλαμικού φονταμενταλισμού με τη Δύση, αυτή τη στιγμή η περιοχή μας βρίσκεται στο επίκεντρο των γεωπολιτικών εξελίξεων. Αυτή η εικόνα, σε συνδυασμό με το ενεργειακό, δημιουργεί εντελώς νέα δεδομένα, τα οποία θα πρέπει να αξιοποιήσουμε δεόντως.

– Η κρίση στη Συρία πώς επηρεάζει τα δεδομένα;
– Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η Συρία είναι το πεδίο στο οποίο θα κριθούν οι γεωπολιτικές ανακατατάξεις. Η λεγόμενη Αραβική Άνοιξη, που φαίνεται να εξελίσσεται σε Αραβικό Χειμώνα, δημιουργεί ιδιαίτερη αβεβαιότητα και ανασφάλεια στην περιοχή. Από πλευράς πολλών δυτικών δεξαμενών σκέψης είναι κυρίαρχη η θέση ότι πάση θυσία θα πρέπει να υπάρξει αναβάθμιση των σχέσεων Τουρκίας-Ισραήλ και μάλιστα να είναι η κύρια συμμαχία εξυπηρέτησης των δυτικών συμφερόντων. Αυτό δεν πρέπει να μας διαφεύγει και ενδεχομένως να είναι το κλειδί για να βρεθεί και ο δικός μας ρόλος, σε συνεργασία με την Ελλάδα. Δεν είναι καθόλου τυχαία η επίσκεψη του Μπαράκ Ομπάμα στο Ισραήλ.

– Μέσα σ’ όλο αυτό το σκηνικό, ποιες θα πρέπει να είναι οι επιδιώξεις της δικής μας πλευράς;
– Θα σας απαντήσω με μια ρήση του Ελευθέριου Βενιζέλου, η οποία ιστορικά αποδείχθηκε το καλύτερο αξίωμα άσκησης εξωτερικής πολιτικής για τον ελληνισμό, ότι δηλαδή βασικός στόχος είναι η συμπόρευση των δικών μας εθνικών συμφερόντων με συμφέροντα μεγάλων δυνάμεων, ώστε να υπάρχει αλληλοεξυπηρέτηση. Μέσα λοιπόν σ’ αυτό το πλέγμα διεθνών και γεωπολιτικών σχέσεων, να δούμε και τον δικό μας ρόλο, έστω και αν είναι επικουρικός. Ενδεχομένως να είναι η ώρα κατά την οποία μέσα από την κρίση να δημιουργούνται ευκαιρίες και η γεωγραφία να μας δώσει προοπτική σε ό,τι αφορά και τις πολιτικές αλλά και τις οικονομικές μας στοχεύσεις.

– Πόσο όμως τα συμφέροντα της Κύπρου συμπορεύονται με τα συμφέροντα άλλων χωρών;
– Ήταν πάγια η θέση μου ότι η γνωστή διατύπωση περί πολυεπίπεδης εξωτερικής πολιτικής ουσιαστικά ήταν εν πολλοίς ένα πυροτέχνημα, ή ψευδαίσθηση μεγαλύτερου πολιτικού ρόλου από αυτόν που μπορεί να ασκήσει η Κύπρος.

– Αναφέρεστε στην προηγούμενη κυβέρνηση;
– Γενικά, αναφέρομαι διαχρονικά.

– Υπάρχει ανάγκη αλλαγής στην εξωτερική μας πολιτική; 
– Είναι προφανές ότι η ενέργεια θα είναι το πρωταγωνιστικό θέμα, τουλάχιστον την επόμενη εικοσαετία στην ευρύτερη περιοχή, και θα πρέπει να αναλύσουμε σωστά τα δεδομένα για το ρόλο που διαδραματίζει αυτό το θέμα στις διεθνείς σχέσεις. Χαρακτηριστικό είναι το γεγονός ότι στο επόμενο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, στις 20 Μαΐου, για πρώτη φορά θα συζητηθεί σε ευρωπαϊκό επίπεδο το θέμα της ενέργειας, όχι στο πλαίσιο των κλιματικών αλλαγών μόνο, αλλά και στο θέμα του κόστους. Η συζήτηση αυτή, με φόντο και την οικονομική κρίση, καταδεικνύει τη σπουδαιότητα του ζητήματος στο νέο περιβάλλον που δημιουργείται.

– Η κυβέρνηση έχει νέο προσανατολισμό ως προς την εξωτερική της πολιτική;
– Αυτή τη στιγμή προέχει μια εξωτερική πολιτική με σαφές και ξεκάθαρο ευρωδυτικό προσανατολισμό και με προτεραιότητες. Αυτό σε καμιά περίπτωση δεν σημαίνει ότι ανατρέπονται παραδοσιακές συμμαχίες. Αντιθέτως, οι παραδοσιακές αυτές συμμαχίες ενισχύονται περισσότερο από τη στιγμή που είμαστε αξιόπιστοι και μέρος του ευρωδυτικού συστήματος.

– Είμαστε στην Ευρώπη, γιατί έχουμε την ανάγκη να το λέμε;
– Θα μπορούσαμε να είμαστε πιο προσεκτικοί, ώστε να θεωρούμαστε πιο αξιόπιστος σύμμαχος. Μικρές χώρες όπως η Κύπρος, με τη γεωγραφική θέση που έχουν, δεν μπορούν να ασκούν πολιτική ίσης απόστασης από τους πάντες και τα πάντα. Για παράδειγμα στο ζήτημα της Συρίας ή της Λιβύης θα μπορούσαμε να δράσουμε διαφορετικά.

Τα συμφέροντα των Δυτικών και εμείς

– Πέρα και έξω από θεωρίες συνωμοσίας, όπως λέτε, βλέπετε να μπαίνουμε σ’ έναν κλοιό πιέσεων για λύση του Κυπριακού; Και πόσο η οικονομική εξάρτηση της Κύπρου την καθιστά δέσμια ή έστω ευάλωτη;
– Τα πράγματα είναι πολύ ξεκάθαρα. Βρισκόμαστε σε αυτή την περιοχή με άλυτο το Κυπριακό, σε μια περίοδο που ο δυτικός παράγοντας, για να εξυπηρετήσει καλύτερα τα συμφέροντά του, σε μια πιο καθαρή βάση, θέλει και επιδιώκει, μέσα στον κυκεώνα των άλλων διενέξεων, να μην υπάρχει άλλο ένα επιπλέον πρόβλημα. Η Τουρκία είναι το αντίπαλον δέος του Ιράν και δεν μπορεί να έχει ανοικτά ζητήματα. Βλέπετε τις εξελίξεις στο Κουρδικό, βλέπετε την προσέγγιση με το Ισραήλ.

– Κάπως έτσι δημιουργήθηκε το Κυπριακό, όταν οι Δυτικοί αποφάσισαν να το λύσουν τη δεκαετία του 1950 στη βάση των δικών τους συμφερόντων.
– Δεν αμφιβάλλω. Επαναλαμβάνω, όμως, αυτή είναι η μεγάλη εικόνα που θα πρέπει να δούμε, όπως και την αλληλεπίδραση των γεωπολιτικών ζητημάτων σε ό,τι μας αφορά.

– Αναφερθήκατε πολλές φορές στο ευρωπαϊκό οικοδόμημα. Αυτή είναι η Ευρώπη που θέλουμε; Έτσι την φανταστήκαμε όταν αποφασίσαμε να ενταχθούμε σ’ αυτήν;
– Δεν υπάρχει κάτι άλλο, μακάρι να αλλάξει προς το καλύτερο, αλλά σίγουρα η αλλαγή θα έρθει από μέσα, όχι από έξω. Δεν αρκεί να την λιθοβολούμε ή να πριμοδοτούμε τον ευρωσκεπτικισμό. Εκεί ανήκουμε.

(από την "Καθημερινή της Κύπρου)